DORDRECHT: TEKEN- EN SCHILDERSCHOOL LEENDERT EK (1882-1934)
(gebouw Pictura 1907-1919)


(Leendert Ek in september 1917 (tienjarig jubileum schilderschool); met het spinnewiel, dat hij als geschenk kreeg)
(voornamelijk vrouwelijke leerlingen i.v.m. de mobilisatie)
[FOTO - Erfgoedcentrum DiEP]

* * *

I. Johannes Ek, overl. voor 1917, tr. Suzanna Schüengel, overl. Dordrecht aug. 1917.
Kinderen:
1. Leendert Ek, geb. Dordrecht 13-7-1882, volgt II.

II. Leendert Ek, geb. Dordrecht 13-7-1882, spinnewiel ontvangen als geschenk bij tienjarig bestaan (1917), overl. Den Haag 26-2-1934, tr. H en L. Zwaluwe 9-8-1907 Anna Maria van Rijsbergen, geb. Hooge en Lage Zwaluwe 28-1-1879, dochter van Jacob Adam van Rijsbergen en Cornelia Johanna Nelemans.
NB.
- gezinskaart Den Haag
1. Leendert Ek 13-7-1882 Dordrecht, onderwijzer en leeraar teekenen, overl. 26-2-1934, tr. 9-8-1907 H en L. Zwaluwe
2. Anna Maria van Rijsbergen 28-1-1879 Hooge en Lage Zwaluwe
3. Johannes Ek 22-5-1908 Dordrecht, kantoorbediende, tr. 3-7-1936 Sophia Maria de Klerk, geb. Pasoeroeran (Java) 3-1-1909, dochter van Louis Bastiaan Carel de Klerk (*21-6-1883). [vertrekken 6 april 1937 naar Leeuwarden]
4. Jacob Ek 10-5-1918 Dordrecht
Wonende: tot 15-2-1922 te Dordrecht, Den Haag: Franklinstraat 149 (vanaf 27-2-1922), Weimarstraat 94 (vanaf 30-7-1924), Cyclaamstraat 35 (vanaf 22-9-1927), Abrikozenstraat 20 (vanaf 30-3-1936);
[bron: http://denhaag.digitalestamboom.nl]


AANTAL LEERLINGEN
1907 1 leerling (wegens ziekte afgevallen), later nog één leerling;
1908 6 leerlingen aan het begin, aan het eind 8 leerlingen  [incl. leerling H. van Benthem]
1909 14 leerlingen aan het begin, aan het eind 20 leerlingen 
1910 40 leerlingen
1911 52 leerlingen
[+ eerste tentoonstelling]
1912 52 leerlingen
1913 52 leerlingen
1914 18 leerlingen
1915 >18 leerlingen [+ jaarlijkse tentoonstelling incl Kunstnaaldwerk en goudsmidwerk]
1916 >18 leerlingen [+ jaarlijkse tentoonstelling] [incl. leerling H. van Benthem]
1917 41 leerlingen (meest vrouwelijke leerlingen i.v.m. met de mobilisatie) [incl. leerling mej. Reppel]
[+ jaarlijkse tentoonstelling incl Kunstnaaldwerk en goudsmidwerk]

- Hendrik van Benthem, geb. Zwijndrecht 27-12-1894, leerling Kunstnijverheidschool Leendert Ek (ca 1908 en ca 1916/1917), journalist (1930), overl. Goes 19-7-1977 (82 jr), zoon van Cornelis Jan van Benthem en Lijntje Hoogendoorn, tr. Dordrecht 10-8-1927 Maria Hester Foudraine, geb. Dordrecht 6-1-1906 (21 in 1927), overl. Goes 5-3-1979 (71? jaar), dochter van Anthonie Gijsbert Foudraine (overl. Dordrecht 3-4-1944 (70 jr; krommedijk 16rd)) en Anthonia Johanna Slieker.
NB.
- adresboek 1930 : Benthem, H. van, Lijnbaan *66, journalist;
- april 1944 : wonende te Goes; (A. Foudraine en P. Jettinghof; J. Foudraine en J.M. van Strij in N.O. Indie)

* * * 1907-1916 * * *

- Tentoonstelling van teekeningen door de Leerlingen vervaardigd, op 26 en 27 augustus van 2-6 uur in Pictura, toegang vrij, LEENDERT EK;
[Dordrechtsche courant, 24-08-1911]

- In het gebouw van Pictura is sedert drie jaren gevestigd de teeken- en schildersschool van den heer LEENDERT EK. In alle stilte, zonder eenig teeken van leven naar buiten, is daar gedurende dat tijdperk gewerkt.
Thans echter is het oogenblik gekomen, dat het publiek uit eigen ervaring kan waarnemen van wat voor gehalte het onderwijs is dat hier op bescheiden schaal wordt gegeven. Zaterdag en Zondagmiddag n.l. van twee tot zes uur, is er gelegenheid om de door de leerlingen gemaakte werkstukken te bezichtigen. Wij zijn reeds in staat gesteld, ons van de vorderingen van hen, die het onderwijs van den heer EK genoten hebben, op de hoogte te stellen. In drie klassen zijn de leerlingen gesplitst: aanvangsklasse (jongens van de lagere school), middelbare klasse en meer gevorderden.
Het werk van de jongste afdeeling is uit den aard der zaak heel eenvoudig en bestaat uit het teekenen van niet ingewikkelde figuren, vorowerpen van dagelijksch gebruik als katrollen, hangsloten, verder randversieringen enz. Het werk maakt een frisschen indruk en is flink in waterverf(werf) gebracht. De middelklasse laat de beginselen van het natuurteekenen zien, stillevens, wel niet ingewikkeld, maar toch in afwerking zeer nauwkeurig. Er is blijkbaar met lust in deze afdeeling gestudeerd en goed geprofiteert van het onderwijs.
Wat de hoofdklasse tentoonstelt, is zeer goed. Er is bij de krijtteekeningen veel, dat een beslist uitstekenden indruk maakt. Er is geteekend naar pleistermodellen, stillevens naar de natuur (o.a. een spinnewiel in verschillende standen) en ook de beginselen van de kopstudie zijn beoefend. Ook zijn bloemen en planten naar de natuur op papier gezet en motieven naar bloem en blad, waarvan de karakters goed getroffen zijn. Vooral het werk in deze afdeeling geeft blijk van conscientieuze studie en degelijke leiding. Vermelden we ten slotte nog, dat in deze klasse ook wordt aangevangen met de beginselen der schilderkunst (stillevens vruchten en bloemen in potten en op schalen).
We kunnen een bezoek aan deze tentoonstelling, waarmede leeraar en leerlingen eer in leggen, gerust aanbevelen.
[bron: Dordrechtsche courant, 25-08-1911]

- (advertentie) Kunstnijverheidschool L. Ek
[bron: Dordrechtsche Nieuwsblad 27 aug 1912]

- Kunstnijverheidschool, gevestigd in Pictura te Dordrecht, hervatting daglessen, avondlessen, Leendert Ek;
[Dordrechtsche courant, 04-09-1914]

- kunstnijverheidschool o.l.v. Leendert Ek;
[Dordrechtsche courant, 2-9-1915]

- Kunstnijverheidschool in Pictura (Leendert Ek)
[bron: Dordrechtsch Nieuwsblad 4 sept 1915]

* * * 1917 * * *

- (1-3-1917) Ondergeteekenden, H. Larij, wonende te Dordrecht, als Voorzitter, en L. Verhoeven, wonende te Dordrecht, als Secretaris tezamen vertegenwoordigende het Bestuur van het Genootschap Pictura, gevestigd te Dordrecht, verklaren hierbij te hebben verhuurd, ingaande 1 maart 1917, aan medeondergeteekende LEENDERT EK, die verklaart van het Bestuur voornoemd te hebben gehuurd twee lokalen, gelegen in het gebouw van genoemd genootschap, tegen een jaarlykschen huurprys van f 60, te voldoen in driemaandelijkschen termijnen, telkens vervallende op den eersten Maart, den eersten Juni, den eersten September, den eersten December van elk huurjaar, ingaande den eersten Maart 1917, en dit op de navolgende voorwaarden;
(1) Deze huur en verhuur zal worden beschouwd telkens voor een jaar te zyn verlengd, tenzy een der partyen schriftelyk drie maanden voor het einde van den tyd, waarvoor verhuurd is, de huur zal hebben opgezegd.
(2) By wanbetaling of wanbedrag heeft genoemd bestuur het recht het verder gebruik aan den huurder te ontzeggen.
(3) Indien meerdere lokalen zyn verhuurd kan de huur van een of meerdere daarvan worden opgezegd en die der andere worden gecontinueerd.
(4) De kosten van gas en waterleiding by onderling goedvinden vast te stellen,a lsmede het behoorlijk schoonhouden van het gehuurde komen ten laste van dne huurder.
(5) By het eindigen der huur zal de huurder het gehuurde in dne staat moeten opleveren, waarin het was by het aangaan dezer huur.
(6) Onderhuur kan slechts geschieden met toestemming van het Bestuur voornoemd.
(7) Zegelkosten van dit contract zyn voor rekening der party die een gezegeld contract verlangt.
Dordrecht, 1 Maart 1917.
(get.) R. Larij, Leen Verhoeven, Leendert Ek.

- Teekenen en Schilderen. Opgave nieuwe leerl. voor 15 Aug. 
  Bijwerken voor H.B.S. enz in Augustus, Opleiding Academie 5e klasse en Acte Teekenen.
  LEENDERT EK, Hooftstraat 52.
[Dordrechtsche courant, 24-7-1917]

- Teekenen en Schilderen. Opgave nieuwe leerl. voor 15 Aug.
Bijwerken voor H.B.S. enz in Augustus, Opleiding Academie 5e klasse en Acte Teekenen.
LEENDERT EK, Hooftstraat 52.
[bron: Dordrechtsche courant, 27-7-1917]

- TENTOONSTELLING VAN WERK VAN LEERLINGEN DER KUNSTNIJVERHEIDSCHOOL ONDER LEIDING VAN LEENDERT EK 1907-1917.
Voor wij ons aan het schrijven zetten van een verslag van de tentoonstelling eerst een woord vooraf. Dit woord vooraf staat in verband met de jaartallen hierboven geplaatst en welke aanduiden dat deze mooite en nuttige instelling haar 10-jarig bestaan viert.
En het is wel de moeite waard er even op in te gaan. Want de geschiedenis dezer instelling toont hoe de man, die haar oprichtte in stand hield en tot bloei bracht, een Hollander is van den echten stempel. Eenvoudig maar geen duimbreed afwijkend van den weg dien hij zich zelf gekozen heeft, wars van het offeren van valschen schijn of aan de mode. De kunst toegepast op het handwerk, het handwerk weer maken tot iets degelijks juist door de kunst, dat is het doel van Leendert Ek. En daar naast aan de leerlingen een goed begrip an lijn en kleur aanbrengen. Wij willen herhalen wat wij reeds vroeger in een beoordeeling schreven zooals wij het opvingen uit den mond van den heer Ek.
"Zie" zeide de heer Ek tegen ons "het is steeds mijn doel om den leerling op eigen beenen te laten staan. Geen slaafsch navolgen, geen peuterwerk maar vrijheid en breedte van opvatting. Ik tracht zooveel mogelijk bij mijn leerlingen het individualisme wakker te roepen, zij moeten zich zelf zijn." Aan de opvatting is Leendert Ek steeds getrouw gebleven en dit is waarschijnlijk het geheim van zijn succes. Maar nu de geschiedenis zelf. 
Het was in 1907, dat de heer Ek zijn plan begon. Het begin was niet schitterend, ten minste wat het getal leerlingen betreft. Hij begon met één leerling, later kwam er nog een bij maar de eerste viel wegens ziekte er weer af. Het tweede jaar hing het beter want het begon met 6 en eindigde met 8. Het derde jaar was het nog beter, want met 14 leerlingen begon het om met 20 te eindigen.
Dit jaar was daarom ook merkwaardig omdat toen Leendert Ek met zijn inrichting naar buiten kwam, de eerste tentoonstelling werd gehouden. Deze tentoonstelling viel een uitermate gunstige beoordeeling ten deel.
Nu ging het steeds crescendo. Het vierde jaar werd begonnen en geëindigd met 40; in het vijfde jaar klom zelfs het aantal tot 52 leerlingen.
Het zesde en zevende jaar bleef het aantal stabiel. maar in 1914 kwam een terugslag. De oorlog die overal zijn invloed deed gevoelen spaarde ook de school van Leendert Ek niet. Het aantal leerlingen daalde van 52 op 18. Maar Leendert Ek verloor den moed niet. Hij zette als een flinke Hollander den kop er tegen in en in 1915 en 1916 was het aantal weer wassende. Tevens hield hij weer de gewone jaarlijksche tentoonstelling, die druk bezocht werden en een gusntig pers hadden.
En nu in 1917 telt de school weer 41 leerlingen. De meesten ervan zijn vrouwelijk leerlingen, de mannelijke zijn gemobiliseerd de oorlog doet hier zooals overal elders zijn heilloozen invloed gevoelen. Dit is nu in 't kort de geschiedenis. Men moet respect krijgen voor den man, die ondanks soms zeer felle bestrijding vast heeft gehouden aan zijn beginsel en aan zijn ideaal.
Die zich door niets van zijn weg heeft laten brengen, die alle schijnsuccessen heeft veracht, die van klatergoud niet is gediend en er zich ook niet van bedienen wil. Leendert Ek heeft gestreden en overwonnen. Zijne leerlingen zullen straks (dit hebben wij van achteraf gehoord en op gevaar af van onbescheiden te zijn vertellen wij het maar) aan hun leermeester een kunstvoorwerp aanbieden dat in vorm en opvatting aan den bloeitijd van Holland herinnert. Aan den tijd toen handwerk en kunst zoo innig verbonden waren, dat wat men nu artisten noemt toen gewone gildebroeders waren, metselaars, timmerlieden, schilders, steenhouwers waren. De tijd waarin (schrig niet artisten) een Wouwerman en andere schilders met bekende namen zelfs uithangborden schilderden en ook in deze voorwerpen hun kusntzin tot uiting brachten. En het zal Leendert Ek zeker genoegen doen niet alleen om het kunstvoorwerp, dat hij krijgt maar ook omdat het een bewijs is hoezeer zijn leerlingen hem waardeeren en hoog achten.
Wij wenschen aan Leendert Ek nog veel jaren toe en hopen dat hij nog lang moge medewerken ana het groote doel kunstzin onder het volk in zijn ganschen omvang te verspreiden. Want ons Hollandsche volk kan kusntzinnig zijn, dat is de tijden door voldoende bewezen. maar er is een tijdperk van inzinking gekomen en dat heeft veel kwaad gedaan. Evenwel dit tijdperk is voorbij en wij zien hoe aan alle kanten gepoogd wordt deze schade te herstellen en in te halen.
Daaraan doet Leendert Ek met zijne kunstnijverheidschool dapper mede en de tentoonstellingen, die ieder jaar door hem gehouden worden geven daarvan tastbare blijken. Ook nu weer. En daarom willen wij na deze lange inleiding, maar die toch noodig was komen op de tentoonstelling die in "Vak en Kunst" in 't Hof wordt gehouden. 
[bron: Dordrechtsche Courant 7-9-1917]
[http://files.archieven.nl/46/f/569.211/Dordrechtse_Courant_1917-09-07_003.pdf]

- tentoonstelling Kunstnijverheidschool gevestigd in gebouw PICTURA o.l.v. Leendert EK;
[Dordrechtsche courant 7-9-1917]

- TENTOONSTELLING KUNSTNIJVERHEIDSCHOOl ONDER LEIDING VAN LEENDERT EK.
Na de vrij lange inleiding, die wij in het vorig nummer gaven, volgt thans de tentoonstelling.
Een echte jubileum-tentoonstelling. Als wij dit woord hier gebruiken, dan moet het in dien zin ongevat worden, dat deze tentoonstelling wat het tentoongestelde betreft alle vorge overtreft, zoowel in quanteitei als in qualiteit. De indeeling is zooals de vorige, alleen is er meer en er is nog beter werk.
Reeds de beginners komen voor hun doen kranig uit dne hoek. De teekeningen aan den muur opgehangen, geven een zuiver en juist denkbeeld van de methode, die EK volgt. Lijn en kleur: Deze beide elementen vormen de beide bestanddeelen. Zoodra de leerlingen een behoorlijke figuur kunnen teekenen komt de kleurversiering. Zin voor kleur dit wordt haar ingescherpt. Het werk, dat hier hangt is van leerlingen, die nog betrekkelijk jong zijn en men staat eenigszins verbluft over de resultaten. Toch alles eenvoudig zonder jacht op effekt.
Hebben zij de noodige bedrevenheid verkregen, dan komt het natuurteekenen. Eenvoudige gebruiksvoorwerpen eerst slechts een voorwerp, later combinaties.
Uit wat daarvan is tentoongesteld, blijkt hoe de lijn wordt gevolgd in het begin reeds getrokken. Aan den linkerzijwand hangen allerlei teekeningen naar pleisters. Zeer mooie teekeningen van ornamenten en ook van koppen. Op de vorige tentoonstellingen was daarvan niet zooveel aanwezig; thans is er veel meer en zeer goed teekenwerk. Eigenaardig is hoe Ek voor hij zijn leerlingen aan het werk van koppen zet eerst hen vertrouwd maakt met de onderdeelen: oor, oog neus en mond. Hier komt de man van eenvoud en degelijkheid voor den dag. De leerlingen inwijden in de juiste verhoudingen hen eerst eens aan het verstand brengen, dat het teekenen van zoo'n pleisterkop nog wat anders is als maar lijntjes natrekken. De maskers van de Ruijter zijn dan ook zeer goed.
Boven deze platen hangen een serie andere, waarnaar vooral onderwijzers zullen kijken. het zijn alle schetsjes voor het zwarte bord, het zijn allen voorbeelden van illustratief teekenen. Hij, die bekend is met het onderwijs en die weet van hoeveel belang het soms is, dat de onderwijzeres of onderwijzer met het eenvoudig stuk krijt iets op het bord teekent ter verduidelijking (illustratie) van hetgeen hij onderwijst, vooral voor de kleinere kinderen zal zeer zeker met belangstelling het tetoongestelde bekijken.
De dames onderwijzeressen, die dit teekenden geven een goed en treffend voorbeeld, dat met betrekking weinig gegevens veel valt te bereiken. Zoo'n enkel lijntje en een heele vogelgeschiedenis is in beeld gebracht. Waarlijk dit is een in zijn soort waardig bestanddeel der tentoonstelling. Wat eerst op papier met potlood of zwart krijt is behandeld, en dan met kleuren levendig wordt gemaakt, is een inleidiing tot het eigenlijk schilderen.
Wat wij hiervan te zien krijgen is van de beste soort. Alleen men beschouwe het tentoongestelde niet als of men zou meenen er al te zijn; integendeel alles wat hier te zien is is van leerlingen, die nog niet het einddoel hebben bereikt. Toch is er veel goed bij. Zoo die eenboudige aarden kan donkerbruin vna kleur van buiten geelachtig wit van binnen. Deze kleuren zijn al zeer mooi weergegeven.
Aan de achterwand hangen tal van stillevens van een der oudste en beste leerlingen van van Ek. Wij weten niet of wij den naam dezer talentvolle jonge dame [REPPEL] mogen noemen, maar dat doet er trouwens ook minder toe. Niet wie het deed maar wat er gedaan is, is de hoofdzaak. Toch kunnen wij niet nalaten nog even de aandacht te vestigen op het blaauwe vaasje met die twee witte bloemen, dat door zijn raak getroffen zijn en ook door zijn eenvoud onmiddellijk de aandacht trekt. Misschien is de maakster het niet met ons eens, maar wij vinden dit stukje het allerbeste uit de geheele verzameling. Wij hoorden van terzijde, dat deze jongedame de school van den heer EK gaat verlaten en naar de Akademie van Beeldende Kunsten te Rotterdam gaat. De klasse, waarin zij geplaatst wordt toont voldingend aan dat de leiding van haren leermeerster een zeer goede is geweest. En al moge het den heer Ek eenigzins weemoedig stemmen, dat hij haar niet tot het einde brengt, toch is het voor hem zeker een hooge voldoening geweest dat anderen zeer bevoegden deze leerlingen van hem in een klasse plaatsten, die duidelijk aangeeft, dat zijn onderwijs zeer vruchtdragend is geweest en zijn methode de juiste.
Op den tentoonstelling zijn ook weer de twee rubrieken aanwezig, die op de tentoonstelling van 1915 aanwezig waren en wel de afdeeling KUNSTNAALDWERK en GOUDSMIDWERK.
In de rubriek kunstnaaldwerk zien wij eerst de ontwerpen op papier later in natura. Onmiddelijk houdt hier Ek vast aan zijn beginsel, eerst zuiver waarnemen, goed teekenen en kleuren dan styleeren.
Is dit op papier in orde dan begint de naald zijn werk. Zoo ook in de afdeeling goudsmidswerk. Wij zagen hierbij ook het model van het "Merweschild" onlanbgs door de vereeniging "Sparta" bij een voetbalwedstrijd gewonnen. Jammer, dat het eigenlijke schild niet aanwezig is. De heer Ek deelde ons mede, dat op zijn schrijven aan Sparta, om dit schild tentoon te stellen een weigerend antwoord kwam. Jammer en voor Ek en zijn leerling, die het ontwerp en het schild maakte.
Een rubriek is er die geheel nieuw is, dat zijn eenige stillevens en een landschapje (bruggetje over een sloot) van Leendert Ek zelf. Hij heeft deze er bij gehangen ten verkoop en de oprbrengst is tot stijving der fondsen van zijn inrichting. Want zoo'n inrichting heeft nog al wat aan leerlmiddelen noodig en zoo heeft Ek zelf de hand aan 't werk geslagen en eenige zijner schilderijen ten verkoop tentoongesteld. Hier komt alweer uit wat een man, die een goed doel voor oogen heeft er dikwijls voor over moet hebben. Wij hopen dan ook, dat deze rubriek veel "verkocht" te lezen zal geven, het zal zeker aan de zoo nuttige inrichting zeer te stade komen.
Het mooiste van deze stukjes is zeker wel het "bruggetje". Ook de pot met Chrysanten doet het.
Wij zijn aan het einde onzer beschouwing. met groote belangstelling hebben wij de tentoonstelling rondgewandeld en telkens en telkens hielden wij stil en dachten er aan hoe veel noesten arbeid dit alles wel inhield. En wij kunnen dan ook niet nalaten om onze stadgenooten, voor zooverre zij belangstellers in kunst zijn aan te raden deze tentoonstelling te bezoeken. Niet natuurlijk om meesterwerken te zien of werken van schilders, die volwassen zijn. Neen, maar om een denkbeeld te krijgen van een pogen aan jonge menschen begrip van kunst aan te brengen. Van een pogen om aan de menschen terug te geven een kunstzin, die wij zoo van lieverlede hebben verloren.

Naar de natuur terug, deze uitroep van Rousseau daaraan werden wij telkens herinnerd. naar de natuur terug, weg met alle tierlantijntjes en krullen en klatergoud.
Dat wil EK met zijn school en als morgen zijn leerlingen hemzullen huldigen als deze jonge menschen op de een of andere wijze hun leermeester en gids vriendelijk en monter zullen gelukwenschen (zij versierden de zaal met mooie planten) dan zal zeker niet een der minste redenen daarvan zijn, dat hij hen in staat heeft gesteld een open oog te krijgen voor wat er schoons te zien is in alles wat ons omringt en dat dit te kunnen zien ons leven dikwijls zoo zonnig maakt, ondankt veel duisters en droevings dat ons weervaart.

[bron: Dordrechtsche Courant 8 september 1917]
[http://files.archieven.nl/46/f/569.211/Dordrechtse_Courant_1917-09-08_004.pdf]
[http://files.archieven.nl/46/f/569.211/Dordrechtse_Courant_1917-09-08_005.pdf]

- 10-JARIG JUBILEUM TEEKENSCHOOL LEENDERT EK.
Als aanvulling op de verslagen dezer inrichting, deelen wij hier nog een en ander mede omtrent de hulde door zijn eerlingen aan hunnen leermeester gebracht. Zaterdag voor de opening werd de heer EK alleraangenaamst verrast toen hij zag hoe de zaal door zijn leerlingen met allerlei planten was versierd. Maar nog grooter verrassing volgde. Op een wenk van een der leerlingen plaatsten zich allen in een kring om den heer EK en hield een der oudste leerlingen H. VAN BENTHEM de volgende toespraak:

"Geachte heer Ek! Waarde medeleerlingen.
Om het tienjarig bestaan van onze TEEKEN EN SCHILDERSCHOOL eenigszins een feestelijk karakter te geven, wilde ik, als oudste leerling, eenige woorden spreken bij het openen van deze Tentoonstelling. Tien jaar bestaat onze TEEKEN EN SCHILDERSCHOOL, tien jaar is het geleden dat de heer EK de moed en kunstliefde bezat om in een lokaal van het gebouw PICTURA alhier zijn kunstschool te openen. Ik spreek van kunstliefde en moed en gezult dat begrijpen als gevoelt, evenals ik dat een artist die les geeft zijn leerlingen vooruit brengst ten koste van zichzelf, als ge weet welke moeite mijnheer EK steeds over hadt en nog heeft ten bate zijner leerlingen, en, als ge verder bekend zijt met het feit dat meermalen ondank hiervor zijn loon was.
Ik begin met dit naar voren te brengen, juist omdat wij leerlingen zoo gemakkelijk vergeten, welke studie, welke moeite en volharding wat al het onzen onderwijzer vaak koste, eer hij ons dat geven kon wat wij van hem ontvangen.
En de schijn bedriegt hier ook dikwijls. Het kan veel lijken waar het weinig bedraagt, maar het is ook soms verbazend veel als het weinig schijnt. En ik, die vele leerlingen heb zien komen en ook zien gaan, die van wat ze konden toen ze hier kwamen en wat ze maakten toen ze weggingen, durft gerust te verzekeren dat mijnheer EK uit z'n leerlingen weet te halen wat er uit te halen valt.
Bovendien kunnen wij ook onze school niet vergelijken met andere inrichtingen van dien aard die, of geheel door de gemeente onderhouden worden, of, in alle geval hooge subsidies van haar ontvangen. Wij moeten niet vergeten dat mijnheer EK steeds alleen heeft gestaan voor alles wat zijn school betrof, dat zij voortzag in een bestaande behoefte en daardoor bloeiend steeds alleen op hen dreef. En als we dan eens rond ons kijken en we zien hoe weinig inrichtingen er van den aard zijn met die levenswatbaarheid en dat succes van werken, dan geloof ik dat het niet overdreven is als ik mijnheer EK voor dat pogen en volbrengen namens allen onze warme hulde breng...
Even wil ik iets verbeteren en aanvullen. Toen ik daareven naar voren bracht dat mijnheer EK steeds alleen stond voor alles wat zijn school betrof was er misschien één onder u die zich verongelijkt gevoelde, en terecht. En als ge mijnheer EK eens gesproken heeft over zijn TEEKEN- EN SCHILDERSCHOOL en ook over het werk eens bezie van de laatste jaren, dan zult ge begrijpen wie ik bedoel, ik meen mej. REPPEL. Aan haar heeft de heer EK de laatste jaren veel moreelen en practischen steun gehad. En daar ze ons verlaten gaat, of leiver, reeds verlaten heeft, breng ik haar daarvoor onzen welgemeenden dank en wensch ik haar succes bij haar studies die ze zal vervolgen op der Rott. Academie en die ze hier zoo prachtig begon.
Verder wilde ik nog enkele punten aan stippen die me tegenblinken uit het verleden. Ik zal kort zijn.
1 1/2 jaar dan bestond onze Teekenschool toen ik het genoegen had als leerling tot haar toe te treden. Toen reeds liep de zaak uitstekend, het eerste lokaal waar we in begonnen, werd te klein, er ontstond behoefte aan een tweede lokaal. Maar hoewel daar in dat eerste lokaal we met ons negenen of tienen over niet meer ruimte beschikten dan 15 vierkante meter en er voor mijnheer EK slechts plaats overbleef in een oude kast, werd daar toch gewerkt en goed gewerkt.
En nog denken al mijn medeleerlingen uit dientijd, evenals ik, met genoegen aan die dagen terug en aan de gezellige uren in dat lokaal gesloten. En ook met voldoening herdenken we onze eerste Tentoonstelling die we daarna hielden, zij was een succes voor mijnheer EK, een voldoening voor ons.
Toen riep mijn betrekking me elders, waar ik enkele jaren sleet en toen ik nu 1 1/2 jaar geleden naar Dordt en natuurlijk naar m'n schilderschool terugkeerde vond ik daar veel veranderd. Een nieuwe verdieping was in beslag genomen, een nieuw lokaal als atelier ingericht, oude leerlingen waren gegaan en nieuwe gekomen - maar één ding was hetzelfde gebleven, de eertijds steeds op ons atelier heerschende gezellige stemming, die stemming die ons altijd verlangen deed naar onze lessen ons met genoegen deed werken aan alles wat ons werd opgedragen en die de uren daar om deed vliegen als minuten. Werkelijk dat kan niet van elke school gezegd worden en wel, omdat ze te veel school zijn, inrichtingen waar bepaalde ideeën, bepaalde manieren, gepompt worden in de hersens der leerlingen; en dat juist missen we bij mijnheer EK, bij hem gevoelen wij ons vrij kunnen we werken zooals we zelf willen, zelf gevoelen, maar we weten verder, daar, waar onze kracht tekort schiet, aan hem steun te hebben. Dit is de oorzaak van die stemming van wat spreekwoordelijk deed worden dat nergens de klok zoo snel draait als bij mijnheer Ek op de Teekenschool.
Nu, waarde medeleerlingen, de school loopt en loopt goed, maar het komt me voor dat het nog beter kon. Wel wil ik dit eenigszins wijten aan de abnormale omstandigheden maar toch geloof ik dat daar iets aan te doen is, geloof ik dat er velen rond loopen die slechts bewerkt behoeven te worden om ze hier te zien.
Daarom maakt reclame voor onze Teekenschool. Waar ge zijt, waar ge kunt, en waar het gelegen komt, breng onze school ter sprake, geeft er uwe meening over en ik ben er van overtuigd, dat ze propagandischtisch zal zijn.
Tenslotte mijnheer Ek dachten wij leerlingen de gevoelens van hoogachting en sympathie die wij u toedragen te moeten vertolken in een klein aandenken, u aan te bieden, we meenden dat het best te doen in den vorm van een voorwerp dat uitstekend passen zal in de omgeving die ge er thuis voor heeft en terwijl ik u deze oorkonde overrijkt waarin ge vinden zult de namen der gelukkige geefsters en gevers wensch ik u en uw Teeken- en Schilderschool en uw leerlingen een lang en succesvol bestaan toe."

Toen de spreker geëindigd had werd door een der jongste leerlingen het omhulsel weggenomen. Het was een keurig bewerkt eikenhouten spinnewiel. Zeer aangedaan dankte de heer EK den spreker voor zijn sympathieke toespraak en alle gevers en geefsters voor hun prachtig geschenk.
Hiermede was de eenvoudige en toch zoo treffende huldiging geëindigd.

[bron: Dordrechtsche courant 10-9-1917]
[files.archieven.nl/46/f/569.211/Dordrechtse_Courant_1917-09-10_002.pdf]
[files.archieven.nl/46/f/569.211/Dordrechtse_Courant_1917-09-10_003.pdf]

- DORDRECHT ZOALS HET WAS (Waanders uitgevers i.s.m. gemeentearchief Dordrecht, 1994)
Deel 5: Kunst en Cultuur
pagina 109 - portretfoto leerlingen schildersschool Leendert Ek, ca. 1910. [-----> september 1917!!!!]

(huur lokalen Pictura)

* * *

- Kunstnijverheidsschool, gebouw Pictura, onder leiding van Leendert EK
  opleiding tot 6e klasse Academie van B.K.
  acte handteekenen L.O.
  acte Fraaie Handwerken
  (tot dusver zijn 90% mijner leerlingen geslaagd)
  schilderen in olie en waterverf, Boetseeren, Illustratief teekenen voor onderwijzers(essen);
  aparte lessen voor jongens en meisjes vanaf 8 jaar;
[bron: Dordrechtsche courant, 10-8-1918]

- tentoonstelling in Vak en Kunst, in het Hof, van teeken- schilder- en batikwerken vervaardigd door leerlingen. Leider LEENDERT EK.
[Dordrechtsche courant 14-1-1921]

- WERK VAN LEENDERT EK. Onze beminnaars van oud stedenschoon bejammeren herhaaldelijk en terecht hoe dikwijls stuk voor stuk dit schoon verdwijnt en prijzen het dan, wanneer een kunstenaar het oude schoon in beeld heeft gebracht waardoor wij tenminste bij benadering kunnen weten hoe mooi het vroeger in onze oude steden wel was. Maar al verdwijnen ook sommige van onze mooie stadsgedeelten niet.....(houtsnede Leendert EK, omtrek van de Noorderbrug vanuit de Spuihaven)
[bron: Dordrechtsche courant 21-3-1925]

- 0559. Leendert EK (20e eeuw) "Duinen bij Meydendel" l.o. get. en in dorso get. en 1928, 69x89 cm. Richtprijs € 150 - € 250. Hamerprijs: € 100;
[old.venduehuis.com]

- tentoonstelling teekenwerk openbare lagere scholen (Ver van Haagsche Teekenonderwijzers (HTO), voorzitter Leendert EK)
[bron: Het Vaderland 1931_05_30_2_02 ]

- De heer Leendert EK [1882-1934], schilder- en teekenleeraar, is op 51-jarige leeftijd overleden. Reeds te Dordrecht, waar hij is geboren, leidde hij cursussen in schilderen en teekenen. Op de tentoonstellingen van PICTURA aldaar is hij vroeger met eigen, bescheiden en eerlijk werk uitgekomen. Ook hier ter stede [=Den Haag] heeft hij als teekenpaedagoog verdienstelijk werk gedaan en vaak het werk der Jeugd tentoontstellingen georganiseerd.
[bron: Het Vaderland 1934_02_27_2_15]

- Dordrechts Museum...wijlen H.A. Reus herdacht; in 1935 bezicht door 2266 personen; aanwinsten 2 bloemstukken M. Adamse, ijslandschap Cornelis Vermeulen (1732-1813), duinlandschap LEENDERT EK (1882-1934), bronzen figuur Hildo Krop en 5 litho's Jan VETH;
[bron: Het Vaderland 1936_06_02_0_13]

- [2007] Erfgoedcentrum DiEP
Aanwinsten Atlas: ‘Waterhuizen te Dordt’, ets door de Dordtse leraar tekenen Leendert Ek.

* * *

(c) EvD Dordrecht februari 2011.