DORDRECHT: HANDWERKONDERWIJS 1800-1940 (periode 1911-1920)

* * * 1911 * * *

- [2-2-1911] Examen nuttige handwerken: Geslaagd: R. Groenhart, Dordrecht. 

- De Dames M.E. ZIJL (van Gorinchem) en J.L. Lettink (van Giessendam), leerlingen van Mej. A. RUTTEN, slaagden heden te 's Gravenhage voor de acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 18-2-1911]


- De Dames M. Besemer (van Papendrecht) en C. Hulst, leerlingen van Mej. A. RUTTEN, slaagden heden te Breda voor de acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-2-1911]


- Mejuffrouw H. van der Kevie (van Papendrecht), leerling van Mej. A. RUTTEN, slaagden heden te 's Gravenhage voor de acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 1-3-1911]


- Aan de Chr. Kweekschool alhier is met 1 April a.s. benoemd tot leerares in de nuttige handwerken mej. J.H. de Voogd van der Straaten te Dordrecht.
[bron: Advertentieblad, 07/03/1913; p. 3/8]

- (Gorinchem 17/3) Mej. J. Schultink alhier is benoemd tot onderwijzeres in de nuttige handwerken aan de te openen Christ. kweekschool te Dordrecht.
[bron: Advertentieblad, 17/03/1911; p. 3/8]

- ONDERWIJZERES NUTTIGE HANDWERKEN.
Sollicitanten wordne opgeroepen voor de betrekking van onderwijzeres in de nuttige handwerken aan de gemeenteschool no. 10 te Dordrecht, voor 12 lesuren per week, tegen een belooning van f 25 per wekel. lesuur per jaar. Alleen zij komen in aanmerking die in het bezit zijn van de akte nuttige ahndwerken, terwijl het bezit der akte fraaie handwerken strekt tot aanbeveling. Aanmelding bij den burgemeester van Dordrecht voor 25 maart 1911.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-3-1911]

- De Dames LUCIE TOLLENS, MARIE WESSELMAN en SARA RADEMAKER, leerlingen van Mej. A. RUTTEN, slaagden heden te 's Gravenhage voor de acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 28-3-1911]


- Handwerkschool D. VAN GEEL, VOORSTRAAT 148 (gebouw Pictura), Opleiding examens Handwerken en Kostuumvak.
Aanvang nieuwe Cursussen APRIL a.s. Hoogachtend,  D. VAN GEEL.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-3-1911]

- Mejuff. Leonie Kranendonk, leerling van Mej. A. RUTTEN slaagde heden te 's-Gravenhage voor de acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 1 april 1911]


- Mej. MARTIENA ELLERMAN, leerling van Mej. A. RUTTEN slaagde heden te 's-Gravenhage voor de acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 6 april 1911]


- Mej. T. Kloosterman alhier, slaagde gisteren aan de modevakschool te 's-Gravenhage voor de acte coupeuse.
[bron: Dordrechtsche courant, 14-04-1911]

- Begin van een nieuwe Cursus in het maken van Kloskant
30 September a.s. A. BOLLEMAN v.d. VEEN, Levensverzekeringstraat 10.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-9-1911]

- (advertentie) Cursus Maatknippen. Mej. M.J. DE ROO,
Gediplomeerd leerares der Mode-Academie te Brussel. Beveelt zich aan voor onderricht in Maatknippen.
Het leveren van papieren patronen op Maat. Atelier speciaal voor het vervaardigen van Mantel-Costumes.
KROMHOUT 67 - DORDRECHT;
- (advertentie) Mej. Dijsselhof, Voorstraat 185, Schrijfonderwijs, opleiding Staatsexamen, Opleiding Practijk examen;
[BRON: De Nieuwsbode, Weekblad gewijd aan de belangen van Dordrecht, Zwijndrecht, Dubbeldam, Papendrecht, 's Gravendeel, Sliedrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Rijsoord, Alblasserdam en omliggende gemeenten (22e jaargang zaterdag 14 October 1911; uitgever Morks & Geuze's Boekhandel te Dordrecht)]
[BRON: Erfgoedcentrum diep 377-580 plakboek huishoudschool]

- (advertentie) Cursus Maatknippen. Mej. M.J. DE ROO,
Gediplomeerd leerares der Mode-Academie te Brussel. Beveelt zich aan voor onderricht in Maatknippen.
Het leveren van papieren patronen op Maat. Atelier speciaal voor het vervaardigen van Mantel-Costumes.
KROMHOUT 67 - DORDRECHT;
- (advertentie) Een onmisbaar tijdschrift is Het Nieuwe Modeblad voor ieder die op de hoogte wil blivjen van hetgeen de mode voorschrijft. Het bevat praktische raadgevingen voor wie de mode niet wil verwaarloozen en toch geen groote kosten maken.
Het knippatronenblad en duidelijke bijschriften maken 't voor ieder mogelijk, het model zijner keuze zelf uit te voeren.
Het blad verschijnt twee malen per maand, heeft meerdere malen op de voorpagina eene Modeafbeelding artistiek in kleuren uitgevoerd en is om zijn omvang en beteekenis een zeer goedkoop Modeblad. prijs 55 ct per drie maanden (franco per post 65 ct.)
Het biedt een schat van modellen, ook van handwerken. Men abonneert zich bij de uitgevers van deze courant.
- (advertentie) Mej. Dijsselhof, Voorstraat 185, Schrijfonderwijs, opleiding Staatsexamen, Opleiding Practijk examen;
[BRON: De Nieuwsbode, Weekblad gewijd aan de belangen van Dordrecht, Zwijndrecht, Dubbeldam, Papendrecht, 's Gravendeel, Sliedrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Rijsoord, Alblasserdam en omliggende gemeenten (22e jaargang zaterdag 21 October 1911 no. 43; uitgever Morks & Geuze's Boekhandel te Dordrecht)]
[BRON: Erfgoedcentrum diep 377-580 plakboek huishoudschool]

- adresboek 1911
J.H. de Voogd van Straaten, onderwijzeres handwerken (op de M.M.S. !!), Wijnstraat 68;
H.J.P. van der Brugge, onderw handw, Adriaan van Bleijenburgstraat 34;
D. van Geel, onderw handw, Toulonschelaan 22rood;
   Munt/Voorstraat 148rood schilders en handwerkschool (Pictura);
B. Jourdan, leerares dameshandwerken, Steegoversloot 36;
C.J. Kokkeel, onderw in de handwerken, Kromhout 88;
L.S.C. Kokkeel, onderw in de handwerken, Kromhout 88;
H.E. Lighaam, onderw handwerken, Steegoversloot 2;
A.J. van der Made, onderw in de hadnwerken, Sint Jorisweg 38c rood;
J.E. Mast, onderw in nuttige en fraaie handw, Voorstraat 37;
A. Rutten, onderw handwerken, Voorstraat 135;
E.F. Schudi, onderw handwerken, Vriesestraat 80rood;
L. Siglé, onderwijzeres handwerken, Noordendijk 23a;
L.J. Veth, onderwijzeres handwerken, Corn van Beverenstraat 9;
J.A. de Vries, onderwijzeres handwerken, Knolhaven 18;

* * * 1912 * * *

- Tegen 1 Mei 1912 wordt gevraagd een leerares in het bezit van acten nuttige en fraaie handwerken / Industrie- en Huishoudschool / Mej. N. van Berkum; 
[bron:  NRC 1912_02_01_2_10]

- Mejuffr. SAAR HAECK, LEERLING van Mejufr. A. RUTTEN slaagde heden te 's-Gravenhage voor de acte NUTTIGE HANDWERKEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-2-1912]


- Mejuffr. ADRI BERG, LEERLING van Mejufr. A. RUTTEN slaagde heden te 's-Gravenhage voor de acte NUTTIGE HANDWERKEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 17-2-1912]

- examens nuttig handwerken
(te 's-Gravenhage) G. Brandt en D. den Broeder, beiden Dordrecht;
[bron: NRC 1912_03_01_1_07]

- Mej. M.C. HEGHUIJSEN, LEERLING van Mejufr. A. RUTTEN slaagde heden te 's-Gravenhage voor de acte NUTTIGE HANDWERKEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 1-3-1912]


- De Dames N. van der Kloet en C. Korthals, leerlingen van Mej. A. Rutten, slaagden heden te 's-Gravenhage voor 't EXAMEN NUTTIGE HANDWERKEN.
[bron: Dordrechtsche courant, za 9-3-1912]


- examens nuttig handwerken
(te 's-Gravenhage) J.H. Vrijdag, te Haarlem; C.S. Korthals, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1912_03_11_0_03]

- (18/3) Mej. B. Cohen de Heer alhier slaagde heden te 's-Gravenhage voor eht examen nuttige handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 18-3-1912]

- Mej. J.M. DUBBELMAN te Lage Zwaluwe, LEERLING van Mejuffr. A. Ruttten slaagde heden te Breda voor de acte "Nuttige Handwerken".
[bron: Dordrechtsche courant, 19-3-1912]


- Mej. EVELINE KRANENDONK, leerlingen van Mej. A. RUTTEN, behaalde heden te 's Gravenhage de acte "Nuttige Handwerken".
[bron: Dordrechtsche courant, 2-4-1912]


- examens nuttig handwerken
(te 's-Gravenhage) M. Peels, B.C. Rackwitz, S.A. van Randwijk, allen Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1912_04_10_0_03]

- (10/4) De dames T. van Nes, H. Plaisier en A.J. Schotel, allen alhier, zijn heden te s Gravenhage geslaagd voor het examen nuttige handwerken. 
[bron: Dordrechtsche courant, 10-4-1912]

- examens nuttig handwerken
(te 's-Gravenhage) C. van de Ven, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1912_04_13_0_02] 

- examens nuttig handwerken
(te 's-Gravenhage) Th.M.A.M. Vertregt, te Dordrecht; J.W. Viswat, te Dordrecht;
[bron: NRC 1912_04_16_1_02]

- De Staatscourant (no 106) bevat de afdrukken der statuten van de volgende vereenigingen: ... Nederlandsche Modevakbond te 's-Gravenhage; Vereeniging van varkenshouders De Opagande Zon, te Burgh;
[bron: NRC 1912_07_18_1_01]

- Dordrecht. XII De Tentoonstelling.
....Voor we afscheid nemen van de expositie, willen we nog even door de zalen wandelen en hier en daar nog even wat opmerken. In de afdeeling Onderwijs bewonderen we de kleine, maar zeer fijne inzending van de R.K. Meisjesschool der Eerwaarde Zusters aan de Voorstraat. Een aardige, van veel kunstvaardigheid en naalden-preciesheid getuigende collectie HANDWERKEN ligt hier te midden van verschillende schoolkaarten en platen........
[bron: Het Centrum 1912_08_21_0_06 ]

- (advertentie) Kunstnijverheidschool L. Ek
[bron: Dordrechtsche Nieuwsblad 27 aug 1912]

- Handwerk- en Mode-Vakschool. Voorstraat 148 (Gebouw PICTURA)
Gelegenheid ter bezichtiging van het werk der leerlingen van 30 aug tot 2 sept.
Toegang van 's morgens 10 tot 's avonds 9 ure. - Ouders vrij.
Belangstellenden tegen betaling van 10 Ct ten bate der Dordrechtsche Gezondheids-Kolonie.
   D. VAN GEEL.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-8-1912]

- KNIPLESSEN. Degelijk Onderwijs in bovengenoemd vak wordt, zoo wel Cursus als Privaat, gegeven door Mej. JOH. NOACH, Noorderstraat 2. Tevens patronen op maat verkrijgbaar.
[bron: Dordrechtsch Nieuwsblad 29 aug 1912]

- 2. Onderwijs in nuttige handwerken.
Behalve hetgeen wij reeds vermeldden omtrent het aanschaffen en keuren der benoodigheden, bericht de subcommissie voor dit onderwijs ons nog het volgende: 
Evenals alle jaren werden de lesuren van het onderwijs in de nuttige handwerken af en toe door de damesleden der commissie bezocht. De leden der subcommissie bezochten de gemeentescholen weer in de maand September en bevonden, dat het voor eenige jaren ingevoerde leerplan nu in alle scholen in zijn geheel wordt gevolgd en goed voldoet.
De resultaten van het handwerkonderwijs zijn goed te noemen. Niet in alle scholen wordt natuurlijk even goed werk gemaakt.
In den loop van den cursus werd in gemeenteschool Nr. 2 een proef genomen met het gebruiken van nikkelen breinaalden. Deze proef voldeed uitstekend, daar die naalden niet roesten en het werk er dus veel netter uitziet. Bij het aanschaffen van nieuwe naalden zullen nu in alle gemeentescholen nikkelen in gebruik worden genomen.
[bron: jaarverslag over 1912]

* * * 1913 * * *

- De Dames Coba Lambert en Nita Itz, leerlingen van Mejuffrouw A. RUTTEN, behaalde heden te Rotterdam, de ACTE "NUTTIGE HADNWERKEN". 
[Dordrechtsche courant, 13 febr 1913]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam 13/2) A.E. Itz, Dordrecht; J.H. Lambert, Dordrecht; P. Kreule, Dordrecht; 
[bron: Het Volk 1913_02_15_0_07]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) A.E. Itz, D. de Jong, beiden Dordrecht; J.H. Lambert, P. Kreule beiden Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1913_02_17_0_03]

- Mej. FLORA DE ZOETE, leerling van Mejuffrouw A. RUTTEN, behaalde heden te Rotterdam, de ACTE "NUTTIGE HADNWERKEN". 
[Dordrechtsche courant, 21 febr 1913]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) F.H.K. de Zoete, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1913_02_22_0_03]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) N. de Haas en J. Dekker, beiden te Dordrecht; H. Rietveld, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1913_03_01_0_03]

- Mej. Nellie Bosch, leerling van Mejuffrouw A. RUTTEN, behaalde heden te Rotterdam, de ACTE "NUTTIGE HADNWERKEN". 
[Dordrechtsche courant, 3 maart 1913]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam 3/3) C.J. Bosch, Dordrecht
[bron: het Volk 1913_03_04_0_07]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam 5/3) C. v.d. Stek, te Dordrecht;
[bron: Het Volk 1913_03_06_0_08]

- Handenarbeid Afd. Dordrecht. Aanvang nieuwe cursussen (klei, karton en hout) 9 april 1913 Zich aan te melden bij den secretaris C.W. van BRUSSEL, St. Jorisweg 30rood, Dordrecht;
[Dordrechtsche courant, 15-3-1913]

- De Dames GERARDA VAN HALEWIJN en EMMA KIEBOOM, leerlingen van Mejuffrouw A. RUTTEN behaalden heden te Rotterdam, de ACTE Nuttige Handwerken.
[Dordrechtsche courant, 28-3-1913]


- Opleiding Examen Nuttige Handwerken 1914. A. RUTTEN, VOORSTRAAT 135.
[Dordrechtsche courant, 9-4-1913]


- adresboek 1913
J.H. de Voogd van Straaten, onderwijzeres handwerken (M.M.S. !!), Wijnstraat 68
D. van Geel, onderw handw Toulonschelaan 22 rood
   Voorstraat 148 (Munt) Handwerkschool van mej D van Geel / schilderateliers
C.J. Kokkeel onderw handwerken, Kromhout 88
L.S.C. Kokkeel onderw handwerken, Kromhout 88
H.E. Lighaam onderw handw Steegoversloot 2
A.J. van der Made, onderw handw , St Jorisweg 38c rood
J.E. Mast onderw in handw Voorstraat 37
A. Rutten onderw handw Voorstraat 135
E.F. Schudi, onderw handw , Vriesestraat 30rood
I. Sigle, onderw handw , Noordendijk 23a
L.J. Veth, onderw handwerken, Corn van Beverenstraat 9
J.A. de Vries onderw handw Hendirkstraat 18
J.H. Wensch, onderw handwerken, Kromhout 3s rood

- 3. Onderwijs in nuttige handwerken.
De subcommissie voor dit onderwijs schrijft ons:
Over het afgeloopen jaar valt er weinig over het onderwijs in de nuttige handwerken op te merken. De lessen worden af en toe door de damesleden der Commissie van Toezicht bijgewoond, terwijl de leden der subcommissie tegen het einde van dne cursus alle gemeentescholen bezochten. Tot haar tevredenheid bevonden zij, dat op alle scholen het leerplan goed was afgewerkt, terwijl op sommige scholen daarenboven nog enkele keurige voorwerpen waren vervaardigd.
Op enkele scholen kost het eenige moeite, het leerplan geheel af te werken, hetgeen voornamelijk door veel schoolverzuim wordt veroorzaakt.
Het uitzoeken der benoodigheden had plaats in Februari en Augustus en werd bijgewoond door de leden der subcommissie. Er kwam bij de subcommissie geen enkele klacht over de benoodigheden in.
[bron: jaarverslag over 1913]

* * * 1914 * * *

- Examens nuttige en fraaie handwerken.
Bij beschikking van dne minister van binnenlandsche zaken is bepaald dat de examens ter verkrijging van akten van kwaamheid voor huis- en schoolonderwijs in de nuttige en in de fraaie handwerken voor meisjes voor het jaar 1914 aanvangen op 1 Febr.... in de commissie te Rotterdam......J.H. van der Voogd van der Straaten, onderwijzeres aan de Rijksnormaallessen te Dordrecht
[bron: NRC 1914_01_20_1_05; www.kb.nl/kranten]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) E.C. Bouman, Dordrecht; M.A. Reinders, Dordrecht;
[bron: NRC 1914_02_13_1_07] 

(13/2) Mej. D.C. Franken, alhier, is te Rotterdam geslaagd voor het examen nuttige handwerken.
[Dordrechtsche courant, 13-2-1914]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) A.H. Stempels, Dordrecht;
[bron: NRC 1914_02_17_1_09] 

- Mejuffr. Gerarda van der Werff, leerling van Mejuffrouw A. RUTTEN, behaalde heden te Rotterdam, de Acte Nuttige Handwerken.
[Dordrechtsche courant, 18 febr 1914]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) G.E. van den Werff, Dordrecht; S.W.G. Stijnis Ambacht en S. Sink, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1914_02_19_0_02]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) W. van Attenhoven, Dordrecht;
[bron: Het Volk 1914_02_20_0_04] 

-
Mejuffrouw Francine PLAZIER, leerling van Mejuffrouw A. RUTTEN, behaalde heden te Rotterdam, de Acte Nuttige Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 4 maart 1914]


- Dordrechtsche Vrouwenclub
Tentoonstelling van Batikwerk: Mej. B. Bake, Bloemendaal; mej. Go Volker, Haarlem ; mej. Tj. Slothouwer, Amsterdam
Egyptische vlechtwerk: Mej. G. de Graaff, Den Haag
Leerperswerk: Mej. J. Slager, Rotterdam
In het clublokaal, Bagijnhof 40....; 
[
bron: Dordrechtsche courant, 10 maart 1914]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) C.E. Hijbeek, Dordrecht; A.M. Fritse, Dordrecht; G. Göbel, Dordrecht;
[bron: NRC 1914_03_20_1_02]

- Mejuffrouw Neeltje van den Adel, leerling van Mejuffrouw A. Rutten behaalde heden te Rotterdam de ACTE Nuttige Handwerken.
[Dordrechtsche courant, 20 maart 1914]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) N. van den Adel, Dordrecht;
[bron: NRC 1914_03_21_1_02]

- De Dames Jo Dicke en Lize Hasselo, leerlingen van Mejuffrouw A. Rutten behaalde heden te Rotterdam de ACTE Nuttige Handwerken.
[Dordrechtsche courant, 24 maart 1914]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) K.C. Hasselo, Dordrecht; J.G. Dicke, Dordrecht;
[bron: Centrum 1914_03_25_0_03] 

- EEN SCHAT VOOR DAMES EN DOCHTERS
De practische knipkunst. Volledige handleiding zonder vakkenis de geheele Garderobe voor Dames, Meisjes en Jongens, ook Linnengoed, naar elke mede voor ieders smaak op de eenvoudigdse wijze volgens Practicale Amerikaansche manier om tot nu toe onbereikt stelsen te leren knippen en garneeren.........D. BOLLE, Bazaar van Goedkoope Boeken, Hang 98, Rotterdam....;
[Dordrechtsche courant, 4-4-1914]

- (Examen Schoonschrijven Midd.Ond) De heer NICOLAAS KNIJFF leerling van Mej. Dijsselhof, behaalde gisteren te Utrecht de ACTE SCHOONSCHRIJVEN M.O.
[Dordrechtsche courant, 08-08-1914]

- 3. Onderwijs in nuttige handwerken
De sub-commissie voor dit onderwijs schrijft ons het volgende: In het afgeloopen jaar worden de lessen in de handwerken weer af en toe door de damesleden der Commissie bezocht, terwijl de sub-commissie voor de handwerken een bezoek bracht aan alle scholen, zoowel aan de openbare als aan de bijzondere. De sub-commissie kan over de resultaten van dit onderwijs weder tevreden zijn. 
Met veel genoegen bezochten zij de vervolgklasse, die dit jaar bij school 7 gevoegd zijn. Zij verheugt zich er in, dat door de uitbreiding van het onderwijs, dat in de handwerken de gunstige gevolgen daarvan ondervindt. In deze klasse wordt hetzelfde programma gevolgd als in het 7de leerjaar van school 2. ook aan de Herhalingsschool voor meisjes zag de Commissie flink werk. 
De sub-commissie bevond, dat in één school de bevordering der leerlingen voor het handwerkonderwijs geen gelijke tred hield met die voor andere vakken. Het hoofd dier school heeft deze regeling getroffen, ten eerste, omdat sommige leerlingen uitmuntten in het handwerkonderwijs, terwijl zij in andere vakken verre achter bleven en ten tweede, omdat het aantal meisjes-leerlingen in sommige klassen veel grooter was dan in andere, zoodat het ondoenlijk werd voor één onderwijzeres, in die klasse les te geven. 
De sub-commissie kon deze maatregel als uitzondering goedkeuren. In de bijzondere scholen werdne de resultaten van het handwerkonderwijs ook goed bevonden, terwijl deze in de Roomsch Katholieke zeer goed waren. In deze scholen worden echter 4 lesuren per week gegeven; in de andere slechts 3. 
In enkele gemeentescholen werd er dit jaar niet evenveel afgewerkt als anders; in één door het groot aantal meisjesleerlingen in sommige klassen en in ene andere, omdat er eenige weken besteed zijn aan het breien voor de militairen, zoodat de tijdsomstandigheden ook hier ene factor zijn geweest. Ook op een ander punt hebben deze zich doen gevoelen n.l. bij de levering der bestelde goederen. 
Dezen zomer konden verschillende grondstoffen niet geleverd worden,zooals bij de bestelling was opgegeven. Op verzoek der sub-commissie is er in het begin van het jaar een brief aan Burgemeester en Wethouders gezonden met verzoek, het uitzoeken der benoodigheden te doen geschieden in Januari en Juli in plaats van in Februari en Augustus, daar het meermalen voorkwam, dat de bestelde goederen niet op tijd aanwezig waren. Op deze missive werd een goedgunstig antwoord ontvangen.
[bron: jaarverslag over 1914 ]

* * * 1915 * * *

- Hiermede berichten wij U, dat de uitgebreide staalcollectie Liberty Zijde en Stoffen, alsmede Fransche Stalen begin maart compleet zijn.
Gaarne worden daar op aanvrage op zicht gezonden. 
Beleefd aanbevelend, E.J.M. VAN KESSEL, Steegoversloot 21. Atelier voor Dameskleeding.
Bekwame Taille- en Rokkenwerksters gevraagd.
[bron: Dordrechtsche courant, 9-2-1915]

- examens nuttig handwerken. (Rotterdam) C.M. Korteweg, G. Brongers, H.J. Meijers, C. Kooijmans, allen Dordrecht; A.H. Visser, Papendrecht;
[bron: NRC 1915_02_12_1_03] 

- Dordrecht (13/2). Te Rotterdam zijn heden voor de acte nuttige handwerken o.m. geslaagd de dames D. van den Nieuwenhuizen, A. Nispeling, G. Plokhooij, allen alhier en J. Baas te Zwijndrecht.
[
bron: Dordrechtsche courant, 13-2-1915]

- Mej. M. v.d. GRAAF te Zwijndrecht leelringe van Mej. D. van Geel te Dordrecht, slaagde te Utrecht voor het examen FRAAIE Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 22 febr 1915]


- Mejuffrouw W. van Daalen, Leerlingen van Mej. A. Ruttten slaagde heden te Rotterdam voor het examen Nuttige Handwerken.
- OPLEIDING voor het Examen in Nuttige Handwerken 1916.
(Alle candidaten slaagden dit jaar) . RUTTEN
[bron: Dordrechtsche courant, 22 maart 1915]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) W.G. van Daalen, C.E. van de Graaf, L. Rieveld, allen Dordrecht;
[bron: NRC 1915_03_23_1_06]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) V.A. Monté, W.M. van Eck, beiden Dordrecht; E. van der Esch, Dordrecht;
[bron: het Centrum 1915_03_27_0_06]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) A.M. de Meer, E. Bouwens, beiden te Dordrecht;
[bron: NRC 1915_04_09_1_08]

- Handelsdiploma Schoonschrijven. De Dames Dronkert en Hoebee; en de H.H. de Hoogh en Slijkhuis , leerlingen van Mej. DIJSSELHOF, behaalden zaterdag jl te Breda bovengenoemd Diploma.
[
bron: Dordrechtsche courant, 12 juli 1915]


- KNIPCURSUS.
Ondergeteekende opent 15 September een cursus in patroonteekenen, maatknippen en costuumnaaien. Tevens opleiding tot costumiere, coupeuse en leerares. Is genegen bij dames aan huis les te komen geven. Spreekuur Woensdag 25 Aug. van 12-4 uur. Merwedekade No. 22.
      L. LUGTIGHEID, GEDIPL. COUPEUSE.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-8-1915]

- Handwerkschool Mej. D. van Geel, Voorstraat 148 (Gebouw PICTURA), Dordrecht.
Hervatting der lessen op 2 September a.s.
Opleiding voor de examens van den Ned. Modevakbond (Costuumvak).
Opleiding examens Nuttige en fraaie Handwerken.
[bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 26/08/1915; p. 3/4]

- Handwerkschool D. v. Geel, Voorstraat 148 gebouw PICTURA.
Hervatting der lessen 2 September.
Opleiding voor de Examens voor de Ned. Modevakbond (Costuumvak).
Opleiding Akte Nuttige en Fraaie Handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant, 26 augustus 1915]


-
Handwerkschool D. v. Geel, Voorstraat 148 gebouw PICTURA.
Hervatting der lessen 2 September.
Opleiding voor de Examens voor de Ned. Modevakbond (Costuumvak).
Opleiding Akte Nuttige en Fraaie Handwerken.
[bron: Dordrechtsch Nieuwsblad 28 en 30 augustus 1915]

- Kunstnijverheidschool in Pictura (Leendert Ek)
[bron: Dordrechtsch Nieuwsblad 4 sept 1915]

- Cursus Modevakschool.
Ondergeteekende opent 1 Oct een Cursus in Maatnemen, Patroonteekenen, Knippen en Naaien van Costumes enz.
Tevens opleiding voor Costumiere, Coupeuse en Leerares. Is genegen Dames aan huis les te komen geven. Vervaardiging van Dames Kinderkleeding. Patronen op Maat verkrijgbaar. Spreekuur Woensdag 15 september van 12 - 4 1/2, VOORSTRAAT 299. 
L. LUGTIGHEID, Gedipl. Coupeuse.
[
bron: Dordrechtsche courant, 14 en 18-9-1915]

- Dames! Ondergeteekenden hebben de eer U te berichten, dat zij eerstdaags zullen OPENEN een ZAAK in elegante Dameskleeding naar maat en gereed. Beleefd aanbevelend, DE LIEVER & SMIT Dameskleermakers, VOORSTRAAT 182 (naast de firma Albert Heyn);
[bron: Dordrechtsche courant 6-10-1915]

- (getekende advertentie) DE LIEVER en SMIT, dameskleedermakers Voorstraat 182;
[
bron: Dordrechtsche courant 6-11-1915]

- De Liever en Smit, Voorstraat;
[
bron: Dordrechtsche courant 20-11-1915]

- 3. Onderwijs in nuttige handwerken.
De subcommissie voor dit onderwijs heeft in 1915 haar werkzaam en ijverig lid Mej. C.A.W. van Wageningen verloren, die ontslag nam, als lid onzer Commissie. In haar plaats werd tot lid der subcommissie aangewezen Mevrouw A.G. de Meel-v.d. Ven. De subcommissie schrijft ons omtrent 1915 het volgende:
Door bijzondere omstandigheden kan de subcommissie voor de handwerken dit jaar niet naar zooveel scholen gaan als in 1914, toen alle, zoowel de openbare als de bijzondere scholen werden bezocht. Toch meent ze wel te mogen aannemen, dat over het algemeen de resultaten van het onderwijs in de handwerken op de openbare, zoowel als op de bijzondere scholen, bevredigend zijn.
Op eenige scholen zouden de onderwijzeressen er zich nog meer op moeten toeleggen, om het onderwijs klassikaal te geven, daar dit op den duur veel beter is. Mocht 't moeilijk zijn door veelvuldig thuisblijven der kinderen, dan zou er moeten worden getracht, om de achterblijvende door het inhalen na de schooltijden bij te werken.
De Commissie zou gaarne eenige kleine veranderingen willen aanbrengen in 't programma voor het onderwijs in de handwerken, amar hoopt daar later op terug te komen.
[bron: jaarverslag over 1915]

* * * 1916 * * *

- DORDTSCHE VROUWENCLUB
Deze heeft weder een tentoonstelling georganiseerd, die Dinsdag en Woensdag in haa rlokaal Baginhof 40 wordt gehouden. Hoofdzakelijk is het kunsthandwerksnijverheid die ter bezichtiging gesteld wordt.
Zoo exposeert blijkens een in vorig nummer van ons blad geplaatste advertentie onze stadgenoote mejuffrouw JONKERS Iersche kanten; de heer Zwolle uit Den Haag fraai metaaldrijfwerk en een viertal dames uit onderscheidene plaatsen des lands teekeningen en etsen. Verscheidenheid genoeg alzoo, die deze tentoonstelling evenals andere door de D.V.C. gehouden wel ene druk bezoek zal doen genieten.
[bron: Dordrechtsche Nieuwsblad 22 febr 1916]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) C.J. Phielix, te Dordrecht;
[bron: NRC 1916_03_16_1_07/ www.kb.nl/kranten]

- Geslaagd voor het Examen Nuttige Handwerken, te Rotterdam, de DAMES: E. MEYERS, C.M. PEELS, J. SPRUIT, W. v.d. Stigchel, Leerlingen van
Mej. D. VAN GEEL, te Dordrecht.
[Dordrechtsche courant, 23 maart 1916]


- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) C.M. Peels, W. van der Stigchel, J. Spruit, E. Meijers, allen van Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1916_03_24_0_03 ]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) E. Nebbeling, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1916_04_03_0_02 ]

- Handwerkschool Mej. D. van Geel, Gebouw PICTURA, Voorstraat 148, DORDRECHT.
Onderwijs in Linnen- en Costuumnaaien. Nuttige en Fraaie Handwerken voor Huishoudelijk gebruik.
Opleiding voor de examens van den Ned. Mode-Vakbond (costuumvak).
Opleiding examens Nuttige en Fraaie Handwerken.
Leerlingen Cursus 1915-16 ALLEN geslaagd. Begin van des nieuwen cursus 2 Mei a.s.
[bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 20/04/1916; p. 4/4]

- KNIPCURSUS WERKENDAM.
De Directrice der Mode-Vakschool te Dordrecht

zal begin juni te Werkendam één driemaandelijksche Knipcursus geven. Les zal gegeven worden in het maatnemen, patroonteekenen, knippen en naaien van Kinder- en Damescostumes enz.
Spreekuur Woensdagen 24 en 31 Mei van 3-5 uur in een lokaal der Openbare School.
De Directrice, L.J. LUGTIGHEID 
[Advertentieblad, 19/05/1916; p. 2/6]
NB.
Adresboek Dordrecht 1916: L.J. Lugtigheid, Javastraat 28;
Adresboek Dordrecht 1919: mej. L..J. Lugtigheid, leerares modevakschool, Javastraat 28;

- Bij de EXAMENS gehouden te 's-Gravenhage door de Vereen. Nederl. Modevak-Bond slaagden voor Costumière de Dames L.M.M. van GESTEL en M. v.d. HEUVEL en voor Coupeuse Mej. A.J. v.d. PLAS te Giessendam
allen leerlingen van Mej. D. van Geel.
[bron: Dordrechtsche courant, 7-8-1916]

- Handwerk- en Modevakschool
Mej. D. VAN GEEL,
VOORSTRAAT 148,
Gebouw "PICTURA", Dordecht
Aanvang der lessen Dinsdagt 5 SEPTEMBER a.s.
[
bron: Dordrechtsche courant, 2-9-1916]

- Dordrechtsche Mode-Vakschool, Javastraat 28.
Aangesloten bij de ver. voor Mode-vakscholen te 's-Gravenhage. Goedgekeurd bij Kon. besl. van 26 Aug. 1911, No. 45.
De School is speciaal ingericht voor de opleiding van Dames en Jonge Meisjes zoowel in het vervaardigen van alles Damss-Costumes, Kinderkleeding, Ondergoed enz, voor eigen gebruik als ter opleiding voor de Examens Costumiere, Coupeuse en leerares. Cursus en Privaatlessen.
inschrijving van leelringen DAGELIJKS.
De Directrice, L.J. LUGTIGHEID.
[Dordrechtsche courant 2-10-1916]

- adresboek 1916
J.H. de Voogd van Straaten, onderwijzeres handwerken (op de M.M.S.), Singel * 56a
D. van Geel, onderw handw, Toulonschelaan *22
  Voorstraat 148 HANDWERKSCHOOL (ook: L.A. Verhoeven, M. Adamse (= Pictura))
C.J. Kokkeel, onderw handw, Kromhout 88
L.S.C. Kokkeel, onderw handw, Kromhout 88
H.E. Lighaam , onderw handw, Voorstraat 157
J.E. Mast , onderw handw, Voorstraat 37
A. Rutten , onderw handw, Voorstraat 135
E.F. Schudi, onderw handw, Vriesestraat *30
I Sigle, onderw handw, Noordendijk 23a
H.P. Slegt, onderwijzeres handwerken, Voorstraat 149
L.J. Veth, onderwijzeres handwerken, Corn van Beverenstraat 9
A.A.M. Vogels, onderwijzeres handwerken, Voorstraat 116
J.A. de Vries, onderwijzeres handwerken, Vest 47c
Naai en handwerkkrans der vrijzinnige hervormde (de Jonge, G. de Leur, C.A.C. van Driel))

- 4. Onderwijs in nuttige handwerken.
Volgens een voorstel der subcommissie voor het onderwijs in nuttige handwerken werd door ons aan Burgemeester en Wethouders in overweging gegeven, een wijziging aan te brengen in het leerplan voor dat onderwijs in dier voege, dat als slotnummer voor het mazen zou worden toegevoegd: het dicht mazen van een teen. De ervaring had getoond, dat het dichtbreien van een teen, zooals tot nu toe geschiedde,niet practisch was. Er ontstond dan een hinderlijke dikke naad, die door dichtmazen vermeden wordt. De Hoofden der Gemeentescholen die op ons verzoek daaromtrent inlichtingen hadden ingewonnen bij de onderwijzeressen, deelden ons mede, dat zij met deze wijziging geheel konden vereeningen. Ook betreffende de keuring en levering der benoodigheden voor het onderwijs in nuttige handwerken werd in den loop van het jaar een nieuwee regeling getroffen.
Door Burgemeester en Wethouders werd een commissie van 5 leden benoemd onder voorzitterschap van Mej. J.H. de Voogd van der Straaten, onderwijzeres in nuttige handwerken aan de gemeentelijke kweekschool. Deze commissie is belast met het verleenen van bijstand aan onze sub-commissie voor het aanwijzen en keuren der monsters van de benoodigheden voor het onderwijs in de nuttige handwerken.
Als leden dier commissie werden aangewezen de dames: G. v.d. Werff, H.E. Lighaam, E.C. Molenaar en A.W.C. van den Broek.
Onze sub-commissie bericht ons, dat zij op de door haar bezochte scholen alles in orde heeft bevonden. Alleen bleek dat men op enkele scholen niet wist, wat naar aanleiding van het breien besproken was, zoodat niet op alle scholen op gelijke wijze gewerkt werd.
[bron: jaarverslag over 1916]

* * * 1917 * * *

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) E.C. Romijn, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1917_02_16_0_02]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) H. van Schelt, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1917_02_19_0_04; NRC 1917_02_17_1_02]

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) A.M.F. Moll, Dordrecht;
[bron: Het Centrum 1917_03_21_0_03] 

- examens nuttig handwerken
(Rotterdam) J.A. Piera, A.P. v.d. Wal, beiden van Dordrecht;
[bron: NRC 1917_04_05_1_04] 

- Teekenen en Schilderen. Opgave nieuwe leerl. voor 15 Aug. 
Bijwerken voor H.B.S. enz in Augustus, Opleiding Academie 5e klasse en Acte Teekenen.
LEENDERT EK, Hooftstraat 52.
- Voor het examen handels-diploma (goed loopend handelsschrift, rond- en fractuurschrift) der Vereeniging van leeraren in het Schoonschrijven zijn geslaagd onze stadgenooten, de dames B. COHEN en R. PLASIER, en de heeren J. KINTS, C. SEIJFFERT en M. Pilzecheren H. Hardorff.
[
bron: Dordrechtsche courant, 24-7-1917]

- Teekenen en Schilderen. Opgave nieuwe leerl. voor 15 Aug. 
Bijwerken voor H.B.S. enz in Augustus, Opleiding Academie 5e klasse en Acte Teekenen.
LEENDERT EK, Hooftstraat 52.
[
bron: Dordrechtsche courant, 27-7-1917]

Handwerkschool Mej. D. van Geel, Gebouw PICTURA,
Voorstraat 148, DORDRECHT

Onderwijs in Linnen- en Costuumnaaien.
Nuttige en Fraaie Handwerken voor Huishoudelijk gebruik.

Opleiding voor de examens van den Ned. Mode-Vakbond (costuumvak).
Opleiding examens Nuttige en Fraaie Handwerken.

Leerlingen Cursus 1916-17 ALLEN geslaagd.

[bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 06/05/1917; p. 3/4]

- MAATKNIPPEN! Mejuffrouw H. KÖHLENBERG, Costuum Modiste, Spuiweg 38 wenscht les te geven in het MAATKNIPPEN aan meisjes tegen nader te bepalen conditien. Aanvang 10 September. 
[bron: Dordrechtsche courant, 30-8-1917]

- VAKSCHOOL der Vereeniging voor Mode-Vakscholen te 's-Gravenhage
Goedgekeurd bij Koninklijk besluit 26 Aug 1911, no 75.

Ondergeteekende zal in Gorinchem wekelijks lessen geven zoowel ter opleiding voor Dames en Meisjes om eigen kleeding te leeren vervaardigen als ter verkrijging van de Diploma's voor Costumiere, Coupeuse, Leerares
De Examens gaan uit van de V.V.M.V. bovengenoemd.
Desgewenscht aan huis.
Speekuur in gebouw De Doelen Woensdag 19 Sept van 10-11-uur.
De Directrice, L.J. LUGTIGHEID.
[
bron: Advertentieblad, 07/09/1917; p. 2/6]

- Handwerkschool Mej. D. van Geel, Gebouw PICTURA, Voorstraat 148, DORDRECHT
Opleiding voor de acte NUTTIGE en FRAAIE HANDWERKEN, de examens van den Ned. Modevakbond (Modevak).
Onderwijs in naaien, handwerken en knippen voor Huishoudelijk gebruik.
Alle leerlingen voor de ex. Modevakbond geslaagd.
Begin der lessen 4 September a.s.
[bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 02/09/1917; p. 3/4]

- JAVASTRAAT 28 VAKSCHOOL JAVASTRAAT 28
der Vereeniging voor Mode-Vakscholen te 's Gravenhage.
Opleiding voor de Examens: Costimiere, Coupeuse, Leerares (De examen is bovengenoemde vakken worden te 's Gravenhage gehouden. Dit jaar ontvingen al de leerlingen dezer school het door haar verlangde diploma)
Tevens gelegenheid voor Dames en meisjes eigen kleeding te leeren vervaardigen en Speciale lessen in het Mantel- en Hoedenvak.
Desgewenscht les aan huis. Prospectus op aanvraag gratis.
Inschrijving van leerlingen Maandag, Dinsdag, Donderdag en Vrijdag
De Directrice, L.J. LUGTIGHEID.
[Dordrechtsche courant 8-9-1917]

- Tot tijdelijk onderwijzeres in de nuttige handwerken aan de Industrieschool te Dordrecht is benoemd mej. J.W. Wagenaar, onderwijzeres te Woudrichem.
[bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 18/10/1917; p. 2/4]

- 4. Onderwijs in nuttige handwerken.
Hier volgt het verslag onzer subcommissie voor dit onderwijs:
Tot nu toe bestond de Commissie van Toezicht op het handwerkonderwijs uit 2 damesleden de dames Vos en de Meel. In den loop van dit jaar trad Mej. VOS uit de commissie. Daar 't aantal scholen in de laatste jaren vermeerderd is en de raak voor twee leden toch al zeer omvattend was, is de commissie uitgebreid tot alle damesleden van de Commissie van Toezicht op het Onderwijs. Tot voorzitster is benoemd mevr. A. de Meel-v.d. Ven, tot secretaresse Mevr. R.G.H. Bremekamp-van Olm.
De commissie heeft zich verdeeld in 4 sub-somm., elk van 2 leden, die nu ieder 5 à 6 scholen onder hun toezicht hebben. De bedoeling is deze subc. eenige jaren voor dezelfde scholen te handhaven.
Door deze uitbreiding is de handwerkcommissie in staat geweest dit jaar alle scholen te bezoeken. over 't algemeen jan zij haar tevredenheid betuigen. Met het oog op de tijdsomstandigheden werd het aantal uren verminderd, bovendien werd eenige tijd besteed aan 't vervaardigen van kookzakken en dergelijke, zoodat het leerplan dit jaar niet op alle scholen geheel afgewerkt kan worden.
Gebleken is, dat zoowel de Commissie voor handwerken als de onderwijzeressen gaarne eenige veranderingen in 't leerplan zagen en het zou aanbeveling verdienen, daarover besprekingen te houden.
[bron: jaarverslag over 1917]

* * * 1918 * * *

- EXAMENS. Nederlandsche Mode-Vakbond.
Het bestuur heeft kennis dat de voorjaars-examens zullen plaats vinden in April. Aanmeldingen hiervoor met overlegging eener geboorteakte vóór 1 Maart aan ondergeteekende, die bereid is aan belanghebbenden nadere inlichtingen te geven.
     C. GLAZENER, Secretaresse, 2e Schutistraat 187, 's-GRAVENHAGE.
[
bron: Dordrechtsche courant 16-2-1918]

- Waleson, Breiboekje 1e deel, 2e deel // Waleson, Haakboekje 1e deel, 2e deel, 3e deel
[bron: Het Centrum 1918_02_18_0_04 ]

- ONTVANGEN een groote zending D.M.C. borduurzijde borduurkatoen haakgaren, W.A. van HEMERT, Voorstraat 361-363, dames-handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant 8-3-1918]

- Mej. E.M. de Bot, Costumi èe-Diplomée, WIlhelminastraat 25, Minzaam aanbevelend
[bron: Dordrechtsche courant 25-4-1918]

- Dordrechtsche Vrouwenclub, tentoonstelling van 
weefwerk (Nederl. Kunstweefschool, Den Haag), 
Kunstnaaldwerk (mej. J.C. Mauw, lerares Dordtsche Industrie en Huishoudschool), 
Leerperswerk (mej. Abresch, Bloemendaal), 
Potterie (Mej J.C. van GELDER, Ellecom), in het clublokaal Bagijnhof 16...;
[
bron: Dordrechtsche courant 27-4-1918]

- Gediplomeerd Costumière vraagt beleefd werk aan huis. geeft ook onderricht in de Nuttige Handwerken, Kniplessen voor Costuum en Ondergoed. Patronen op maat. Adres: Kasperspad 66.
[
bron: Dordrechtsche courant 4-6-1918]
NB.
adresboek 1916:  A. van Tol, Kasperspad 66 / H. van Aardenne, Kasperspad 66*
adresboek 1919: K. Bothoff Jr, Kasperspad 66*

- DAG- en AVONDLESSEN in Naaien en Knippen.
voor Dames en Jongemeisjes doe h. eig. cost. mantels enz. willen vervaardigen.
2 lesu. p.w. f 3 p.m. | 4 lesu. p.w. f 5 p.m. meerdere uren naar overeenkomst.
Privaatlessen f 1 p. 2 lesu. Bij Dames aan huis f 1,50 p. 2 lesu.
Alleen kniplessen f 15 per geh. Cursus.
    Mevr. C. SWALUE, Krispijnscheweg 147.
[bron: Dordrechtsche courant 13 en 15 juni 1918]

- 's-GRAVENDEEL, 6 Juli. De leerlingen van de handwerkschool van de dames Gez. van der VLIES, maakten gisteren onder leiding van hun onderwijzeressen en twee jongere dames, welke bereidwillig hare hulp hadden aangeboden, een uitstapje. In de grootste rijtuigen van den heer VAN TWIST van Dordrecht ging het om 7 uur 's morgens van Wieldrecht over den Straatweg naar 't Veer te Willemsdorp, om daar over 't Hollandsch Diep naar den Zuidenwal te worden overgezet. Van daar ging het naar Breda en omstreken, Etten, Leur, Liesbosch enz. Na een rijtocht gemaakt te hebben in de bekoorlijke bosschen werd na den middag de terugtocht aanvaard. 
[
bron: Dordrechtsche courant, 6-7-1918]

- HANDELSDIPLOMA "SCHRIJVEN"
Mej. Ciska Fransen (Dordt) en de HH P. van Zuilekom en G. Vlasblom (Ridderkekr), A. van Leeuwen (Zwijndr.) en Adr. Slijkhuis (Dordt, leerlingen van Mej. DIJSSELHOF, Voorstraat 135 (oud no) behaalden gisteren alhier bovengenoemd diploma. [8120a]
[
bron: Dordrechtsche courant, 17-7-1918]

- Mejuffrouw L.W. Romijn alhier behaalde aan de 's-Gravenhaagsche vakschool voor meisjes het diploma voor leerares-dames kleedermaken.
[bron: Dordrechtsche courant, 23-07-1918]

- Kunstnijverheidsschool, gebouw Pictura, onder leiding van Leendert EK
  opleiding tot 6e klasse Academie van B.K.
  acte handteekenen L.O.
  acte Fraaie Handwerken
(tot dusver zijn 90% mijner leerlingen geslaagd)
schilderen in olie en waterverf, Boetseeren, Illustratief teekenen voor onderwijzers(essen);
aparte lessen voor jongens en meisjes vanaf 8 jaar;
[
bron: Dordrechtsche courant, 10-8-1918]

- I. Johannes Ek, tr. Suzanna Schüengel.
Kinderen:
1. Leendert Ek, geb. Dordrecht 13-7-1882, huur leslokalen Pictura 1908-1920, overl. Den haag 26-2-1934, tr. H en L. Zwaluwe 9-8-1907 Anna Maria van Rijsbergen, geb. Hooge en Lage Zwaluwe 28-1-1879, dochter van Jacob Adam van Rijsbergen en Cornelia Johanna Nelemans.

- gezinskaart Den Haag
1. Leendert Ek 13-7-1882 Dordrecht, onderwijzer en leeraar teekenen, overl. 26-2-1934, tr. 9-8-1907 H en L. Zwaluwe
2. Anna Maria van Rijsbergen 28-1-1879 Hooge en Lage Zwaluwe
3. Johannes Ek 22-5-1908 Dordrecht, kantoorbediende, tr. 3-7-1936 Sophia Maria de Klerk, geb. Pasoeroeran (Java) 3-1-1909, dochter van Louis Bastiaan Carel de Klerk (*21-6-1883). [vertrekken 6 april 1937 naar Leeuwarden]
4. Jacob Ek 10-5-1918 Dordrecht 
Wonende: tot 15-2-1922 te Dordrecht, Den Haag: Franklinstraat 149 (vanaf 27-2-1922), Weimarstraat 94 (vanaf 30-7-1924), Cyclaamstraat 35 (vanaf 22-9-1927), Abrikozenstraat 20 (vanaf 30-3-1936);
[bron: http://denhaag.digitalestamboom.nl]

- Tentoonstelling van teekeningen door de Leerlingen vervaardigd, op 26 en 27 augustus van 2-6 uur in Pictura, toegang vrij, LEENDERT EK;
[bron: Dordrechtsche courant, 24-08-1911]

- In het gebouw van Pictura is sedert drie jaren gevestigd de teeken- en schildersschool van den heer LEENDERT EK. In alle stilte, zonder eenig teeken van leven naar buiten, is daar gedurende dat tijdperk gewerkt.
Thans echter is het oogenblik gekomen, dat het publiek uit eigen ervaring kan waarnemen van wat voor gehalte het onderwijs is dat hier op bescheidne schaal wordt gegeven. Zaterdag en Zondagmiddag n.l. van twee tot zes uur, is er gelegenheid om de door de leerlingen gemaakte werkstukken te bezichtigen. Wij zijn reeds in staat gesteld, ons van de vorderingen van hen, die het onderwijs van den heer EK genoten hebben, op de hoogte te stellen. In drie klassen zijn de leerlingen gesplitst: aanvangsklasse (jongens van de lagere school), middelbare klasse en meer gevorderden.
Het werk van de jongste afdeeling is uit den aard der zaak heel eenvoudig en bestaat uit het teekenen van niet ingewikkelde figuren, vorowerpen van dagelijksch gebruik als katrollen, hangsloten, verder randversieringen enz. Het werk maakt een frisschen indruk en is flink in waterverf(werf) gebracht. De middelklasse laat de beginselen van het natuurteekenen zien, stillevens, wel niet ingewikkeld, maar toch in afwerking zeer nauwkeurig. Er is blijkbaar met lust in deze afdeeling gestudeerd en goed geprofiteert van het onderwijs.
Wat de hoofdklasse tentoonstelt, is zeer goed. Er is bij de krijtteekeningen veel, dat een ebslist uitstekenden indruk maakt. Er is geteekend naar pleistermodellen, stillevens naar de natuur (o.a. een spinnewiel in verschillende standen) en ook de beginselen van de kopstudie zijn beoefend. Ook zijn bloemen en planten naar de natuur op papier gezet en motieven naar bloem en blad, waarvan de karakters goed getroffen zijn. Vooral het werk in deze afdeeling geeft blijk van conscientieuze studie en degelijke leiding.
Vermelden we ten slotte nog, dat in deze klasse ook wordt aangevangen met de beginselen der schilderkunst (stillevens vruchten en bloemen in potten en op schalen).
We kunnen een bezoek aan deze tentoonstelling, waarmede leeraar en leerlingen eer in leggen, gerust aanbevelen.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-08-1911]

- De heer Leendert EK (1882-1934), schilder- en teekenleeraar, is op 51-jarige leeftijd overleden. Reeds te Dordrecht, waar hij is geboren, leidde hij cursussen in schilderen en teekenen. Op de tentoonstellingen van PICTURA aldaar is hij vroeger met eigen, bescheiden en eerlijk werk uitgekomen. Ook hier ter stede [=Den Haag] heeft hij als teekenpaedagoog verdienstelijk werk gedaan en vaak het werk der Jeugd tentoonstellingen georganiseerd.
[bron: Het Vaderland 1934_02_27_2_15 ]

- MODE-VAKSCHOOL
Directrice L.J. LUGTIGHEID, Gorinchem
Aangesloten bijde Kon. goedgek. Vereeniging voor Mode-Vakscholen te 's Hage.
Opleiding voor de Examens en voor het vervaardigen.....
[
bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 25/08/1918; p. 3/4]

-
HANDWERK- EN MODEVAKSCHOOL
Gebouw "PICTURA", Voorstraat 156, Dordrecht
Opleiding voor de examens Nuttige- en Fraaie Handwerken en van den Nederl. Modevakbond
Leerlingen van den vorigen cursus ALLEN geslaagd
Opleiding knippen, naaien en handwerken voor huishoudelijk gebruik.
Kniplessen voor meergevorderden.
Aanvang der lessen 3 September a.s.
                  Mej. D. VAN GEEL 
[
bron:  Dordrechtsche courant 28-8-1918]

- Mej. E.M. de Bot, Costumière diplomé, Wilhelminastraat 22, bericht de ONTVANGST der Stalencollecties.
[
bron: Dordrechtsche courant 16-9-1918]

- C. SWALUË-Knolle beveelt zich beleefd aan voor het MAKEN VAN Mantels, Mantelcostumes, Reformcost., Kinderkl. enz
UITSTEKENDE COUPE, Krispijnscheweg 147 zwart.
[
bron: Dordrechtsche courant 10-10-1918]
NB.
Gijsbert Johannes Swalue, tr. Cornelia Knolle, in Dordrecht in 1918-1937.
[http://members.chello.nl/d.warrink8/minnema/swalue.htm]

- 5. Onderwijs in nuttige handwerken.
De subcommissie voor dit onderwijs, bestaande uit alle damesleden onzer Commissie, bericht omtrent het jaar 1918 het volgende:
Ook dit jaar is de commissie in staat geweest alle scholen te bezoeken en over 't algemeen kan zij hare tevredenheid betuigen. De sluiting gedurende de griepepidemie is echter oorzaak geweest dat sommige scholen het leerplan niet geheel hebben afgewerkt. Enkele scholen hebben gelegenheid gevonden toch klaar te komen, doordat men zich tengevolge van den stoffennood tevreden stelde met het vervaardigen van voorwerpen op kleiner schaal; andere daarentegen waren minder gelukkig, oorzaak dikwijls ziekte van het personeel of te groote klassen.
De commissie is van oordeel dat het handwerkonderwijs op de bijnzondere scholen wel wat ten achter staat bij dat op de openbare. Zoo is het haar op één van die scholen niet gelukt een uur in dat onderwijs bij te wonen, hoewel ze eenige malen daartoe een poging deed, doordat door ziekte van het personeel en andere moeilijkheden die uren maar niet gegeven werden. Men kreeg dan indruk dat op die school niet veel werk van het handwerkonderwijs gemaakt werd.
Op een andere school waren heel weinig resultaten te zien, doordat sinds de groote vacantie met alles opnieuw was begonnen om aan den chaos die er te voren heerschte voorgoed een einde te maken. Men verzekerde haar daar echter, dat men zich in 't vervolg nauwkeurig aan 't leerplan van de Openbare scholen zou houden.
Op een derde school was het veel te groote aantal leerlingen in één klasse ca 64, oorzaak dat het programma lang niet afgewerkt kon worden.
Dan werd op één bijzondere school het handwerkonderwijs alleen gegeven op den Woensdagmiddag, maar dan ook gedurende de zomermaanden 3 uren achter elkaar zonder eenige pauze, 's winters 2 uren. De commissie heeft het hoofd opmerkzaam gemaakt op de verkeerde van dezen toestand in 't binzonder met 't oog op den nadeeligen invloed op 't gezicht der kinderen. Bovendien is het voor een onderwijzeres bijna onmogelijk de aandacht der leelringen zoo lang op één vak te bepalen, vooral in de laagste klassen waar nog weinig afwisseling aangebracht kan worden doordat de leerlingen bijv. maar één onderdeel van 't leervak handwerken kennen. Zoo krijgt men dan ook 't geval dat er een klasse 3 uren achter elkaar bezig is met alleen het opzetten van steken als 't begin van 't breien. 't Hoofd was eveneens van 't verkeerde in dezen toestand, had reeds aan zijn bestuur voorgesteld het handwerkonderwijs ook tusschen de gewone schooluren te laten vallen, maar kreeg geen medewerking, omdat men vreesde met het gewone onderwijs niet klaar te komen. Het Hoofd zou echter naar een goede oplossing blijven zoeken.
Van een paar bijzondere scholen kreeg de comm. ook een gusntigen indruk. Op de kweekschool was het werk keurig in orde en van de Buitengewone school kwamen geen bijzondere opmerkingen.
Verder kan wat de Openbare scholen betreft, verwezen worden naar de algemeene opmerkingen, al liet het hier en daar door de griepepidemie wat te wenschen over in 't algemeen was het handwerkonderwijs in orde. Op één school waar de Comm. het vorig jaar klaagde over het slordige opbergen der voorwerpen, was dat nu zeer verbeterd.
De besprekingen waarop aan 't eind van 't vorig verslag gedoeld werd, hebben dit jaar geleid tot het indienen van een nieuw leerplan, dat voor alle scholen zal gelden.
[jaarverslag over 1918]

* * * 1919 * * *

- G. HUISMAN v/h J.H. Versteeg de Vree, Voorstraat 153, 1e Dordtsche Machinale brei-inrichting, Specialiteit in Wollen- en Katoenen Garens.
[bron: Dordrechtsche Courant 11-1-1919] 

- (Dordrecht 15 Maart) Geslaagd. De Dames P. Schot en S. in 't Veld alhier zijn te Rotterdam geslaagd voor het examen nuttige ahdnwerken.
[bron: Dordrechtsche courant 15-3-1919]

- Wordt zoo spoedig mogelijk gevraagd een bekwame Breister in de Machinale Breijerij van J.L. van Bekkum te Giessendam.
[bron: Dordrechtsche courant 16-5-1919]

- Hiermede betuigen ondergeteekende haren hartelijken dank aan Mej. D. VAN GEEL, te Dordrecht
voor de degelijke opleiding, waardoor zij mochten slagen voor diploma A Costumière van Vereen. Nederl. Mode Vakbond.
M. VAN DELFT, Sliedrecht
E.J. MAASKANT, H.I. Ambacht
D. PRINS, Slikkerveer
J.M. KLOOTWIJK, Numansdorp
[bron: Dordrechtsche courant, 29-7-1919]

- (Sliedrecht 30 Juli) Voor diploma costumiere van Ver. Nederl. Mode-Vakbond is geslaagd Mej. M. van Delft, alhier.
[bron: Dordrechtsche courant, 30-7-1919]

  adresboek 1919
mej. M.W. v.d. Berg, onderwijzeres handwerken, Markettenweg 20
mej. D van Geel, onderwijzeres handwerken, Toullaan * 26
mej. C.W. de Grijs, helpst. handw., Voorstraat 132
mej. C.J. Kokkeel handw onderwijzeres, Kromhout 96
mej. H.E. Lighaam, onderwijzeres handw, Singel 276
mej A.J. v.d. Made, leer(ares) nutt handwerken, Sint Joris weg * 46
mej. J.E. Mast, onderwijzeres handwerken, Voorstraat 43
mej. M. Mast, onderwijzeres handwerken, Voorstraat 43
mej. A.p. Modoo, onderwijzeres handw H. Nieuwstraat * 59
mej. A.G. van Mulken, onderwijzeres handw , Voorstraat 132
mej. A.T. Otten, onderwijzeres handw , Voorstraat 132
mej. W. van de Rest, onderwijzeres handw Noordendijk 80
mej. E.F. Schudi, onderwijzeres handw , Vriesestraat *30
mej. H.P. Slegt, onderwijzeres handw , Celebesstraat 92
mej. J. Tarmond, handwerkster, Willemstraat *6
mej. J.H. Voogd van der Straaten, handw onderwijzeres., Reeweg oost *36
mej. J.A. de Vries, onderwijzeres handw Vest 55

- 5. Onderwijs in nuttige handwerken.
De sub-commsisie voor dit onderwijs, bestaande uit alle damesleden onze Commissie, bericht omtrent het jaar 1919 volgende:
Tot haar spijt is de Commissie niet in staat geweest voor het uitbrengen van dit verslag alle scholen te bezoeken. Zij zal echter in den eerstvolgenden tijd trachten dit nog te doen.
Over het algemeen is de commissie wel tevreden over de rresultaten van het handwerkonderwijs. Door de moeilijkheden bij het aanschaffen van de materialen (een gevolg van den oorlog), zijn de maten der voorwerpen over het algemeen ingekort, zoodat vele scholen te vroeg met hun leeprlan klaar waren. Daardoor vond de commissie op enkele van die scholen, dat men reeds met het leerplan van het volgend jaar begonnen was of dat kinderen fraaie handwerken maakten. Om meer eenheid op alle scholen te verkrijgen, is de commissie van meening, dat er naast het hoofd der school een der dames als hoofd der handwerken behoort te worden aangewezen. Zij zou dan verantwoordelijk moeten zijn voor het zoo getrouw mogelijk volgen van het leerplan, wat tijdsdeeling en grootte der voorwerpen betreft.
Om het werk klassikaal te kunnen houden, komt het de commissie geschikt voor, de handwerken als een afzonderlijk vak te beschouwen, in zooverre, dat verhooging of blijven zitten niet afhandelijk is van de gewone leervakken.
Het komt dikwijls voor, dat een meisje het niet verder brengt dan het 9e of 10e leerjaar en dan om haar leeftijd de school verlaat. Dikwijls is er bij deze meisjes wel wat met handwerken te bereiken en zou het dus voor haar gewenscht zijn voor dat vak de hoogere leerjaren te doorloopen. Ook het tegenovergestelde komt voor en daar de verschillende klassen op hetzelfde uur handwerkles hebben, is er ons inziens geen bezwaar tegen.
Over het algemeen is het handwerkonderwijs op de openbare scholen goed. Op een enkele kostelooze vond de commissie de voorwerpen door het veel in handen zijn onfrisch geworden. Dat was echter niet het geval bij alle onderwijzeressen op die school, zoodat dus door tijdig handen wasschen dit wel te verbeteren is. Ook merkte ze op een enkele school dat er niet aan de lessenrooster gewerkt werd, maar dat bijv. eerst al het breiwerk, daarna al het naaien of merken afgemaakt werd, wat natuurlijk neit gewenscht is omdat de noodige afwisseling dan ontbreekt.
Over het algemeen is het handwerkonderwijs op de bijzondere ook goed, bij enkele zelfs zeer goed. op andere daarentegen staat het wel iets achter bij dat van de openbare scholen. Bij een enkele trachten ze het programma van de openbare nauwkeurig na te werken, echter nog zonder voldoende resultaten. Het nieuwe leerplan dat nu aangenomen is, zal met 1 Maart (1920?) op alle scholen ingevoerd worden.
[jaarverslag over 1919]

* * * 1920 * * *

- HANDELSDIPLOMA SCHRIJVEN.
Zaterdag jl. behaalden te Rotterdam Mevrouw J. Veenendaal-Schudi en Mej. Josef. J. Brand en de heeren Nico van den Berg alhier en Arie van Heukelom te Zwijndrecht, leerlingen van Mej. DIJSSELHOF bovengenoemd diploma.
[bron: Dordrechtsche courant 12-1-1920]

- Gediplomeerd Costumiere biedt zich aan voor het verzorgen van de garderobe van uitsluitend dames uit den gegoeden stand. 
[bron: Dordrechtsche courant 4-2-1920]

- GESLAAGD. De dames J. de Lange en C. van Oudenaarde, beiden alhier, zijn te Rotterdam geslaagd voor het examen nuttige handwerken.
[bron: Dordrechtsche courant 16-3-1920]

- Mevrouw Polvliet van Hoogstraten te Beverwijk kan weder alle gewenschte tapijten, loopers, tafel- en divankleeden, kussens enz leveren. Elk gewenscht patroon kan worden vervaardigd. het weefsel geheel handwerk zijnde, is precies als dat van de Oostersche tapijten, doch is aanmerkelijk lager in prijs dan dit. Agentesse: H.F. Marotzke-Steiner, Steegoversloot 18. Telef. Interc. 795.
[bron: Dordrechtse Courant 6-4-1920] 

- Dordrechtsche Vrouwenclub. Tentoonstelling van Kunstnaaldwerk van 
Mevrouw NITA HOMBERG, Rotterdam, Mevrouw ITA KREUNEN-MEES, Santpoort, Mevrouw R. ZWART-KETJEN, Voorburg en van Etsen en Doeken van dne Heer R. HOMBERG, te Rotterdam.
In het Clubgebouw, Bagijnhof 40, op Woensdag 28, Donderdag 29 en Vrijdag 30 April a.s., van voormiddags 10.30-12 en van namiddags 2.30-5 uur.
Toegang voor leden en donateurs vrij. Niet-leden f 0,25 Entree.
[
bron: Dordrechtsche Courant 26-4-1920] 

- Gevraagd een nette HUISNAAISTER goed bekend met het maken en verstellen van kindergoed. Adres mevr. H. AHAUS, Riedijk 3;
[
bron: Dordrechtsche Courant 5-5-1920] 

- Hotel Bellevue. Jozien Noest, Middelburg.
Gediplomeerd in het maken van DUCHESSE en CLUNE KANT en het ontwerpen van KANTPATRONEN, zal bij genoegzame deelneming HALF MEI te DORDRECHT een CURSUS beginnen. De gelegenheid tot het verkrijgen van inlichtingen en het bezichtigen der kant bestaat Maandag 10 Mei a.s. in Hotel BELLEVUE van 10-12 en 3-5 uur.
[bron: Dordrechtsche Courant 8-5-1920] 

I Anton Frederik Noest, geb. (29 in 1894), schilder, tr. Jacoba Jozina du Burck

II. Jozina Maria Elisabeth Noest, geb. Middelburg 19-5-1894 (wijk L, nummer 105), tr. Middelburg 6-9-1922 Cornelis Karel van der Vlis, geb. 's-Gravenhage 20-9-1893 (28 in 1922), neubelmaker, zoon van Karel Cornelis van der Vlis en Elisabeth Maria Bakker.
[http://denhaag.digitalestamboom.nl]
Kinderen:
1. Karel Cornelis van der Vlis, geb. Den Haag 3-2-1928.
2. Johannes Franciscus van der Vlis, geb. Den Haag 29-12-1939.

- Te Dordrecht flinke NAAISTERS voor witgoedatelier gevraagd. Hoog salaris. Brieven onder no. 21294.
[bron: Dordrechtsche Courant 11-5-1920] 

- (Dordrecht 3 aug.) Coupeuses en Costumiere.
Bij het te 's Gravenhage gehouden examen van wege den Ned. Mode-Vakbond slaagden voor coupeuse de dames: M. van DELFT te Sliedrecht en E.L. MAASKANT te H.I. Ambacht; voor costumiere mej. F.P.C. de MEER, alhier.
[bron: Dordrechtsche courant, 3-8-1920]

* * *

(c) EvD Dordrecht okt-nov 2009, 2010.