DORDRECHT: HANDWERKONDERWIJS 1800-1940 (periode 1881-1885)

NB.
- Gemeentearchief Rotterdam
  Toegangsnummer: 125
  Archieftitel: Vrouwenvereniging Tesselschade Arbeid Adelt
....Deze afscheiding bundelde de meer strijdbare elementen, naar de kunstzinnige 17e eeuwse Maria Tesselschade Visscher 'Tesselschade' genaamd. Nadrukkelijk werd onder invloed van voorzitster freule Jeltje de Bosch Kemper het bedrijven van liefdadigheid afgewezen. Deze, stuwende kracht in Tesselschade en elders in de opkomende vrouwenbeweging, streefde naar een zo hoog mogelijk peil van vrouwelijke werkzaamheid en organiseerde daartoe opleidingen en examens. Na de opheffing in 1880 van het staatsexamen vrouwelijke handwerken kwam dan ook door freule Jeltje het examen 'Tesselschade' kunstnaaldwerk tot stand, waarvoor aan de School voor Kunstnijverheid te Amsterdam een afzonderlijke klas werd gevestigd. Dit examen heeft een kort bestaan gekend door de herinvoering van het staatsexamen in 1885. Het streven naar hoge kwaliteit is echter kenmerkend gebleven voor de werkzaamheid van de Vereniging, evenals....
[http://www.archieven.nl/pls/m/zk2.inv?p_q=41129017]

* * * 1881 * * *

- Voorhanden BLOEMEN om mede te kappen. F.B.A. HARDENBERG.
[bron: Dordrechtsche courant, 04-01-1881]

- Een belangstellende vestigt de aandacht op het Magazijn der VROUWEN-VEREENINGING, Grootekerksbuurt, bij de Lombardebrug. Daar zijn alle Mans-, Vrouwen- en Kinderkleedingstukken te verkrijgen, of worden spoedig vervaardigd. En daar wij in een der berigten omtrent den Watersnood lazen: 'aan kindergoed is groote behoefte', is ook welligt met het oog daaropdeze herinnering voor onze weldadige Stadgenoten niet overbodig.
[bron: Dordrechtsche courant, 27-01-1881]

- ONDERWIJZERES in KUNST en WETENSCHAP.
Geeft les in het maken van KUNSTBLOEMEN uit Stof, Compositite, Schelpen enz en Fruiten, benevens in het Wasschen, Verwen, Stoomen en Opmaken van HOEDENVEDEREN; ook worden bij mij Oude-Vederen en Zijden Stoffen van waarde wederom als nieuw opgemaakt. Bouquetten, Disserten, enz zijn bij mij te bezigtigen; Ook kan men leeren twee kousen te gelijk te breijen op vier naalden.
Spreekuur van 1 tot 3 uur en prijs per les Een gulden, welke ook buitenshuis gegeven worden.
Mejufvrouw C. PANHÜZEN, SINGEL, hoek Spuiweg, E no. 565ff.
[bron: Dordrechtsche courant, 3-2-1881]

- De Algemeene Nederlandsche Vrouwenvereeniging Tesselschade, zich, overeenkomstig hare statuten, de bevordering van Kunstzin mede ten doel stellende, en in aanmerking nemende dat in Nederland voortaan geene gelegenheid bestaat om acte van bekwaamheid in fraaije handwerken te verkrijgen, heeft besloten de gelegenheid open te stellen tot het aflegen van een examen en het verkrijgen van een diploma van bekwaamheid in kunst-naaldwerk.
Dit examen zal jaarlijks te Amsterdam volgens een vastgesteld programma worden afgenomen, beginnende met het voorjaar van 1882, op nader in de dagbladen aan te kondigen tijd, plaats en voorwaarden.
[bron: Leeuwarder Courantvan 10 februari 1881]

- ONDERWIJZERES In KUNST en WETENSCHAP.
Geeft les in het maken van KUNSTBLOEMEN uit Stof, Compositite, Schelpen enz en Fruiten, benevens in het Wasschen, Verwen, Stoomen en Opmaken van HOEDENVEDEREN; ook worden bij mij Oude-Vederen en Zijden Stoffen van waarde wederom als nieuw opgemaakt. Bouquetten, Disserten, enz zijn bij mij te bezigtigen; Ook kan men leeren twee kousen te gelijk te breijen op vier naalden.
Spreekuur van 1 tot 3 uur en prijs per les Een gulden, welke ook buitenshuis gegeven worden.
Mejufvrouw C. PANHÜZEN, SINGEL, hoek Spuiweg, E no. 565ff.
Den 8 Maart zal eene VERLOTING plaats hebben van Kunstbloemen en Fruitvazen à 50 Cents per lot. Deze voorwerpen zijn bij mij te bezigtigen.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-2-1881]

- A.W. Koning-de Ruyter, zwart zijde; eenig depot der NAPHTE rectifie de petrole usine de St. Croix;
- Groote opruiming maandag 7 febr, Gez. Knegtel;
[bron: Dordrechtsche courant, 06-02-1881]

- De ondergeteekende, gedurende zeven jaren werkzaam geweest zijnde bij mej. GEZS. HUSEN, heeft bij deze de eer te berichten, dat zij zich alhier gevestigd heeft als MODENAAISTER. Zich minzaan aanbevelende, zal zij niets onbeproefd laten de gunsten het vertrouwen harer geachte stadgenooten te verwerven.
P. TE BRAKE, Lange Breestraat D654 Dordrecht.
Tevens kunnen LEERLINGEN geplaatst worden.
[
bron: Dordrechtsche courant, 03-03-1881]

- Een bekwame modiste voor het hoedenvak, kan dadelijk geplaatst worden.
[bron: Dordrechtsche courant, 11-03-1881]

- De Firma Wed. Paardekooper verlangt ten spoedigste een bekwame Naaister.
[bron: Dordrechtsche courant, 13-03-1881]

- Terstond gevraagd een modiste. Winter en zomer vast werk. Goed loon.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-03-1881]

- Men schrijft ons uit Baarn.
De Algemeene Nederlandsche Vrouwenvereeniging TESSELSCHADE heeft besloten in dit jaar, waarschijnlijk in September of October, een examen af te nemen in nuttige Handwerken, uitsluitend voor hoofd- en hulponderwijzeressen, volgens art 44 en 45 der wet van 13 Augustus 1857 (staatsblad no 103). Het programma voor dit examen zal gelijk zijn, aan hetgeen bij de nieuwe wet is vastgesteld, als deel van het examen ter verkrijging eener akte van onderwijzeres. Nadere inlichtingen verstrekt Jonkvr De Bosch Kemper, Heerengracht 563, te Amsterdam.
[Nieuwe Gorinchemsche Courant, 27/03/1881; p. 2/6]

- Attentie! Bij een Modenaaister worden LEERLINGEN gevraagd. Zij die een weinig met het vak bekend zijn kunnen kosteloos onderricht otnvangen. Adres: Vest, C 1694/19, te DORDRECHT.
- Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG berigt de Ontvangst der Nieuwste modellen van DAMES- en KINDERHOEDEN. No. 57, Wijnstraat, Dordrecht.
[bron: Dordrechtsche courant, 16-04-1881]

- Ten spoedigste gevraagd eene BEKWAME NAAISTER voor vast werk. Adres firma J. STIEGELIS, Voorstraat, over de Boomstraat.
[bron: Dordrechtsche courant, 30-04-1881]

- De ondergeteekende voornems zijnde Dordrecht te verlaten, heeft de eer bij deze, hare geachte begunstigers zoowel binnen als buiten deze stad, haren innigsten dank te betuigen voor de gunst en het vertrouwen gedurende tal van jaren zoo ruimschoots genoten, en kennis te geven, dat mejuffrouw A.L. PENDERS gedurende 20 jaren bij haar werkzaam hare zaken heeft overgenomen, die zij in de gunst en het vertrouwen der Dames aanbeveelt. Dordrecht, den 30 April 1881. Wed. H.B. Wilmes-de la Cour.
- Mij refereerende aan bovenstaande annonce, neem ik de vrijheid mij bij de clientelle mijner voorgangster belefd aan te bevelen tot het maken van DAMES-ROBES & COSTUMES, zullende ik niets onbeproefd laten, het in mij te stellen vertrouwen mij waardig te maken, terwijl ik mij ook aanbeveel tot eht plaatsen van nieuwe LEERLINGEN.
Dordrecht, Groenmarkt no. 5 A.L. PENDERS (firma H.B. Wilmes-de la Cour)
[bron: Dordrechtsche courant, 01-05-1881]

- Mejuffr. C.J.M.C. Vermeulen, Modiste, heeft de eer haar geachte clientele te berichten, dat zij VERHUISD is naar Steegoversloot C974 nabij de Voorstraat. 
Er kunnen terstond een paar LEERLINGEN worden geplaatst.
[bron: Dordrechtsche courant, 08-05-1881]

- Er kunnen ten spoedigste BEKWAME NAAISTERS geplaatst worden. Adres Mej. VALKE, Spuiweg 595.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-05-1881]

- Mejufvrouw C. PANHUIZEN, Onderwijzeres in KUNST en WETENSCHAP, maakt bekend dat zij nog eene Cursus zal geven in het maken van KUNSTBLOEMEN en FRUITVAZEN, alle lessen tot een verminderden prijs; - terwijl op geruchten of hooren zeggen, velen worden afgeschrikt door al te hooge kosten om onderrwijs te nemen, zoo worden Dames verzocht zelve bij mij te komen spreken, om alsdan van de waarheid overtuigd te zijn.
Ook Stoomt, Wascht en Verwt zij HOEDEN-VEDEREN in allen kleuren, benevens ZIJDE en WOLLEN STOFFEN van waarde, zoodat alles als nieuw schijnt, doch van geheel versleten Vederen wederom nieuwe te maken, zoo als in sommige gevallen van mij verlangd is, dat kan ik nog niet.
Spreekuur 1-3 uur.
Adres: SPUIWEG, hoek Singel.
- De ondergeteekende maakt bekend dat zij les geeft in het GLIMMEND STRIJKEN, eene les van f 2,50 is voldoende om hetzelve grondig te leeren, met de Strijkijzers, die de Dames zelve gewoonlijk gebruiken; nieuw model van IJzers is geen vereischte. 
Adres: Mejufvrouw C. PANHUIZEN, Spuiweg, hoek Singel.
[bron: Dordrechtsche courant, 31-05-1881]

- Aan de GES. MEISJESSCHOOL (hoofd mej. Breunissen Troost) wordt eene Kweekeling gevraagd.
[bron: Dordrechtsche courant, 09-06-1881]

- Eene Weduwe vraagt Strijkwerk en fijne Wasschen. Wed. A. van den Bergh, Kasperspad, Bleekersslootzijde, E 482.
- Bij de ondergeteekende, Onderwijzers in de Vrouwelijke Handwerken, kunnen LEERLINGEN, geplaatst worden.
E.C. VAN DEN BERGH, Kasperspad E 482.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-06-1881]

- (advertenties) Singer Naaimachines. 
[bron: Dordrechtsche Courant 26-6-1881]

- Gesubsidieerde Meisjesschool.
INSCHRIJVING van LEERLINGEN van 7 tot 19 Juli dagelijks, tusschen 12 en 2 uur, en Zaterdag 20 Aug., ten huize van Mej. BREUNISSEN TROOST, Nieuwstraat, No. 1216.
[bron: Dordrechtsche courant, 05-07-1881]

- OPENBARE MIDDELBARE MEISJESSCHOOL.
Bevorderd van de 1e naar de 2e kl: H. Blussé, H. Bueninck, J. van Elk, C. Engelhard, E.v an Epenhuysen, A. de Graaff, C. Keijser, H. Kuipers, C. van der Linden, P. van der Linden, D. Mahne, C. van Strij, G. Veth, F. de Waard en A. Zoethout.
Bevorderd van de 2e naar de 3e kl: J. Bueninck, M. Gips, W. de Iongh, J. Kuijf, C. Krim, E. van der Linden, J. Maas Geesteranus en J. Romijn.
Bevorderd van de 3e naar de 4e kl: G. Dufour, H. de Iongh en G. Schaap.
Bevorderd van de 4e naar de 5e kl: A. Blusse, M. Blusse, L. van Elk, H. Loeff, M. van Straaten en N. Volker.
Voorts zijn diploma's van voldoend afgelegd eind-examen uitgereikt aan de dames: S. Albarda, A. Beversen, G. Brand, M. Fangman, C. Moulin, L. Roodenburg en W. Stoop.
Tot de 1e kl na voldoend afgelegd admissie-examen toegelaten: G. de Boer, J. Braadbaart, M. Dutry van Haeften, J. Ek, M. Alstolfuis Grevelink, C. van Proosdij, B. de Reus, A. van Roosendaal, J. van Striemen, C. van Twist, A. Tijssens, N. Veen Valck, A. v.d. Ven
[bron: Dordrechtsche courant, 17-07-1881]

- Voor de Chr. Bewaarschool, Steenstraat, wordt gevraags een FLINKE HELPSTER. Belanghebbenden wenden zich tot den Heer W. VETTEN, Groenmarkt.
[bron: Dordrechtsche courant, 26-07-1881]

- Verslag lager onderwijs 1880: de oprigting eener gesubsidieerde meisjesschool had nagenoeg hetzelfde gevolg: een DRIETAL BIJZONDERE MEISJESSCHOLEN [?Nielsen, Usener?] staakten haar onderwijs. Van den aanvang af werd zij goed bezocht en verkeert thans in een bloijende toestand... bijz. school van mej. Muhring...;
[bron: Dordrechtsche courant, 30-07-1881]

- J. DE VRIES in garen, band en manufacturen etz, Groote Spuistraat, maakt bij deze bekend, dat hij zijne Zaak van af heden heeft overgedaan en brengt zijnen oprechten dank voor het vertrouwen en de gunst, ruim 20 jaar zoo ruimschoots genoten.
- Ons refereerende aan bovenstaande advertentie, hebben wij de eer te berichten bovengenoemde Zaak van den Heer DE VRIES te hebben overgenomen en bevelen ons minzaam in ieders gunst aan, hopende door concurrerende prijzen het vertrouwen door onzen voorganger zoo ruimschoots genoten, waardig te maken. J. DE PRIL / H. DE PRIL VAN LEEN
[bron: Dordrechtsche courant, 05-08-1881]

- NAAISTERS die bekwaam zijn om MANTELS te naaijen, kunnen voor een manufactuurwinkel vast werk krijgen.
[bron: Dordrechtsche courant, 23-09-1881]

- Daar vele Dames zich beklagen, dat mijn onderwijs te duur is, zoo zijn nu in de gelegenheid bij mij te leeren het WASSCHEN, VERWEN, STOOMEN en OPMAKEN van HOEDEN, VEDEREN en alle ZIJDEN STOFFEN, tot den prijs van slechts Vijf Gulden, waarvoor vroeger Vijf en Twintig Gulden mij betaald werd.    Wed. C. PANHUIZEN, Zandweg, hoek Spuiweg, alhier.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-09-1881]

- Ondergeteekende bericht, dat zij zich gevestigd heeft als MODENAAISTER voor welk vak zij zich minzaam aanbeveelt. Johanna Ridderhof, Groote Spuistraat D 461.
[bron: Dordrechtsche courant, 12-10-1881]

- Een naaister die goed kan naaijen, mazen en stoppen, had gaarne eenige vaste dagen in de week. Adres den Boekhandelaar H.J. Koebrugge;
[bron: Dordrechtsche courant, 18-10-1881]

- Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG bericht de ONTVANGST der NIEUWSTE MODELLEN van DAMES- EN KINDERHOEDEN. Wijnstraat No. 57, Dordrecht.
- Bij Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG bestaat er gelegenheid tot PLAATSING van LEERLINGEN, Wijnstraat no. 57.
[bron: Dordrechtsche courant, 19-10-1881]

- Een ONDERWIJZERES, die geëxamineerd is als Hoofdonderwijzeres in de drie Talen en de Handwerken, en eenige uren disponibel heeft, wenscht die te besteden met het geven van PRIVAATLESSEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-10-1881]

- Mejuffrouw J. van Soelen bericht de ontvangst van nieuwe Dames-Handwerken. Expositie heden en volgende dagen.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-10-1881]

- Bij het voortgezet examen in nuttige handwerken, door de vereeniging Tesselschade uitgeschreven, waren Zaterdag opgeroepen 16 kandidaten, waarvan 3 werden afgewezen en aan 13 het diploma werd uitgereikt, waaronder mej. Labrijn uit Dordrecht.
[bron: Dordrechtsche courant, 22-11-1881]

- Verhuisd naar de Cornelis de Wittstraat E 242, Mej. J.C. Kramer, Modenaaister.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-11-1881]

VERSLAG van den toestand van het lager onderwijs in de gemeente Dordrecht in het jaar 1881 opgemaakt door de commissie van toezicht op het Lager onderwijs.
Opende wij ons vorige verslag met een terugblik op de geschiedenis van het lager onderwijs onder de wet van 1857 en konden wij ons toen verheugen in den grooten vooruitgang onder en door die wet te weeg gebracht, ook thans nu de wet van 1878 ruim een jaar in werking is, zien wij met voldoening op den afgeloopen jaarkring terug, met voldoening omdat, dank zij de onbekrompenheid van het gemeentebestuur, aan vele rechtmatige wenschen werd voldaan.
Verre zij het van ons te beweeren dat het lager onderwijs in deze gemeente volmaakt zij, veel kan en moet nog worden verbeterd, waaar het mogelijk was, geleidelijk ook hier de weg van vooruitgang werd bewandeld en ook aan de wet van 1878 een begin van uitvoering werd gegeven.
De nieuwe wet gaf in de eerste plaats aanleiding tot het vaststellen van leerplannen voor de openbare lagere scholen. Zij waren twee in getal, een voor de tot dusverre zoogenaamde openbare tusschen- en armen scholen, een een de openbare Burgerschool voor lager onderwijs voor jongens. Zij werden door burgemeester en wethouders respectievelijk op 10 September en op 2 cotober 1881 goedgekeurd. Hoewel natuurlijk de behandeling der daarbij omschreven leerstof veel van de individualiteit van dne onderwijzer afhangt, mag met grond worden verwacht dat de gelijkmatigheid van het onderwijs door de eenvormige regeling voor de verschillende scholen zeer zal winnen.
Wij achten het niet ondienstig hier op te nemen de verdeeling der lesuren zooals die aan beide soort scholen is ingevoerd.

k. nuttig handwerken
laagste klasse A (6-7 jaar) - 
laagste klasse B (7-8 jaar) 4 uur per week
middelste klasse A (8-9 jaar) 4 uur per week
middelste klasse B (9-10 jaar) 4 uur per week
hoogste klasse A (10-11 jaar) 4 uur per week
hoogste klasse B (11-12 jaar) 4 uur per week

- gemeenteschool no. 1 - (hoofd M.H. Rottier).
- gemeenteschool no. 2 - (hoofd J. van Heumen). Helpsters:
P. van Maarseveen (
rang /akte: handwerken) f 120
D. Bonket (rang /akte: handwerken) f 100
G.J. Smak  (rang /akte: -) f 100
J. Ponsen (rang /akte: handwerken) f 80
P.  Rest (rang /akte: -) f 40
J. van Attenhoven  (rang /akte: -) f 40
P. van Walraven  (rang /akte: -) f 40
A. v.d. Broek  (rang /akte: -) f 40
- gemeenteschool no. 3 - (hoofd J.H. van Trooijen). Helpsters bij het handwerken:
F.C. van der Ent (rang /akte: nut) f 120
K.C. Lipjes (rang /akte: nut en smaak) f 100
D. Hoskorn (rang /akte: nut en smaak) f 80
J.A. Hoskorn (rang /akte: -) f 80
P. Norenburg (rang /akte: -) f 40
C. Schaardenburg (rang /akte: -) f 40
C.J. Kooijmans (rang /akte: -) f 40 
- gemeenteschool no. 4 - (hoofd G. Dekker). Helpsters bij het handwerken
A. Spits (rang /akte: nut en smaak) f 120
G. Stempels (rang /akte: nut en smaak) f 80
W. Bijl (rang /akte: nut en smaak) f 80
V.A. de Voogd van der Straaten (rang /akte: nut) f 80
J.H. Uiterlinden  (rang /akte: nut) f 80
H. Reus  (rang /akte: -) f 80
G. de Bondt (rang /akte: -) f 40
- gemeenteschool no. 5 - (hoofd S. Schotel). Helpsters bij het handwerken:
B.C. Rutten (rang /akte: nut en smaak) f 120
E. van Doorn (rang /akte: nut en smaak) f 80
L. Kokkeel (rang /akte: nut) f 80
E. Schraage (rang /akte: -) f 80
C. van der Rest (rang /akte: -) f 55
M. Groeneveld (rang /akte: -) f 40
- gemeenteschool no. 6 - (hoofd H.J. Knaap)  Helpsters bij het handwerken:
J. Pieters (rang /akte: nut) f 80
A.E. Bonket (rang /akte: -) f 80
C.J. Kokkeel (rang /akte: -) f 40
J. van Kamen (rang /akte: -) f 40
J. Rutten (rang /akte: -) f 50
[bron: jaarverslag over 1881]

* * * 1882 * * *

- Garen, Band en Manufacturen.
Met deze neem ik de vrijheid UEd. te berichten, dat ik heden Zaturdag avond zal OPENEN een Zaak, genaamd DE HOOP, in bovengenoemde ARTIKELEN. Hopende door goede bediening en billijke prijzen mij het vertrouwen waardig te maken. 
C. PONSEN, Vriezestraat Wijk D 1017.
[bron: Dordrechtsche courant, 28-01-1882]

- Gevraagd eene bekwame Modenaaister alsmede eene Leerlingen voor het vak van Costumes. Adres in persoon VOORSTRAAT D 418.
[bron: Dordrechtsche courant, 22-03-1882]
NB.
- (adresboek 1879) Bokop/Schotman, [Firma H. Vennemann] Wed. B.H., Wijk D Voorstraat No. 416-417-418, koopvrouw en winkelierster;

- Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG, bericht de ONTVANGST der Nieuwste Modellen van DAMES- EN KINDERHOEDEN, No. 57, Wijnstraat, Dordrecht;
[bron: Dordrechtsche courant, 13-04-1882]

- Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG, bericht de ONTVANGST der Nieuwste Modellen van DAMES- EN KINDERHOEDEN, No. 57, Wijnstraat, Dordrecht. 's Avonds na Acht ure gesloten.
[bron: Dordrechtsche courant, 14-04-1882 ]

- MODES
. De ondergeteekende berigten de ontvangst der nieuwste modellen DAMES- en KINDERHOEDEN. Gez. van SCHOUTEN. Dordrecht, Voorstraat D no. 34.
[bron:Dordrechtsche courant, 15-04-1882]

- Onderwijs in Vrouwelijke Handwerken.
Mej. VETH, beveelt zich aan tot het geven van LESSEN in Handwerken van Nut en Smaak. HELLINGEN, E 78.
- Bij Mejuffr. A. RUTTEN, VOORSTRAAT b./d. Nieuwbrug, bestaat weder gelegenheid tot het les nemen in NUTTIGE Handwerken voor het examen 'TESSELSCHADE'.
[bron:Dordrechtsche courant, 9 mei 1882]


- Bij Mejuffr. A. RUTTEN, VOORSTRAAT b./d. Nieuwbrug, bestaat weder gelegenheid tot het les nemen in NUTTIGE Handwerken voor het examen 'TESSELSCHADE'.
[bron: Dordrechtsche courant, 11 mei 1882]

- MODE-NAAISTER. Wordt gevraagd: eene bekwame MODE-NAAISTER voor het vak van Costumes en mantels. Adres in persoon Voorstraat D 418.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-05-1882]
NB.
- (adresboek 1879) Bokop/Schotman, [Firma H. Vennemann] Wed. B.H., Wijk D Voorstraat No. 416-417-418, koopvrouw en winkelierster;

- TESSELSCHADE. Het BESTUUR geeft hiermede kennis, dat Mej. DAMMERMANN heeft opgehouden Depothouder te zijn. Zoo spoedig mogelijk hoopt het bestuur een nieuw Depot te openen. Mocht intuschen iemand eenige bestelling aan Tesselschade hebben, zijn de ondergeteekenden gaarne bereid, die in den kortst mogelijken tijd te doen uitvoeren. Mevr. Essenius Greeff geb Slotemaker, Mevr. de kanter geb. Sluiter. Mej. Van Dorsser. Mevr. Verbroek van Nieuw-Beijerland geb. van Lunteren. Mej. C. Stoop.
[
bron: Dordrechtsche courant, 17-06-1882]

- TWEE NAAISTERS hun vak goed kennende, worden direct gevraagd. Adres in persoon L. WEVER & COMP, Voorstaat bij het Stadhuis.
[bron: Dordrechtsche courant, 07-07-1882]

- OPENBARE MIDDELBARE MEISJESSCHOOL.
Bevorderd van de 1e naar de 2e kl.: G. de Boer, J. Braadbaart, M. Dutry van Haeften, J. Ek, M. Alstorphius Greevelink, H. van Kluijve, Ch. van Proosdij, E. de Reus, A. van Roosendaal, M. Schaeffer, J. van Striemen, N. Veen Valck, A. van de Ven en J. van de Weg.
Bevorderd van de 2e naar de 3e kl.: H. Blussé, H. Bueninck, E. van Dijl, G. van Epenhuysen, C. Keijzer, H. Kuipers, C. van der Linden, P. van der Linden, D. Mahne, C. van Strij, Cl. Veth, T. de Waard, Cl. vvan Wageningen en A. Zoethout;
Bevorderd van de 3e naar de 4e kl.: W. de Iongh, J. Knijff, E. van der Linden, J. Maas Geesteranus, J. Steiner, R. Veen Valck en J. de Waard.
Bevorderd van de 4e naar de 5e kl.: G. Dufour, H. de Iongh en G. Schaap.
Een getuigschrift van voldoend eind-examen is uitgereikt aan de leerlingen: A. Blusse, E.A.D.M. van Elk, A.W. Lebret, H.C.H. Loeff en N.S. Volker.
[bron: Dordrechtsche courant, 16-07-1882]

- Opening van het magazijn in garens, band en manufacturen op Zaterdag avond aanst. Wed. J.H. van Grafhorst, Voorstraat D no. 66.
[bron: Dordrechtsche courant, 22-07-1882]

- Eene Hulponderwijzers biedt zich aan tot het geven van LESSEN aan kinderen van 6-12 jaar, desverkiezende ook in Handwerken (zijnde 'n bezit van eene acte voor NUT en SMAAK). Brieven Leters A B, bij den Boekahndelaar J.P. Revers.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-07-1882]

- SCHOOL
voor Handwerken van Nut en Smaak
.
Mej. L.J. VETH, de SCHOOL overgenomen hebbende van Mej. ISENSEE, wie zij gedurende verscheidenen jaren bij haar onderwijs heeft ter zijde gestaan, zal 1e Augustus die School HEROPENEN in het lokaal in de Wijnstraat B 16 (naast het Museum).
De School wordt gehouden des voorm. 10-12 u., voor jonge jufvrouwen die de Scholen voor Middelbaar- en Uitgrebeid Lager Onderwijs reeds hebben verlaten (f 5 per kwartaal) en voor Schoolkinderen des avonds 5-7 u. (f 3 per kwartaal).
Ook van de tusschenuren heeft zij nog beschikbaar voor Lessen, 't zij bovengenoemd lokaal, 't zij voor Privaat-Les aan huis.
Aangofte van Leerlingen aan het Lokaal of Hellingen E 78.
[bron: Dordrechtsche courant, 28 en 29 juli 1882]


- IEMAND goed kunnende STRIJKEN, LINNENNAAIJEN, STOPPEN en MAZEN, nog een paar dagen over hebbende, wenschte die gaarne te besteden, hetzij aan- of buitenshuis.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-08-1882]

- Eene Hulponderwijzers biedt zich aan tot het geven van LESSEN aan kinderen van 6-12 jaar, desverkiezende ook in Handwerken (zijnde 'n bezit van eene acte voor NUT en SMAAK) à 50 cents per uur. Brieven Letters A B, b bij den Boekhandelaar J.P. Revers.
[bron: Dordrechtsche courant, 30-08-1882]

- Mejufvrouw C. HIENSCH vraagt BEKWAME NAAISTERS. Geen leerlingen.
[bron: Dordrechtsche courant, 06-09-1882]

- TESSELSCHADE. De ondergeteekende hebben de eer te berichten, dat het Depot VERPLAATST is ten huize van Mej. A.S. HOUBOLT geb. BEEK, Wijnstraat, hoek Scheffersplein. Tevens zijn zij vrij deze nuttige zaak bij vernieuwing in de welwillendheid harer leden en stadgenooten aan te bevelen.
Mevr. Essenius Greef geb. Slotemaker, Mevr. de Kanter geb. Sluiter, Mej. C.J.A. van Dorsser, Mevr. Verbroek van Nieuw-Beijerland geb. van Lunteren, Mej. C. Stoop.
[bron: Dordrechtsche courant, 10/11-09-1882, ma 11-9-1882, 15-9-1882]

- Een bekwame MODISTE (Costumes en mantels) zoekt NAAIHUIZEN of werk aan huis. Ook genegen voor Winkels te werken.
[bron: Dordrechtsche courant, 13-09-1882]

- DAMES! Eene JUFVROUW, grondig bekend in 't op maat KNIPPEN en MAKEN van Costumes en Mantels, nog eenige dagen disponibel hebbende, zag die gaarne aangevuld.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-09-1882]

- Mejuffr. F.B.A. HARDENBERG bericht de ontvangst der Nieuwste Modellen van Dames- en Kinderhoeden
57 - Wijnstraat- 57. DORDRECHT.
Des avonds na 8 uur wordt niet verkocht.
[
bron: Dordrechtsche courant, 18-10-1882]

- Mejuffrouw J. VAN SOELEN bericht de ONTVANGST van NIEUWE DAMES-HANDWERKEN welke van af heden geëtaleerd zijn.
[
bron: Dordrechtsche courant, 19-10-1882]

- Mejufvr. VAN DER STEK, MODENAAISTER, Singel bij den Spuiweg, boven ZWAAN, Hovenier, kan nog eenige LEERLINGEN PLAATSEN.
[
bron: Dordrechtsche courant, 25-10-1882]

- Mejuffrouw A.J. PENDERS, Modenaaister, GROENMARKT bij de Vleeschhouwerstraat A no. 211, beveelt zich voortdurend aan voor het maken van alles wat tot het vak op maat en volgende de voornaamste Fransche Modellen.
[
bron: Dordrechtsche courant, 29-10-1882]

- TESSELSCHADE, Het bestuur noodigt hare stadgenooten beleefdelijk uit tot een verzoek aan den BAZAR, die zal gehouden worden in de lokalen in de Munt alhier, Maandag, Dinsdag en Woensdag, 6, 7, en 8 November van 1 tot 4 uur.
[
bron: Dordrechtsche courant, 05-11-1882]

- De Modezaak door Mejufvrouw Adriana Elisabeth BIESTER echtgenoote van den Heer Carel Hendrik Willem de JONGH, te Dordrecht uitgeoefend onder de firma A.E. de Jongh-Biester, is overgenomen door den Heer Augustinus Josephus de LANDTSHEER, wonende te Dordrecht en zal aldaar door hem worden voortgezet onder gezegde firma van A.E. de Jongh-Biester, waartoe aan den Heer A.J. de LANDTSHEER voornoemd en ana diens eventuele echtgenoote uitdrukkelijk toestemming is verleend bij onderhandsche acte geteekend te Dordrecht den 2 October 1882, aldaar den 5 dier maand geregistreerd, en den 10 ter Griffie van de Arrondissements-Regtbank ingeschreven, bij welke Acte voorts is overeengekomen, dat Mej. A.E. BIESTER en de Heer C.H.W. de JONGH voormeld nimmer en in geen geval aansprakelijk zullen zijn voor eenige handeling of verbintenis door gemelden A.J. DE LANDTSHEER of diens eventuele echtgenoote onder die firma verrigt of aangegaan, te verrigten of aantegaan. Geschiedenis deze bekendmaking ter voldoening aan art. 30 van het Wb. van Koophandel.
[
bron: Dordrechtsche courant, 12/13-11-1882]

- gemeenteschool no. 1 - (hoofd M.H. Rottier).
- gemeenteschool no. 2 - (hoofd J. van Heumen). Helpsters:
A. Rutten (rang /akte: nut en smaak) f 120
D. Bonket (rang /akte: smaak) f 100
G.J. Smak (rang /akte: geen) f 100
J. Ponsen (rang /akte: nut en smaak) f 80
J. Attenhoven (rang /akte: geen) f 40
P. Walraven (rang /akte: geen) f 40
M. van der Rest (rang /akte: geen) f 40
A. Uiterlinden (rang /akte: geen) f 40
- gemeenteschool no. 3 - (hoofd J.H. van Trooijen). Helpsters:
C.F. van der Ent f 120
K.C. Lipjes f 100
D. Hoskorn f 80
J.A. Hoskorn f 80
P. Norenburg f 40
C. van Schaardenburg f 40
C.J. Kooijmans f 40
- gemeenteschool no. 4 - (hoofd G. Dekker). Helpsters:
A. Spits (rang /akte: handwerken) f 120
G. Stempels (rang /akte: handwerken) f 80
J.H. Uiterlinden (rang /akte: handwerken) f 80
W. Bijl (rang /akte: handwerken) f 80
N. Groeneveld (rang /akte: handwerken (Tesselschade)) f 80
H. Reus (rang /akte: -) f  80
- gemeenteschool no. 5 - (hoofd S. Schotel). Helpsters:
B.C. Rutten (rang /akte: handwerken, Nut) f 120
L.S.C. Kokkeel (rang /akte: handwerken, Nut en smaak) f 80
E. Schraage (rang /akte: -) f  80
C. van der Rest (rang /akte: -) f  55
N. Labrijn (rang /akte: handwerken, Nut) 80
M. Heijbeek (rang /akte: -) f 40
E. van Doorn (rang /akte: handwerken, Nut en smaak) f 80
- gemeenteschool no. 6 - (hoofd H.J. Knaap).
C.M. Berg, hulpakte, Handw Nut en Smaak en Gymnast. f 600
Helpsters:
A. Pieters (rang /akte: handw. nut en smaak) f 80
C.M. Berg (rang /akte: handw.) f 80
J. Rutten (rang /akte: -) f 50
A.L. van Kamen  (rang /akte: -) f 40
C.J. Kokkeel  (rang /akte: -) f 40
J. de Jamaer  (rang /akte: -) f 40
[bron: jaarverslag over 1882]

* * * 1883 * * *

- Eene naaister ook bekend met Modenaaijen, nog 2 à 3 dagen in de week disponibel hebbende, zag die gaarne aangevuld bij Burgerlieden. Tevens zich aanbevelende voor werk aan huis. Te bevragen aan het Bureau dezer Courant.
[bron: Dordrechtsche courant, 31-1-1883]

- Eene modenaaister verlangt werk aan huis of Naaihuizen.
[bron: Dordrechtsche courant, 14-02-1883]

- MODEZAAK. In een nette Modezaak kunnen LEERLINGEN gepalatst worden voor 1 MAART.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-2-1883]

- Mej. van Rije-Meyrink, in manufacturen, Voorstraat D 704, vraagt tegen MEI eene fatsoenelijke dienstbode, liefst boven de 20 jaar.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-03-1883]

- Voor het examen in nuttige handwerken door de Vereeniging Tesselschade uitgeschreven, zijn in de vorige week weder 32 opgeroepen. Van deze werden 19 afgewezen en ontvingen 13 het diploma, zijnde dames: H. Boswinkel, uit Frederiksoord; L. Goemans, uit Dreischor; M. Goudsmit, uit Groot Schermer; S.C. van Goudoever de Jongh, C. van Schaardenburg, P. van Walraven, D. van Geel, allen uit Dordrecht; D.C. van Holk, M.J.E. Stötzer, L.Westmaas, allen uit Den Haag; Ch. Worrell, uit Rotterdam; P. Jonker, uit Franeker; V.E.H. Straetman, uit Zaandam;
- Bij Mejuffr. A. RUTTEN, Voorstraat C51, bestaat weder gelegenheid tot het aannemen van LEERLINGEN voor het Examen TESSELSCHADE.
[bron: Dordrechtsche courant, 20 maart 1883]


- Firma Wed. PAARDEKOOPER vraagt terstond een naaister.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-3-1883]

- MANUFACTUREN. Er wordt gevraagd een flinke Burgerjuffrouw, gezond en sterk van gestel, P.G. genegen in een drukke zaak werkzaam te zijn, liefst eenigzints met het vak bekend. Adres: VOORSTRAAT D 704. 
[bron: Dordrechtsche courant, 22-03-1883]
NB.
(adresboek 1879) Reus C.M.J. de Wijk D Voorstraat No. 704 parte. 
(adresboek 1879) Reus H.J. de Wijk D Voorstraat No. 704 parte. 
(adresboek 1879) Rije Meijrink P.J.J. van Wijk D Voorstraat No. 704 winkelierster
(adresboek 1879) Rije, Firma A.J. van Rije & Zn. C.W. van Wijk D Voorstraat No. 704 huis- en decoratieschilder

- Onder de in ons no van Zondag ll vermelde kandidaten die geslaagd zijn bij het door de Vereeniging Tesselschade te Amsterdam gehouden examen in nuttige handwerken, komt o.a. voor mej. C.M. Ligtmans uit Utrecht. Dit moet zijn uit Dordrecht.
[bron: Dordrechtsche courant, 31-03-1883]

- LEERLINGEN IN MODEVAK kunnen geplaatst worden bij J. RIDDERHOF, MODENAAISTER, Groote Spusitraat D461.
[bron: Dordrechtsche courant, 03-04-1883]

- Hierbij hebben wij de eer te brigten, wij uit Parijs een ruim assortiment JAPONSTOFFEN in alle genrers mantels, corsetten, tournures, bloemen en meer andere nouveautes hebben ontvangen. Zijn ook ruim voorzien in witte goederen als: pellen, damast, linnen etc. L. WEBER & Co.
[bron: Dordrechtsche courant, 10-04-1883]

- Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG bericht de ontvangst der NIEUWSTE MODELLEN van Dames- en Kinderhoeden, 57 - Wijnstraaat - 57, Dordrecht.
Des avonds na 8 uur wordt niet verkocht.
[bron: Dordrechtsche courant, 13-04-1883]

- MODES. De ondergeteekenden berigten de ontvangst der Nieuwste modellen Dames- en Kinderhoden. Gez. van Schouten, Dordrecht, Voorstraat D no. 34
[Dordrechtsche courant, 19-04-1883]

- De ondergeteekende maakt bij deze bekend, dat zij zich GEVESTIGD HEEFT op de Voorstraat nabij de Vischbrug D 24, tot het MAKEN van COSTUMES, HOEDEN en al wat verder tot het MODEVAK behoort. Hopende door eene prompte, civiele bediening het vertrouwen van hare geëerde begunstigers en Stadgenoten waardig te maken, noem zij zich,
UEd. Dienstwillige Dienares J. CANDEL (Dordrecht, 1 Mei 1833)
[bron: Dordrechtsche courant, 01-05-1883]

- Robes, Costumes en Uitzetten.
De ondergeteekende bericht bij deze, dat zij VERHUISD naar de Wijnstraat, hoek Wijnbrug B no. 15, en beveelt zich beleefd aan. 
A.J. PENDERS, Firma Wilmes-de la Cour.
[bron: Dordrechtsche courant, 13-05-1883]

- De ondergeteekende verlangt zoo spoedig mogelijk een net fatsoenlijk Naaimeisje tegen hoog loon.
Adres. A.D. KROESEKLAAS, in Hoeden en Petten, Vriezestraat, Dordrecht.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-05-1883]

- VERZOEK. Daar ik door het verlies van mijn echtgenoot zelf in de behoeften mijner kinderen moet voorzien, beveel ik mij beleefdelijk aan tot het wasschen en strijken van fijne goederen. Wed. A. van Andel, Steltenpad E 1127;
[
bron: Dordrechtsche courant, 17-06-1883]

- MODES. HEDEN OPENING van den Nieuwen Modewinkel SMITS-THOMAS, Voorstraat D no. 5 nabij de Tolbrug.
Ruime keuze in Hoeden, linten, Veeren, Bloemen en verder alles wat uitsluitend tot het Modevak behoort, tot de meest concurreerende prijzen.
[
bron: Dordrechtsche courant, 06-07-1883]

- Het Magazijn van Gemaakte Goederen
der VROUWEN-VEREENIGING is VERPLAATST van de Grootekerksbuurt, naar de Groenmarkt, lett. A. no. 13.
Dames bestuurderessen herinneren tevens hare stadgenooten, dat daar LIJSTEN te verkrijgen zijn van de voorhanden zijnde Goederen, en bevelen deze inrichting beleefd in hunne welwillendheid aan.
[
bron: Dordrechtsche courant, 14-07-1883]

- MIDDELBARE MEISJESSCHOOL.
1e klasse 15 leerlingen. Bev. 6, voorw. 3, niet bev. 6. G. de Jongh, L. Lagestee, M. Schuitemaker, F. Stempels, P. van der Velden;
2e klasse 18 leerlingen. Bev. 16, voorw. 1, niet bev. 1. M. Dutry van Haeften, J. Ek, J. van Elk, W. Alstorphius Grevelink, A. de Joncheere, Ch. van Proosdij, E. de Reus, A. van Roosendaal, M. van Rijsbergen, A. Tijssens, N. Veen, Valk, A. van den Ven, B. Vreeburg, J. van de Weg.
3e klasse 14 leerlingen. Bev. 9, voorw. 2, niet bev. 3. Bevorderd naar de 4e klasse: E. van Epenhuijzen, G. van Epenhuizen, C. van der Linden, P. van der Linden, D. Mahne, C. van Strij, C. van Wageningen, A. Weber en A. Zoethout.
4e klasse 8 leerlingen. Bev. 8. Bevorderd naar de 5e klasse: W.  de Haan, A. de Jongh, J. Knijf, Ch. Krim, K. van der Linden, J. Maas Geesteranus, J. Steiner en A., de Waard.
5e klasse 1 leerling. Diploma van goed afgelegd eindexamen 1 leerl.: H.W. de Jongh.
Toelatings-examen:
Aangegeven voor de 1e klasse 20; toegelaten 17, voorwaardelijk 3. Toegelaten zijn S.A.C. Blussé, J.W.C. Zwang, A.E. van Dongen, A.A. van Epenhuijzen, H.G. Feirabend, J. de Graaff, A.C. de Hart, J. van Hemert, N.W.H. Korthals, L.A. Moulin, M. van Nugteren, M.P. Romswinckel, A.W. Tromp, H.W.D. Uittenbogaard, W.T. de Waard, C.A. van Wageningen, J.H. Zwang.
Aangegeven voor de 3e kl 2, toegelaten 2: R.J. van Pesch, O.G. van der Kes.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-7-1883]

- DORDRECHT, 4 Augustus. Op de voordragt voor onderwijzeres in de vrouwelijke handwerken aan de vormschool voor onderwijzeressen te Rotterdam is o.a. geplaatst mej. A. Rutten alhier.
[bron: Dordrechtsche courant, zo/ma 5/6-8-1883]

- MODISTE. gevraagd tegen 1 SEPTEMBER a.s. een bekwame Modiste, grondig bekend met het garneeren van Dameshoeden.
[
bron: Dordrechtsche courant, 14-08-1883 ]

- Twee bekwame Naaister kunnen voortdurend vast werk verkrijgen in het MANTELMAGAZIJN van E. Keuss.
[
bron: Dordrechtsche courant, 12-09-1883]

- ... (1) de vrouwelijke handwerken zijn, zowel uit een materiaal als uit een formeel oogpunt beschouwd, voor elke gemengde school een hoogst belangrijk leervak (2) Wil het bedoeld onderwijs vrucht dragen, dan moet het klassikaal gegeven worden (3) Alleen door dit onderwijs buiten den gewonen schooltijd te geven, is het mogelijk dat de klassikale indeeling der school niet verloren gaat...
[
bron: Dordrechtsche courant, 16-09-1883]

- Mej. W.J. DE JAMAER, ruim 8 jaren op een fijn Magazijn hier ter stede werkzaam geweest zijnde, heeft de eer haar stadgenooten te berichten, dat zich alhier gevestigd heeft als MODEMAAKSTER en zich beleefdelijk aanbeveelt voor alles, wat tot het vak behoort. 
WIJNSTRAAT B 192, over het Meubelmagazijn van den Heer STEINER
-> Er kunnen eenige LEERLINGEN geplaatst worden.
[
bron: Dordrechtsche courant, 23-09-1883]

- MODES. Smits-Thomas Voorstraat nabij de Tolbrug bericht hierdoor de ontvangst der Nieuweste Winter-Modelhoeden, linten, veeren, bloemen, fluweelen en verder ruime keuze van gegarneerde HOEDEN, tot zeer billijke prijzen. 
[
bron: Dordrechtsche courant, 26-09-1883]

- Mej. W.J. de JAMAER, modemaakster, Wijnstraat B 192, tegenover het Meubelmagaijn van den Heer STEINER, beveelt zich beleefd aan tot het maken van DAMES- en KINDER-COSTUMES.
-> Er kunnen nog eenige LEERLINGEN geplaatst worden.
[
bron: Dordrechtsche courant, 9-10-1883]

- L. WEBER & COMP ontvangen uit Parijs een groot assortiment JAPONSTOFFEN in alle genres, mantels, corsetten, tournures, bloemen, negligees, jupons en meer andere nouveautes. Ook ruim voorzien van witte gemaakte goederen en van pellen, damast, linnens etc.
[bron: Dordrechtsche courant, 12-10-1883]

- Tesselschade. Het Bestuur noodigt belangstellenden beleefd uit, tot een bezoek aan den BAZAR, die gehouden zal worden Maandag, Dingsdag en Woensdag 19, 20 en 21 October van 1 tot 4 uur in de lokalen der Loge in de Munt alhier.
[bron: Dordrechtsche courant, 28-10-1883]

- DE GARENKLOS, Voorstraat hoek Lombardbrug
N.A. STEMPELS ontvangen nieuwe DAMES-HANDWERKEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 13-11-1883]

- gemeenteschool no. 1 - (hoofd M.H. Rottier).
- gemeenteschool no. 2 - (hoofd J. van Heumen). Helpsters:
A. Rutten (rang /akte: nut en smaak) f 120
D. Bonket (rang /akte: smaak) f 100
G.J. Smak (rang /akte: -
) f 100
J. Ponsen
(rang /akte: nut en smaak) f 100
P. van Walraven 
(rang /akte: nut en smaak) f 80
M. van der Rest (rang /akte: -
) f 50
J. van Attenhoven
(rang /akte: -) f 50
A. Uitterlinden
(rang /akte: -) f 50
D. Arenoe
(rang /akte: -) f 40
- gemeenteschool no. 3 - (hoofd J.H. van Trooijen). Helpsters:
F.C. van der Ent
(rang /akte: nut) f 150
K.C. Lipjes (rang /akte: nut en smaak) f 125
D. Hoskorn (rang /akte: nut en smaak) f 100
J.A. Hoskorn (rang /akte: nut en smaak) f 100
P. Norenburg (rang /akte: -
) f 60
C. v. Schaardenburg
(rang /akte: nut) f  80
C.J. Kooijmans  (rang /akte: -
) f 40
- gemeenteschool no. 4 - (hoofd G. Dekker). Helpsters:
A. Spits
(rang /akte: nut en smaak) f 150
G. Stempels (rang /akte: nut en smaak) f 90
J.H. Uiterlinden (rang /akte: nut) f 90
W. Bijl (rang /akte: nut en smaak) f 90
H. Reus (rang /akte: -
) f 90
M.L. van Wageningen
(rang /akte: -) f 40
- gemeenteschool no. 5 - (hoofd S. Schotel). Helpsters:
B. Rutten
(rang /akte: nut) f  130
L. Kokkeel (rang /akte: nut en smaak) f 100
E. Schraage (rang /akte: -
) f 90
M. Heibeek
(rang /akte: -) f 50
- gemeenteschool no. 6 - (hoofd H.J. Knaap). Helpsters:
J. Rutten f 70
A. van Kamen f 60
C.J. Kokkeel f 50
J. de Jamaer f 40
J. van Altena f 40
G. Bakker f 40
[bron: jaarverslag over 1883]

- adresboek 1883
Wed. L.D. Minnigh/Straatman, onderwijzeres handwerken Middelb School voor meisjes, Wijk C Voorstraat No. 1200;

* * * 1884 * * *

- ONTVANGEN nieuwe bloemen, om mede te kappen en te garneeren, benevens lichte Glacé Handschoenen. F.B.A. HARDENBERG, Wijnstraat.
[bron: Dordrechtsche courant, 11-01-1884]

- NAAISTERS voor behangerswerk gevraagd. Hendrik Buytink, Voorstraat, hoek Vriesestraat.
[bron: Dordrechtsche courant, 03-02-1884]

- MODENAAISTER. Er kunnen dadelijk 2 bekwame werksters geplaatst worden. Adres in persoon, VOORSTRAAT D 418.
[bron: Dordrechtsche courant, 24-02-1884]

- Naaisters gevraagd. Vlak, A 514/515.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-03-1884]

- Na gehouden examen te Amsterdam op 18 en 19 dezer is door de Dames-Vereeniging Tesselschade het diploma voor nuttige handwerken uitgereikt aan mej.: D. Blauw, C. van Dijk, M. de Mol, P. Norenburg en C. van Twist, allen uit Dordrecht. De jongste van dit vijftal en welligt van al de geëxamineerden is mej. C. van Dijk, eene verpleegde uit het weeshuis alhier. Eerst enkele dagen geleden bereikte zij den ouderdom van 18 jaren.
[bron: Dordrechtsche courant, 22-03-1884]

- Mejuffrouw F.B.A. Hardenberg, vraagt een Fatsoenlijk Loopmeisje, Wijnstraat B 57.
[bron: Dordrechtsche courant, 23-03-1884]

- Verplaatst naar de Groenmarkt 59, nabij de Vleeschhouwerstraat, het atelier voor damesmantels en costumes van C. v.d. Boon, voorheen Voorstraat D 14. 
[
bron: Dordrechtsche courant, 29-04-1884]

- Dames, attentie s.v.p. Op een fijn Mantel- en Costuum-Atelier bestaat gelegenheid enkele uren per week LES TE NEMEN in het Knippen - volgens Fransch model - geheel op maat volgens den Centimeter, zonder eenig patroon.
[
bron:Dordrechtsche courant, 11-05-1884]

- Wordt ten spoedigste gevraagd EEN NAAISTER op een MODEWINKEL.
[
bron: Dordrechtsche courant, 13-05-1884]

- Modenaaister. Voor het vervaardigen van Costumes en Mantels kunnen terstond twee Naaisters geplaatst worden.
- In een Manufactuurzaak wordt gevraagd eene Jufvrouw bekend met het Knippen en Maken van Mantels. Ook kan er eene LEERLINGE geplaatst worden.
[
bron: Dordrechtsche courant, 18-05-1884]

- De ondergeteekende geeft bij deze kennis dat hij - zijne SMIDSAFFAIRE geëndigd hebbende - heden eene Zaak geopend heeft in Garen, Band, Wol, Saijet en aanverwante artikelen, en in Sigaren, en beveelt zich als zoodanig beleefd bij zijne geëerde stadgenooten aan, zullende door pompte bediening en concurrerende prijzen, niets onbeproefd glaten worden, de gunst van het publiek waardig te maken. 
Dordrecht, 19 Mei 1884. H. HOFMAN Pz, VRIEZESTRAAT oud D 1040, nieuwe 2.
[[
bron: Dordrechtsche courant, 20-5-1884]

- Mejuffrouw te Brake, Lange Breedstraat, vraagt ten spoedigste een FLINKE NAAISTER ook kunnen bij haar eenige naaimeisjes geplaatst worden.
[
bron: Dordrechtsche courant, 17-06-1884]

- Modes. SMITS-THOMAS, Voorstraat 241. 
Wegens LIQUIDATIE der zaak FINALE UITVERKOOP tot SPOTPRIJZEN, of desverkiezende de zaak over te nemen. Conditien zeer billijk.
[
bron: Dordrechtsche courant, 21-06-1884]

- Mejufvrouw J. Plasier, geb. Hulst, beveelt zich minzaam aan in het LINNENNAAIJEN en STOPPEN en vraagt ook eenige NAAIMEISJES. Adres: Ferdinand Bolsingel No. 53.
[
bron: Dordrechtsche courant, 29-06-1884]

- MIDDELBARE MEISJESSCHOOL.
1e Klasse. Bev.: onvoorwaardelijk 18, voorwaardelijk 1; niet bev. 7;
Bevorderd van de 1e naar de 2e klasse: S. Blussé, C. Bouten, M. Bouvy, A. van den Broek, A. van Dongen, A. van Epenhuijzen, J. van Hemeert, J. van der Heul, J. de Koning, N. Korthals, M. van Nugteren, J. van Rijsbergen, M. Romswinchel, C. Royaards, A. Tromp, H. Uittenbogaard, C. van Wageningen en J. Zwang.
2e Klasse. Bev.: onvoorw. 7, voorwaardelijk 1; niet bev. 1;
Bevorderd van de 2e naar de 3e klasse: M. van der Chijs, C. van Geluk, B. de Iongh, L. lagestee, A. Reus, M. Schuitemaker en H. Stempels.
3e Klasse. Bev.: onvoorw. 17, voorwaardelijk 2; 
Bevorderd van de 3e naar de 4e klasse: H. Blussé, H. Bueninck, G. de Boer, I. braadbaart, J. Ek, H. Alstorphius Greevelink, A. de Joncheere, R. van Pesch, Ch. van Proosdij, E. de Reus, M. van Rijsbergen, W. Royaards, A. Tijssens, N. veen Valck, A. van der Ven, O. van der Vies en J. van de Weg
4 Klasse. Bev.: 7 leerlingen. 
Bevorderd van de 4e naar de 5e klasse: E. van Epenhuijzen, C. van der Linden, P. van der Linden, D. Mahne, C. van Wageningen, A. Weber en A. Zoethout.
Na voldoend afgelegd eind-examen verlieten de school: A.W. de Iongh, J.C. Knijff, E.J. van der Linden, J.C. Maas Geesteranus en J.J. Steiner.
Toelatings-examen:
Toegelaten tot de 1e kl.: D. Bouten, L.C. Bremekamp, C.G. Brand, E.J.F. Dubois, I.S.C. van Goudoever de Jongh, M.C. Heelij, J.A. van Herwaarden, A. 't Hooft, I.L. Picard, G. Romein, C. Schuitemaker, A.J. van den Steenhoven, W.M. Swets en H.I. Timmers Verhoeven.
Tot hoogere klassen: A.G. van Hulst.
[
bron: Dordrechtsche courant, 13-07-1884]

- MODES. SMITS-THOMAS, Voorstraat 241. Wegens liquidatie tot en met 26 Julij a.s. finale uitverkoop tegen spotprijzen.
- Wordt gevraagd: een bekwame Modenaaister goed ervaren in het Knippen van Mantels en Costumes, tegen voordeelige Conditien.
[
bron: Dordrechtsche courant, 13-07-1884]

- Worden gevraagd 2 à 3 bekwame Modenaaisters, voor vast werk, tegen voordeelige conditien.
[
bron: Dordrechtsche courant, 18-07-1884]

- Aan de Chr. School (Lindengracht) vraagt men tegen primo September eene Onderwijzeres in de Handwerken. Belanghebbenden vervoegen zich bij den Hoofdonderwijzer (W.J.C. van Buuren).
[
bron: Dordrechtsche courant, 16-08-1884]

- De algemeene vergadering der openbare onderwijzers in het arrondissement Dordrecht op Zaturdag 6 September alhier te houden, belooft dit jaar niet zeer belangrijk te zullen zijn. Behalve de huishoudelijke werkzaamhedene is alleen de bespreking van het volgend epunt aan de orde: 'Hoe zal men, waar het onderwijs in de nuttige handwerken voor meisjes in de gewone schooluren wordt gegeven, den storende invloed daarvan op dne gang van 't klassikaal onderwijs zooveel mogelijk kunnen verminderen?'.
[
bron: Dordrechtsche courant, 30-8-1884]

- Dordrecht 6 Sept. Heden werd in het café Ponsen alhier de algemeene vergadering gehoduen der Vereeniging van onderwijzers in het arrondissement Dordrecht.
De voorzitter mr H.J.K. DIJCKMEESTER, schoolopziener alhier, opende de bijeenkomst met eene toespraak, waarin hij wees op het nuttige en aangename dat vergaderingen als deze voor de onderwijzers, wier betrekking zoo weinig lusten en zooveel lasten oplevert, kunnen hebben........Aan de orde is nu de bespreking van de volgende vraag: 
'Hoe zal men, waar het onderwijs in de nuttige handwerken voor meisjes in de gewone schooluren wordt gegeven, den storende invloed daarvan op dne gang van 't klassikaal onderwijs zooveel mogelijk kunnen verminderen?'.
De heer H. Laban, uit Oud-Beijerland, begint met de mededeeling dat hij met wenig ingenomenheid zijne taak als inleider vervult, daar hij niet had kunnen vermoeden, dat dit onderwerp de hoofdschotel der vergadering zou zijn. Hij wees daarna op de groote moeijelijkheid ten platten lande om dit onderwijs buiten de gewone lesuren te geven, terwijl hij eveneens overtuigd is, dat het voor het gewone onderwijs zeer schadelijk is als het IN de gewone schooluren plaats had. In groote gemeenten, waar men over voldoend personeel beschikt, vervallen de bezwaren, die in kleinere plaatsen met geringe onderwijskrachten niet te vermijden zijn. Om echter het onderwijs zoo weinig mogelijk te doen lijden door het onderrigt in de handwerken stelt hij zich voor, wanneer daardoor de scheiding van jongens en mesijes noodig wordt, aan de jongens gedurende doen tijd onderwijs te geven in dievakken, waarin, naar zijne ondervinding, de meisjes gewoonlijk meerdere vorderingen maken dan de jongens.
Hieronder rekent hij lezen, schrijven, spreken en zingen. Ook zou het zijn nut hebben om aan de jongens dan teekenen te doen leeren. In de hoogste klasse wenschte hij ook dat aan de jongens gedurende den tijd, dat de meisjes met handwerken zoch onledig hielden, wat verder gegaan werd met vaderlandsche geschiedenis, taal, rekenen en aardrijkskunde, daar de behoefte daaraan bij hen grooter is dan bij de meisjes. Op deze wijze; die hier slechts zeer verkort kan worden weergegeven, ziet hij voor het onderwijs het minste bezwaar.
Talrijk warende discussies, die op deze voordragt volgden. Door de heeren Disselkoen, S. Schotel, J.H. van Trooijen, Smits, Breedveld, van den Toore, Labberton e.a. werd daan deelgenomen. Ook de heeren Blokhuis en Dijckmeester namen herhaaldelijk daaraan deel. Ten slotte werd door de vergadering de volgende motie aangenomen, door dne heer Labberton voorgesteld en door den heer Laban overgenomen: 'De vegradering, de discussies gehoord, echt, dat de storing van het onderwijs op de algere school teweeggebragt door het onderwijs in de handwerken in de meeste gevallen niet geheel is weg te nemen, waarom zij het wenschelijk acht, dat dit onderwijs BUITEN de gewone scholuren gegeven wordt'.
Na de pauze nam de WelEd heer G. Blokhuis het woord.....;

[
bron: Dordrechtsche courant, 07-09-1884]

- Ondergeteekende bericht door deze dat hare LESSEN en AVONDSCHOOL Woensdag 15 October weer een anvang nemen. A. RUTTEN.
[
bron: Dordrechtsche courant, 11-10-1884]


- Mejuffrouw F.B.A. Hardenberg bericht de ontvangst der Nieuwste Modellen van DAMES- en KINDERHOEDEN. No. 60 Wijjnstraat, DORDRECHT.
Des avonds na 8 uur wordt niet verkocht.
- MODENAAISTER. Eene bekwame NAAISTER, voor Costumes en Mantels, kan dadelijk geplaatst worden. Adres Voorstraat 330.
[
bron: Dordrechtsche courant, 17-10-1884]

- Mejuffrouw Noteman berigt de ontvangst der Nieuwe Handwerken welke van af heden zijn geëtaleerd.
- Mej. W.J. de Jamaer, Modenaaister, beveelt zich beleefd aan tot het maken van Dames- en Kindercostumes. Wijnstraat 89, tegenover het magazijn van den Heer STEINER.
[bron: Dordrechtsche courant, 19-10-1884]

- Mejuffrouw J. van Soelen bericht de ontvangst der nieuwe HANDWERKEN. Etalage heden en volgende dagen.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-10-1884 en 9-11-1884]

- De ondergeteekende, zich alhier gevestigd hebbende als MODISTE in het vak van Dames-, Kinderhoeden en Coiffures, beveelt zich beleefd aan. C.A. François, Vriezestraat 73, boven.
[bron: Dordrechtsche courant, 23-10-1884]

- De DAMES-AFDEELING van het HEIL DER ARMEN brengt ter kennisse van belangstellenden, dat zij, door gebrek aan werk, gedurende de eerstvolgende maanden geene nieuwe vrouwen als BREIDSTERS kan plaatsen.
[bron: Dordrechtsche courant, 24-10-1884]

- DAMES! Er bestaat gelegenheid om in een kortne tijd grondig het Knippen van Dames-Costumes te leeren. zonder patronen. Adres. GROENMARKT 59.
- TESSELSCHADE. Het Bestuur noodigt u beleefd uit tot een bezoek aan den BAZAR, die zal gehouden worden in de lokalen der Loge in de Munt alhier, Maandag, Dinsdag en Woensdag, 27, 28 en 29 October, van 1 tot 4 uur.
[bron: Dordrechtsche courant, 26-10-1884]

- Aan het examen tot bijwoning der lessen aan de inrigting tot opleiding van bewaarschoolhouderessen, in de afgeloopen week door de commissie van toezigt op het lager onderwijs gehouden, hebben voldaan: mejufvrouwen M. de Klerk, H.M. Koster, E. van Ravestein, A.C. van Asperen en S. Rookus alhier.
[bron: Dordrechtsche courant, 28-10-1884]

- Aan de Chr. School (Lindegracht) vraagt men eene Onderwijzeres in de handwerken. Belangstellenden vervroegen zich bij den Hoofdonderwijzer W.J.C. van Buuren.
[bron: Dordrechtsche courant, 31-10-1884]

- Met eenige Natte en droge Wasschen zag zich nog gaarne belast vrouw DEKKER, Wijnstraat, Mattensteiger 4.
[bron: Dordrechtsche courant, 19-11-1884]

- Depot TESSELSCHADE ontvangen eene zeer elegante en ruime keuze van ARTIKELEN bijzonder geschikt voor St. Nicolaas Cadeaux. Etalage van af Heden bij A.L. HOUBOLT-BEEK, hoek Wijnstraat No. 157.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-11-1884] 

- Mej. P.C.J. Slingerland te Rotterdam, is benoemd tot onderwijzeres aan eene bijzondere school alhier.
[bron: ordrechtsche courant, 10-12-1884]

- Engelsche dame mej. CASPERS uit Londen, cursus voor dames in crystoleum-schilderen en schilderen op fluweel / wed. Willemse geb. Collings
(haken en knopen, smakeloze handwerkjes);
[bron: Dordrechtsche courant, 12-12-1884]

- gemeenteschool 2 - Helpsters.
A. Rutten (rang /akte: nut en smaak) f 150
D.J. Bonket (rang /akte: smaak) f 110
P. van Walraven (rang /akte: nut en smaak) f 80
G.J. Smak (rang /akte: -) f 110
W. van der Rest (rang /akte: -) f 60
J.C. van Attenhoven (rang /akte: -) f 50
A. Uiterlinden (rang /akte: -) f 60
D. Arenoe (rang /akte: -) f 50
gemeenteschool 3 - Helpsters.
C.F. van der Ent (rang /akte: -) f 150
K.C. Lipjes (rang /akte: -) f 125
D. Hoskorn (rang /akte: -) f 100
J.A. Hoskorn (rang /akte: -) f 100
P. Norenburg (rang /akte: -) f 60
C.J. Kooijmans (rang /akte: -) f 100
M.W. Dijsselhof (rang /akte: -) f 100
gemeenteschool 4 - Helpsters.
A. Spits (rang /akte: handw., nut en smaak) f 150
G. Stempels (rang /akte: handw., nut en smaak) f 90
W. Bijl (rang /akte: handw., nut en smaak) f 100
J.H. Uitterlinden (rang /akte: handwerken) f 100
H. Reus (rang /akte: -) f 100
M.L. van Wageningen (rang /akte: Tesselschade) f 80
gemeenteschool 5 - Helpsters.
R. Rutten (rang /akte: nut) f 130
L. Kokkeel (rang /akte: nut) f 100
E. Schraage (rang /akte: -) f 100
E. Doorn (rang /akte: nut) f 90
E.J. den Hartog (rang /akte: nut) f 100
A.G. Schotel (rang /akte: -) f 40
M.J. Eijskoot (rang /akte: nut) f 100
gemeenteschool 6 - Helpsters.
C.M. Berg (rang /akte: handw., nut en sm(aak)) f 120
A. van Kamen (rang /akte: -) f 70
C.J. Kokkeel (rang /akte: -) f 60
A. van den Broek (rang /akte: idem) f 80
H. van Efferen (rang /akte: handw., nut en sm(aak)) f 80
G.A. Bakker (rang /akte: -) f 40
J. de Jamaer (rang /akte: -) f 50
G. van der Giessen (rang /akte: -) f 40
[jaarverslag voer 1884]

* * * 1885 * * *

- VOORHANDEN: Bloemen om mede te kappen en glacé handschoenen benevens gekleurd GAAS voor Voiles. Wijnstraat 60. F.B.A. HARDENBERG.
- Chrystoleum-schilderen handwerk voor dames, J. van der Kellen, Kunsthandel Rotterdam;
[bron: Dordrechtsche courant, 04-01-1885]

- DAMES!!! Er bestaat gelegenheid om in 4 lessen grondig het KNIPPEN van Dames-Costumes en Mantels te leeren, zonder Patronen. Betaling onnodig, zoo dit niet aan het doel beantowoordt. Overtuigt U dus. GROENMARKT 59 (bovenhuis).
[bron: Dordrechtsche courant, 11-01-1885]
NB.
adresboek 1885: C. van der Boon, modiste, Groenmarkt 59;

- Crystoleum en Metalliconlustre.
Mevrouw de Wed. WILLEMSE, geb. COLLINGS, blijft te Dordrecht in deze kunsten onder wijs geven. Zes lessen zijn voldoende. Metalliconlustre is zeer geschikt voor garnituren voor Damescostumes en voor Familiewapens. Voorwerpen zijn te bezichtigen bij Mej. RUTTEN, Voorstraat 135.
[bron: Dordrechtsche courant, 14-01-1885]


- Mevrouw WILLEMSE beveelt zich bij voortduring aan in het Schilderen op fluweel, ook zeer geschikt voor GARNITUUR VAN JAPONNEN. Nadere inlichtingen Mej. A. RUTTEN, Voorstraat 135.
[bron: Dordrechtsche courant, 01-02-1885]


- J. van der Kellen. Voorhanden: verf, patronen enz voor het schilderen op FLUWEEL. Gepraepareerd Gaas, Satijn, Zijde en Batiste voor WAAIERS
De Waaiers worden zeer spoedig gemonteerd. Noordblaak 65, Rotterdam.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-02-1885]

- De ondergeteekende bericht heirmede, dat zich gevestigd heeft als MODISTE in het huis aan de VOORSTRAAT, nabij de Vischbrug geteekend 293, en heden haar zaak OPENT. Zij beveelt zich minzaam bij hare stadgenooten aan en hoopt zich het vertrouwen, dat men haar zal willen schenken, waardig te maken.
S. SEIJFFERT-SCHUDI
. Dordrecht, 21 Februari 1885.
[bron: Dordrechtsche courant, 21-02-1885]

- Eene Dame alhier biedt zich aan om onderricht te geven in het METALLICONLUSTRE SCHILDEREN (schilderen op fluweel, enz.).
Mej. HOUBOLT-BEEK, Depothouderes van Tesselschade, Wijnstraat 130, bij wie kleedjes op die manier vervaardigd verkrijgbaar zijn, is bereid alle noodige inlichtingen daaromtrent te geven.
[bron: Dordrechtsche courant, 28-02-1885]


- DAMES. De ondergeteekenden hebben de eer UEd. te berichten, dat zij van af heden zich hier ter stede gevestigd hebben als Modisten in Dames- en Kindermantels en Costumes en alles wat tot het vak behoort. Belovende een prompte en nette bediening hopen zij UEds. gunst waardig te mogen worden.
  Gezusters KREVER, Robes et Conectionneuses Steegoversloot no. 6
  Mej. M. KREVER was voorheen Coupeuse bij Mej. C.M. VAN DEN BOON.
Er kunnen ook nette LEERMEISJES geplaats worden.
[bron: Dordrechtsche courant, 01-03-1885]

- MODENAAISTERS. Worden gevraagd bekwame NAAISTERS voor Costumes. Adres in persoon VOORSTRAAT 330.
[bron:  Dordrechtsche courant, 05-03-1885]

- Gelegenheid tot plaatsinge eener LEERLINGE in het vak van Dameshoeden.
[bron: Dordrechtsche courant, 12-03-1885]

- Bij de akte-examens voor nuttige handwerken werden gisteren in Den haag geëxamineerd 5 kandidaten. Afgewezen 3. Toegelaten de dames C.M. van Strij en E.C.P. ter Bruggen, beiden van Dordrecht.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-3-1885]

- REGISTER VAN AKTEN, VERKLARINGEN ENZ WELKE IN BREVET WORDEN AFGEGEVEN.
volgnommer-datum van afgifte-onderwerp-naam van de belanghebbende-naam en beroep van getuigen-datum der registratie-aanmerkingen; o.a. :
029 06-02-1885 onderwijs, Cornelia Maria van STRIJ, S-637-9;
143 10-06-1885 lager onderwijs, Johannes Borstlap, B-403-7;
096 21-04-1886 lager onderwijs, Reinier Arend Ezerman, 9-106-15;
099 01-05-1886 lager onderwijs, Hendrika Willemina de Jongh, 2-50-5;
[bron: stadsarchief Dordrecht, archief: 6 inv.nr 3663]

- Mejuffr. A. RUTTEN, Voorstraat 135, beveelt zich weder tot het opleiden van MEISJES voor Examen in Handwerken van Nut en Smaak.
[bron: Dordrechtsche courant, 24-3-1885 en 25-3-1885]


- De ondergeteekende, die 21 dezer te 's Hage, met gunstig gevolg het examen in de nuttige handwerken heeft afgelegd, brengt langs dezen weg haren dank, voor het genoten onderwijs, aan Mej. E.P. VAARZON MOREL te Gorinchem. Zij kan genoemde Juffrouw ten zeerste aanbevelen aan hen, die zich voor het examen in de nuttige of fraaie handwerken willen bekwamen. T. VAN DER HEIJDEN. Meerkerk, 24 Maart 1885.
[bron: Nieuwe Gorinchemsche Courant, 26/03/1885; p. 3/4]

- J.P. Wijers vraagt bekwame COSTUUMNAAISTERS, tegen hoog loon.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-03-1885]

- Bij deze hebben wij de eer te berigten een ruim aasortiment JAPONSTOFFEN in alle genres mantels, corsetten, tournures, handschoenen en meer andere Nouveautes uit Parijs hebben ontvangen. Zijn ook vorzien in witte en gemaakte witte goederen. Mogten sommigen Dames geen bijzonder berigt ontvangen hebben, is dit geheel buiten onze schuld. Ons met een bezoek vlijende. L. WEBER & COMP.
[bron: Dordrechtsche courant, 12-04-1885]

- Mejufvrouw F.B.A. HARDENBERG berigt de ontvangst der Nieuwste Modellen van Dames- en Kinderhoeden. No. 60 Wijnstraat, Dordrecht.
Des avonds na 8 uur wordt niet verkocht.
[bron: Dordrechtsche courant, 15-04-1885]

- Mej. C.M. VAN STRIJ, Varkenmarkt 48, beveelt zich beleefd aan tot het geven van ONDERRICHT in de NUTTIGE HANDWERKEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 16-04-1885]


- Bij deze neem ik de vrijheid de gunst der Stadgenooten te verzoeken, ten einde tegen 3 à 4 Mei van linnen Naai- en Verstelwerk voorzien te worden, tevens bestaat er gelegenheid tot het plaatsen van LEERLINGEN, waartoe ik mij beleefdelijk aanbeveel. In de hoop dezelfde gunst te mogen genieten die mij tijdens mijne School te beurt viel, heb ik de eer te zijn,
UEd. Dienaresse, Mej. G.M. DE WAAL, GROENMARKT No. 57.
[bron: Dordrechtsche courant, vrijdag 1 mei 1885]


- A.W. KONING-DE RUYTER. Dagelijks ontvangst van Nouveautes in MODES van hoeden, kleedjesstoffen enz.
Aldaar kunnen worden geplaatst nette LEERLINGEN voor het MODEVAK.
In het Magazijn is eenigen tijd geleden eene Parapluie achtergelaten, die rechthebbende kan terugbekomen
.
[bron: Dordrechtsche courant, 3-5-1885]

- Cursus "BLOEMENMAKEN".
Mejuffr. A. RUTTEN, Voorstraat 135, bericht, dat zij voornemens is met JUNI a.s. een Cursus te openen in het BLOEMENMAKEN, Donderdags avonds van 8 tot 10 uur. Conditien f 1,50 per maand. Zij, die hieraan wenschen deel te nemen, gelieven zich voor 24 Mei aan te melden.
[bron: Dordrechtsche courant, 12-5-1885]


- ONDERRICHT in het BLOEMENMAKEN. Donderdags avonds van 8 tot 10 uur. Mejuffr. A. RUTTEN, Voorstraat 135.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-5-1885]


- MACRAMÉ (Knoopwerk). Dames-Handwerk.
Ondergeteekende beveelt bovengenoemd werk als een fraai en bijzonder smaakvol Handwerk ten zeerste aan. Uitmuntend geschikt tot het vervaardigen van Lambiquins, Haard- en Kolenkleedjes, Werk- en Weitasschen, Leesteekens, Garnituur voor Snipper- en Sleutelmandjes, Franje voor Gordijnen enz. Voor Dames die een Cursus wenschen deel te nemen, zijn de conditien f 3,- per maand, wekelijks 2 uur. Privaatlessen à f 0,75 per uur.
Mejuffr. A. RUTTEN, Voorstraat 135.
- MODENAAISTERS. Voor vast werk kunnen dadelijk geplaatst worden twee fatsoenlijke bekwame naaisters, voor Costumes. Adres in persoon VOORSTRAAT 330.
[bron: Dordrechtsche courant, 11 juni 1885]


- Gevraagd tegen augustus in een klein gezin een nette dienstbode liefst van buiten, van den P.G. en van goede getuigen vorozien, tevens een bekwame naaister, bekend met het Modevak. Adres: St. Jorisweg no 22, Dordrecht.
[bron: Dordrechtsche courant, 27-06-1885]

- S.C. HEIBEEK, Modenaaister, is verhuisd van de Vriesestraat No. 47 rood, naar den Vrieseweg MNo. 2 rood, Blijft zich minzaam aanbevelen.
[bron: Dordrechtsche courant, 12-07-1885]

- MIDDELBARE MEISJESSCHOOL.
Bevorderd van de 1e tot de 2e kl.: E. Dubois, J. van Goudoever de Jongh, J. de Graaff, H. van der Grijp, M. Heeley, A. van der Linden, J. Picard, G. Romein, C. Schuitemaker, J. van den Steenhoven, W. Sets, M. Talma, J. Timmers Verhoeven, W. Verhoeven, M. van Vollenhoven, M. de Waard. Met herexamen 4 leerl. Niet bevorderd 6 leerl.
Bevorderd van de 2e tot de 3e kl.: S. Blusse, C. Bonten, A. van Dongen, A. van Epenhuijzen, J. van der Heul, J. Hordijk, N. Korthals, J. van Rijsbergen, M. Romswinckel, A. Tromp, H. Uittenbogaard, C. van Wageningen, J. Zwang. Met herexamen 1 leerl. Niet bevorderd 5 leerl.
Bevorderd van de 3e tot de 4e kl.: M. Dutry van Haeften, G. van Hulst, G. de Iongh, L. Lagestee, A. van Roosendael, M. Schuitemaker, H. Stempels, J. van Striemen, E. Vreeburg. Niet bevorderd 3 leerl.
Bevorderd van de 4e tot de 5e kl.: H. Blussé, H. Bueninck, G. de Boer, J. braadbaart, M. Alstorphius Grevelink, R. van Pesch, C. van Proosdij, E. de Reus, W. Rooijaards, A. Tijssens, N. Veen Valck, O. van der Vies. Met herexamen 2 leerl. Niet bevorderd 2 leerl.
Het einddiploma van den vijfjarigen cursus werd uitgereikt aan de dames E.J. van Epenhuijzen, C. van der Linden, D.M.J. Mahne, C.A.W. van Wageningen, A.B.H. Weber, A.J.B. Zoethout.
Toelatings-examen, toegelaten tot de 1e kl.: M.C. Bonten, M.A.J. Bouvy, S. Gaastra, J.A. Hoebee, J. 't Hooft, J.E. lebret, C. van der Sande, A.M. Stempels. Herexamen 2 leerl. Afgewezen 1 leerl.
- NAAIWERK te bekomen aan de FABRIEK van TRICOT GOEDEREN. Zich te vervoegen 's mrogens tusschen 9 en 12 ure aan de VEST 195 zwart, nabij de Spuibrug.
[
bron: Dordrechtsche courant, 19-7-1885]

- NAAIWERK te bekomen aan de FABRIEK van TRICOT GOEDEREN. Zich te vervoegen 's mrogens tusschen 9 en 12 ure aan de VEST 195 zwart, nabij de Spuibrug. Aan hetzelfde adres ook gevraagd een man of vrouw, die goed kan KNIPPEN.
[bron: Dordrechtsche courant, 21/22-7-1885]

- De ZAAK van Mejuffvrouw F.B.A. HARDENBERG is verplaats van No. 60 naar No. 78 van de Wijnstraat, 2de huis van de Nieuwbrug.
[bron: Dordrechtsche courant, 23/24-07-1885]

- De ondergeteekende maakt aan hare geëerde Stadgenooten bekend, dat zij zich alhier heeft gevestigd als MODENAAISTER en beveelt zich minzaam in ieders gundt aan tot het maken van DAMES- en KINDER-COSTUMES, MANTELS en verder alles wat tot het vak van Wollen- en Linnennaaien behoort. belovende een nette bediening en billijken prijzen.
C.A. VAN LOENEN DE LONGTE
, Voorstraat 50.
[bron: Dordrechtsche courant, 05-08-1885]

- C.H. Rissik vraagt een Burgermeisjes als Naaister voor alle dagen.
[bron: Dordrechtsche courant, 06-08-1885]

- MODES. A. VAN DER WEIJDEN bericht door deze, dat zij hare ZAAK heeft VERPLAATST vna de Breestraat No. 20 naar de Voorstraat b/d Vischbrug No. 277.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-8-1885]

- Mejuffr. A. RUTTEN, Voorstraaat 135, vraagt IEMAND, genegen om haar behulpzaam te zijn op hare AVONDSCHOOL. Als vergoeding daarvoor les in Handwerken voor het Examen Nut en Smaak.
- Cursus BLOEMENMAKER f 1,50 per maand Alle benoodigheden voorhanden. A. Rutten, Voorstraat 135.
[bron: Dordrechtsche courant, 1 september 1885]


- ONDERWIJS. De ondergeteekenden leeren aan de Dames en Jongejuffrouwen het maken van Kunstbloemen en Oostersche Planten van Vanille, Foelie, Notenmuskaat enz, zonder Instrumenten. De prijs van den Cursus f 8. Privaatlessen f 10. Dames uit de omstreken kunnen in vier uren (één dag) deze handwerken grondig leeren. Nadere inforamtien bij den Heer C.A. VAN DER STRAATEN, Voorstraat bij de Vuilpoort No. 402.
  G. STAHL en Dochter, uit Altona.
[bron: Dordrechtsche courant, 02-09-1885 ]

- Mejufvrouw Elise Stahl, uit Altona, die zulk eene gunstige reputatie bezit als onderwijzeres in het vervaardigen van kunstbloemen, bevindt zich op dit oogenblik in onze stad en heeft de gelegenheid opengesteld om in enkele uren voldoend onderrigt te bekomen in het vervaardigen van kusntbloemen, niet alleen de gewone papierbloemen, maar ook Oostersche bloemen en planten, iets geheel nieuw. Voor meisjes is het, behalve eene aangename bezigheid, eene kunst die haren smaak veredelt.
Te Amsterdam en 's Gravenhage werd dan ook mej. Stahl met haren vader in de Hoogere Burgerschool voor meisjes teogelaten, waar de verrassende uitkomsten van hun onderrigt aan de leeraressen in hooge mate voldeden. Ook aan de jeudigen prinsessen van Saksen en van Mekclenburg heeft de heer Stahl onderrigt in zijne kunst gegeven. De voorwaarden vindt men in de advertentie vermeld.
[bron: Dordrechtsche courant, 6-9-1885 ]

- ONDERWIJS. Voor de Jongejuffrouwen die de scholen bezoeken, wensch ik een PRIVAAT-CURSUS in het maken van Bloemen en Oostersche Planten tot verlaagden prijs te openen. Ouders, die hunne kinderen nuttig en aangenaam werk willen laten leeren, zullen goed doen deze gelegenheid te benuttigen. Het hoofdddoel id goedne smaak en accuratesse te bevorderen. Nadere informatie bij E. STAHL, uit Altona.
- AAN DE DAMES. Er worden nog 2 DAMES uitgenoodigd om deel te nemen aan een CURSUS in het Bloemen maken en Oostersche Planten. Prijs f 8. nadere informatie Voorstraat 347. ELISE STAHL.
[bron: Dordrechtsche courant, 9-9-1885]

- MODES. Ontvangen de nouveautes voor het aanstaande Wintersaizoen. Aug.J. de LANDTSHEER (Firma A.E. de Jongh-Biester), Voorstraat No. 215.
[bron: Dordrechtsche courant, 20-9-1885]

- KNIPSTER. Gevraagd aan de FABRIEK van TRICOT-GOEDEREN eene alleszins bekwame KNIPSTER. Zich te vervoegen SPUIWEG 50 zwart.
[
bron: Dordrechtsche courant, 29/30-9-1885]

- Mej. L. WEBER & Comp. Heden uit Parijs ontvangen een groot en gedistingeerd assortiment JAPONSTOFFEN in alle genres garnituren, draperien, passementeries, cols-chiens, handschoenen, corsetten, tournures en een groot assortiment MANTELS. Hopende vooral met een bezoek vereerd te worden. 
[
bron: Dordrechtsche courant, 09-10-1885]

- Mejuffrouw J. VAN SOELEN bericht de ontvangst der NIEUWE DAMES-HANDWERKEN welke van af heden geëtaleerd zijn.
- Mejuffrouw F.B.A. Hardenberg bericht de ontvanfst der Nieuwstre van DAMES- en KINDERHOEDEN. No. 78 Wijnstraat, Dordrecht.
Des avonds na 8 uur wordt niet verkocht.
- MODES. De Magneet, Voorstraat 387. Vooraadig een ruime keuze in gegarneerde hoeden. Zeer voordeelige Prijzen. A.B. van Reijsen.
- MODES. De ondergeteekenden berigten de ONTVANGST der Nieuwste Modellen Dames- en Kinderhoeden. Gez. van Schouten. Dordrecht, Voorstraat D no. 34.
[
bron: Dordrechtsche courant, 15-10-1885]

- Mejuffrouw NOTEMAN brengt de ontvangst der nieuwe DAMES-HANDWERKEN, welke van af heden zijn geëtaleerd.
[
bron: Dordrechtsche courant, 16-10-1885]

- Mejuffrouw J. VAN RIJN zal op 1 November a.s. beginnen Onderwijs te geven in nuttige en fraaie Handwerken, des avonds van 6 tot 8 uur. Adres tot aanneming van leerlingen HOUTTUINEN 10 rood.
[
bron: Dordrechtsche courant, 18-10-1885]


- JUFVROUWEN! Er kunnen direct geplaatst worden JUFVROUWEN om Mantels te passen. Vereischte is: flinke taille. Loon van f 2 tot f 3 per dag. Adres in persoon Voorstraat 230, 's morgens om 9 1/2 uur.
[
bron:  Dordrechtsche courant, 20-10-1885]

- MACRAMÉ (knoopwerk). DAMES HANDWERK, zeer geschikt tot het vervaardigen van Sint Nicolaascadeaux. A. RUTTEN, Voorstraat 135.
[bron: Dordrechtsche courant, 23/25-10-1885]


- Mejuffrouw J. VAN RIJN zal op 2 November a.s. beginnen Onderwijs te geven in nuttige en fraaie Handwerken, des avonds van 6 tot 8 uur. Adres tot aanneming van leerlingen HOUTTUINEN 10 rood.
[bron: Dordrechtsche courant, 28-10-1885]

- Ondergeteekende bericht door deze, dat zijne ZAAK in Garen, Band, Saijetten enz is VERPLAATST van de Nieuwbrug naar de VOORSTRAAT, 122, over de NIEUWBRUG. Blijft zich minzaam aanbevelen. A.W. BERNHARD.
[bron: Dordrechtsche courant, 29-10-1885]

- VEREENIGING TOT HEIL DER ARMEN. Bovengemelde Vereeniging kan verschillende Vrouwen aanbevelen voor stoppen, mazen en naaiwerk, hetzij op den draad of met machine. Ook personen, bereid en geschikt om per dat aan huis te komen stoppen, mazen, met gaatjes teekenen en verstellen, zoowel wit als wollen werk. Men vervoege zich om de adressen dier vrouwen bij mej. E. PIJZEL.
[bron: Dordrechtsche courant, 24-12-1885]

- gemeenteschool 2 (vervallen leerplans gemeenteschool 1-6) (27-4-1885)
(12 klassen van laagste A t/m hoogste D; schooljaar begint 1 april; lessen van ma t/m vrij 9-12 en 2-4 uur, en za 9-12 uur)
(nuttig handwerken 4 uur per week; ma-di-do-vrij van 4 tot 5 uur)
laagste klasse A (6-6 1/2 jr) - x
laagste klasse B (6 1/2-7 jr) - x
laagste klasse C (7-7 1/2 jr) - breien van een lap
laagste klasse D (7 1/2-8 jr) - kousen breien
middelste klasse A (8-8 1/2 jr) - breien, merken, naaien
middelste klasse B (8 1/2-9 jr) - voortzetting van breien, naaien, merken
middelste klasse C (9-9 1/2 jr) - voortzetting van breien, naaien, merken
middelste klasse D (9 1/2-10 jr) - breien, naaien, merken, mazen
hoogste klasse A (10-10 1/2 jr) - naaien, breien, merken, mazen
hoogste klasse B (10 1/2-11 jr) - mazen, breien, naaien, merken, haken
hoogste klasse C (11-11 1/2 jr) - naaien, mazen, merken, haken, stoppen
hoogste klasse D (11 1/2-12 jr) - naaien, mazen, merken, stoppen, lakens verstellen
[SAD 6-4185 (leerplannen lager onderwijs)]

- Leerplan gemeenteschool 3 (27-4-1885; hoofd school is J.H. van Trooijen)
(12 klassen van laagste A t/m hoogste D)
(nuttig handwerken (na schooltijden) ma-di-do-vrij van 4 tot 5 uur)
laagste klasse A - x
laagste klasse B - x
laagste klasse C - breien: een lap of kousen
laagste klasse D - kousen breien
middelste klasse A - breien voortgezet. Eerste naaionderricht.
middelste klasse B - breien en naaionderricht voortgezet
middelste klasse C - breien, naaien
middelste klasse D - breien, naaien, merken
hoogste klasse A - naaien, mazen, merken
hoogste klasse B - als in de vorige klasse
hoogste klasse C - naaien, mazen, merken, stoppen, haken, verstellen
hoogste klasse D - naaien, mazen, merken, stoppen, haken, verstellen
[SAD 6-4185 (leerplannen lager onderwijs)]

- Leerplan gemeenteschool 4 (27-4-1885; hoofd school is G. Dekker)
(12 klassen van laagste A t/m hoogste D)
laagste klasse A - x
laagste klasse B - x
laagste klasse C - breien van een lap
laagste klasse D - breien van kousen
middelste klasse A - breien voortgezet. Naailap.
middelste klasse B - breien en naaien voortgezet
middelste klasse C - breien, naaien, merklap
middelste klasse D - als in klasse C; merken voortgezet.
hoogste klasse A - naaien, merken, mazen
hoogste klasse B - als in klasse A
hoogste klasse C - naaien (verstellen, knippen), mazen, merken, stoppen
hoogste klasse D - als in klasse C
[SAD 6-4185 (leerplannen lager onderwijs)]

- Leerplan gemeenteschool 5 (27-4-1885; hoofd school is S. Schotel)
(12 klassen van laagste A t/m hoogste D; schooljaar 1 April en 1 October; kinderen 6 jaar)
(nuttige handwerken van 4-5 uur; 4 uur per week)
laagste klasse A - x
laagste klasse B - x
laagste klasse C - breien van een lap en kousen.
laagste klasse D - breien: kousen.
middelste klasse A - breien: mutsjes. Naaien: een naailap.
middelste klasse B - breien: borstrokken. Naailap en merklap.
middelste klasse C - naaien, merken en mazen. Voortgezet breien.
middelste klasse D - in vereeniging met klasse C.
hoogste klasse A - naaien, mazen, merken en stoppen
hoogste klasse B - in vereeniging met klasse A.
hoogste klasse C - naaien, mazen, stoppen, merken, verstellen, haken
hoogste klasse D - in vereeniging met klasse C.
[SAD 6-4185 (leerplannen lager onderwijs)]

- Leerplan gemeenteschool nr. 6 voor het jaar 1885 (27-4-1885; hoofd school is H.J. Knaap)
klas 3 - breien van een lap
klas 4 - kousen breien
klas 5 - breien voortgezet. Eerste naaionderricht.
klas 6 - voortgezet brei- en naaionderricht.
klas 7 - breien, naaien, merken.
klas 8 - breien, naaien, mazen, merken
klas 9 - naaien, mazen, merken, haken
klas 10 - naaien, mazen, merken, haken
klas 11 - merken, stoppen, verstellen
klas 12 - merken, stoppen, verstellen, knippen
[SAD 6-4185 (leerplannen lager onderwijs)]

- adresboek 1885
M. (Wed. L.D.) Minnigh, onderwijzeres handwerken Middelb School voor meisjes, Voorstraat 164;
L.J. Veth, onderwijzeres in handwerken, Wijnstraat 104;
G.C. Lipjes, onderwijzeres in handwerken, Spuiweg;
F.C. van der Ent, onderwijzeres in handwerken, Hellingen 27;

- gemeenteschool 2 - Helpsters.
A. Rutten (rang /akte: nut en smaak) f 170
D.J. Bonket (rang /akte: smaak) f 110
P. van Walraven (rang /akte: nut en smaak) f 90
G.J. Smak (rang /akte: -) f 110
W. van der Rest (rang /akte: -) f 70
J.C. van Attenhoven (rang /akte: -) f 60
D. Arenoe (rang /akte: -) f 60
A.C. van der Veer (rang /akte: -) f 40
gemeenteschool 3 - Helpsters.
F.C. van der Ent (rang /akte: nut) f 150
K.C. Lipjes (rang /akte: nut en smaak) f 125
J.C. van Trooijen (rang /akte: nut en smaak) f 100
M.W. Dijsselhof (rang /akte: nut en smaak) f 100
D. Hoskorn (rang /akte: nut en smaak) f 100
J.A. Hoskorn (rang /akte: nut) f 100
C.J. Kooijmans (rang /akte: nut) f 80
M.C. du Vijn (rang /akte: nut) f 80
gemeenteschool 4 - Helpsters.
A. Spits (rang /akte: handw., nut en smaak) f 160
W. Bijl (rang /akte: handw., nut en smaak) f 105
H. Reus (rang /akte: -) f 100
M. Korthals (rang /akte: -) f 40
J. Hoskorn (rang /akte: nut) f 80
gemeenteschool 5 - Helpsters.
R.C. Rutten (rang /akte: nut) f 150
L. Kokkeel (rang /akte: nut en smaak) f 100
E. Schraage (rang /akte: -) f 100
E. van Doorn (rang /akte: nut) f 90
S. de Man (rang /akte: -) f 40
gemeenteschool 6 - Helpsters.
C.M. Berg (rang /akte: handw., nut en sm(aak)) f 120
H. van Efferen (rang /akte: handw., nut en sm(aak)) f 100
C.J. Kokkeel (rang /akte: -) f 70
A. van den Broek (rang /akte: idem) f 80
G.A. Bakker (rang /akte: handwerken) f 60
J. de Jamaer (rang /akte: -) f 60
G. van der Giessen (rang /akte: -) f 40
[jaarverslag over 1885]

* * *

(c) EvD Dordrecht okt 2009-2010.