uit archief 121 (plaatselijke schoolcommissie lager onderwijs)

 

1874

(envelop 1)
- [1q] (30-12-1874) J. de Waal;
- [2q] (Dordrecht 31 December 1873) Naar aanleiding van het besluit van den Raad dezer Gemeente dd 25 November ll. waarbij wij werden uitgenoodigd een nader voorstel te doen betreffende de plaatsing van eene jongens en eene meisjesschool voor lager onderwijs U medegedeeld bij onze missive dd 2 December ll No. 2006/1089 hebben wij aan den Raad voornoemd, in zijne zitting van gisteren, ter voldoening aan die uitnoodiging voorgesteld om te besluiten:
(1) dat ten behoeve der lokaliteit benodigd voor de beide inrigtingen waarin de Burgerschool voor lager onderwijs zal worden gesplitst.
(a) voor de eene zal worden gesticht een schoolgebouw met woning voor den Hoofdonderwijzer op de perceelen No 24 tot en met 28 deelmakende van het voor de uitbreiding van 't bebouwd gedeelte der Gemeente bestemd terrein tussen den Singel (zandweg) en den weg achter 's Landswerf.
Of wel: daarvoor een schoolgebouw met hoofdonderwijzerswoning zal worden gesticht op een nader aan te wijzen gedeelte van 't terrein van 't tegenwoordig Gast- en Ziekenhuis zoodra dit beschikbaar zal zijn. en inmiddels de twee eerste lokalen van 't bestaande gebouw der Burgerschool voor lager onderwijs daarvoor in gebruik zullen worden gehouden en ingerigt.
(b) voor de andere school, zal worden ingerigt 't gedeelte van 't gebouw de Berkepoort, thans aan Mejufvrouw A.W. Mühring verhuurd met bewettiging van zoodanig dat van 't aangrenzend huis der gemeente geteekend C1219 als blijken zal nodig te wezen onder mededeeling van 't vorenstaande vermeenen wij ons te mogen vleijen, dat Uwe Commissie zich met het vorenstaande zal kunnen vereenigingen en hebben mitsdien de eer U beleefd te verzoeken om alvorens deze zaak door den Gemeenteraad wordt in behandeling genomen ons met Uw gevoelen daaromtrent in kennis te willen stellen, kan 't zijn met eenigen spoed. Tevens hebben wij de eer U nog mede te deelen dat wij, overeenkomstig Uwe voordragt, gedaan bij Uwe missive dd 23 December ll no. 129, betreffende de op terigten meisjesschool een voorstel aan den Raad hebben ignediend. Burgem. en Weth.

Voorwaarden, waarop van wege de gemeente onverminderd het bepaalde bij art. 3 al. 4 der wet op het lager onderwijs subsidie zal worden verleend aan eene school voor meisjes.
[Art. 1] Er wordt onderwijs gegeven in de vakken a-i en p van art. 1 der wet op het lager onderwijs en in de beginselen van het fransch. Het leerplan met opgaaf der boeken wordt door de hoofdonderwijzeres ontworpen en door de plaatselijke schoolcommissie vastgestel.d
[Art. 2] De school zal hoogstens 150 leerlingen mogen bevatten. Meisjes beneden de 6 jaar worden tot de school niet toegelaten. 
[Art. 3] De schooltijd wordt vastgesteld van 9 tot 12 en van 2 tot 4 uur, met uitzondering van Zaturdag wanneer alleen van 9 tot 12 onderwijs gegeven wordt. Behalve op zon- en feestdagen zal nog vacantie gegeven worden, de Paaschweek, de Kermisweek beginnende donderdag acht dagen na Pinksteren tot en met woensdag daaraanvolgende, gedurende den namiddagschooltijd, een maand van half julij tot half augustus en van den eersten Kersdag tot den tweeden Januarij.
[Art. 4] Op een getal van 150 leerlingen wordt de hoofdonderwizjeres bijgestaan door zes hulponderwijzeressen te wegen:
1. eene hulponderwijzeres van de eerste klasse met akte als hoofdonderwijzeres, voor de beginselen van het fransch en de nuttige en fraaije handwerken, op eene jaarwedde van f 650. Deze staat bij ontstentenis der hoofdonderwijzeres aan het hoofd der school.
2. twee hulponderwijzeressen van de 2e klasse, eene met akte voor de beginselen van het fransch en eene met akte voor de nuttige en fraaije handwerken; ieder op eene jaarwedde van f 525.
en 3. drie hulponderwijzeressen van de derde klasse, irder op eenen jaarwedde van f 450.
Indien het getal leerlingen minder dan 150 bedraagt, wordt het aantal hulponderwijzeressen op elk 25tal leerlingen met eene verminderd van zoodanige klasse als door de hoofdonderwijzeres, onder goedkeuring van Burgeemeester en Wethouders doelmatig zal worden geoordeeld.
De hulponderwijzeressen worden door de hoofdonderwijzeres aangesteld en ontslagen, onder goedkeuring van Burgeemeester en Wethouders, de plaatselijke schoolcommissie gehoord.
De wijs van oproeping der sollicitanten voor de betrekking van hulponderwijzeres wordt door de hoofdonderwijzeres, onder goedkeuring der plaatselijke schoolcommissie vastgesteld.
[Art. 5] Het schoolgeld bedraagt f 30 's jaars voor een leerlinge en voor 2 of meer uit één gezin f 25 per hoofd, te betalen in drie maandelijksche termijnen, die gerekend worden in te gaan 1 September, 1 December, 1 maart en 1 Junij.
[Art. 6] Het veder toezigt op het onderwijs hulppersoneel en schoolokalen worden mede opgedragen aan de plaatselijke schoolcommissie.
[Art. 7] Aan de hoofdonderwijzeres wordt toegekend eene jaarlijksche subsidie bestaande in: de noodige schoollokalen, kleedkamers, schoolbanken en f 1200. Zij verstrekt aan de leerlingen kosteloos schoolbehoeften. Zij doet, voor haar rekening, de lokalen behoorlijk verwarmen en deze zoowel als de schoolmeubelen behoorlijk schoonhouden.
[Art. 8] Bij getrouwe naleving dezer bepalingen zal de toegekende subsidie niet kunnen worden ingetrokken dan navoorafgaande waarschuwing van een jaar. De hoofdonderwijzeres zal hare betrekking niet mogen verlaten, zonder een jaar te voren gewaarschuwd te hebben.

- [4q] (10-1-1874) Reeds meermalen werd ons op de 1ste Stadstusschenschool om meerder hulp gevraagd, terwijl het ons bij onderzoek gebleken is, die behoefte werkelijk bestaat, en ook het hulppersonneel op de andere scholen naar evenredigheid van het getal leerlingen grooter is, zoo nemen wij de vrijheid de Commissie in overweging te geven, aan dat verzoek in het belang der leerlingen te voldoen en stellen daartoe voor Mejufvrouw Henriette van den Hummel, oud 15 jaar, woonplaats Vest die voor de betrekking de vereischte bekwaamheden heeft. Namens Regentessen J.J. de Koning Brand.
- [6q] Adam van Heusden;
- [10q] onderwijzersgezelschap.
- [10bis q] (30-1-1874) De Raad dezer gemeente heeft in zijne zitting van 27 dezer, in beginsel besloten, dat de tengevolge van de voorgenomen splitsing der Burgerschool voor lager onderwijs, alhier op te rigten meisjesschool, eene bijzondere, door de Gemeente gesubsidieerde zal zijn en tevens de aan de Subsidie te verbinden voorwaarden vastgesteld, zooals die door U worden ontworpen en, bij schrijven van 23 December jl No. 129, aan ons medegedeeld bewhoudens deze wijzigingen
(1) dat de in artikel 1 voortkomende woorden 'beginnende Donderdag acht dagen na Pinksteren' zijn vervangen door 'te beginnen met den tweeden Donderdag na Pinksteren'
(2) dat in den aanhef van artike 4 wordt gelezen 'minstens zes hulponderwijzeressen, te weten' enz
(3) dat in de alinea van dit zelfde artikel, waarbij de vermindering van 't aantal hulponderwijzeressen wordt geregeld, echter de woorden 'Burgemeester en Wethouders' is ingebracht 'de Plaatselijke Schoolcommisie gehoord';
(4) dat de tweede alinea van artikel 7 thans luidt: 'Met uitzondering van boeken schriften en leijen, verstrekt zij aan de leerlingen' enz.
U bij deze met vermelde Raadsbesluiten in kennis stellende, hebben wij de eer daaraan toe te voegen 't beleefd verzoek, ons alinea te willen dienen van advies, omtrent den verder te volgen weg, om tot de oprigitng der school te komen, ook met 't oog op 's inmiddels van Mejufvrouw B.H. Mühring ingekomen en hierbij in afschrift gevoegd adres, waarbij zij o.a. als haren wensch te kennen geeft, dat 't indertijd door wijlen hare zuster A.W. Mühring gedaan en bij Uwe bovenaangehaald missive bedoeld verzoek moge worden beschouwd als door haar te zijn overgenomen. Burgemeester en Wethouders.
+ Geeft met eerbied te kennen Mej. B.H. Mühring dat zij besloten heeft de leiding der school aan wier hoofd hare zuster stond, over te nemen, en volgt bij deze kennisgeving het verzoek dat het adres, door wijlen hare zuster aan den Gemeenteraad ingezonden moge beschouwd worden door haar te zijn overgenomen. Zij is drie jaren als hoofdonderwijzeres werkzaam geweest aan eene bijzondere school voor meer uitgebreid lager onderwijs te Heinkenszand.
Met het oog op de lokaalhuur, die 1 Februarij verstrijkt, zou het haar hoogst aangenaam zijn om, binnen een niet al te lang tijdsverloop Uwe beschikking op bovengenoemd adres te vernemen. (get) B.H. Mühring (Dordrecht 31 Dec 1873)
+ (Dordrecht 30 Januarij 1874) Geeft de ondergeteekende te kennen dat zij haar ingezonden adres omtrent de gesubsidieerde school als niet ingekomen wenscht beschouwd te zien en dus terug neemt. Met het oog op het door U vastgestelde ontwerp betreffende de inrichting en voorwaarden eener voor de gemeente te subsidieeren school, vermeent zij dat de vorm van een adres vervallen moet en door eene reschtstreeksche sollicitatie dient vevrangen te worden. Voor als nog vindt zij geen reden om haar adres in zulk eene sollicitatie te veranderen (get) B.H. Mühring.

De geschiedenis volgens http://www.deschoolmuhring.nl/schoolAa.htm


De School Mühring vanaf 1873.
De jongedames van gegoede familie bezochten voor de oprichting van De School Mühring de school van de dames (Rosalie) Usener en Heil [=hulponderwijzeres bij Usener] in de Berckepoort op de hoek van de Nieuwstraat en de Hofstraat. In 1873 werd deze instelling overgenomen door mevrouw A.W. Mühring aan wie de school haar naam ontleent. Deze mevrouw Mühring  heeft slechts kort de leiding in handen gehad. In november 1873 werd deze leidster ernstig ziek en overleed in december. Haar zus, B.H. Mühring, werd verzocht de leiding van de school over te nemen. Dat heeft zij ook gedaan. Al in het eerste jaar wilde de gemeente weer zelf de beshcikking krijgen over de ruimte Berckepoort en moest er een totaal ongeschikte ruimte worden betrokken: het rijstpakhuis van Van Schaardenburg in de Grotekerksbuurt. In dit tochtige, slecht te verwarmen en verlichten gebouw werd het onderwijs aan de dochters van gegoede Dordtse families voortgezet. De school had toen ruim honderd leerlingen. Op 22 juni 1891 werd bij Koninklijk Besluit de 'Vereeniging De School Mühring' opgericht. Middels schenkingen en leningen werd een bedrag van  f 20.000 bijeengebracht voor de aankoop van het pand Vest 73. Bij aanvang van het schooljaar 1894/1895 werd dit pand betrokken.
In 1903 volgt de aanstelling van een fröbelonderwijzeres en het schoorvoetend toelaten van de eerste jongetjes. Omdat het gebouw aan de Vest niet meer aan de eisen voldoet, wordt de mogelijkheid van nieuwbouw overwogen. Hiervoor wordt contact opgenomen met de bekende architect Reus. Op 3 september 1912 wordt het nieuwe schoolgebouw aan de Vrieseweg in gebruik genomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog doemt het huisvestingsprobleem weer op, nu vanwege het vorderen van het schoolgebouw door de bezetter. De school raakt verspreid door de hele stad. In 1989 bindt een tijdelijke verhuizing van de school plaats naar de Meidoornschool in Dubbeldam. Dit om het schoolgebouw te kunnen renoveren en opnieuw in te delen. De officiële opening van het vernieuwde gebouw vindt plaats op 15 december 1989. In augustus 2004 wordt een moderne aanbouw in gebruik genomen en het schoolplein is dan volledig gerenoveerd. Het onderwijs vindt plaats in ene ruim, prachtig en karakteristiek gebouw waar op eigentijdse wijze kwalitatief hoogstaand onderwijs wordt gegeven.

1873-1873 A.W. Mühring
1873-1887 B.H. Mühring (1887 directrice kweekschool te Arnhem)
1887-1891 V.C. van der Meer Kuffeler
1891-1898 B.M. Cohen Stuart
1898-1900 mej. van Duijm
1900-1906 mej. W. Steffelaar (1906 Burgerschool te Hoorn)
1906-1919 E. Schalij
1919-1922 mej. L. Maltha
1922-1924 C.H. Cohen
1924-1943 A. Treffers


100 jaar school Mühring 1873-1973
: http://www.deschoolmuhring.nl/Downloads/School2.pdf.

- [13q] (Gorinchem 5-2-1873) D.C. de Koning.
- [15q] tafels en banken.
- [16q] (16-3-1874) school Weeshuisplein bouwen.
- [17q] (Dordrecht 26 Februarij 1874) Bij deze hebben wij de eer U te berigten, dat de gemeenteraad, in zijne zutting van 24 dezer, ten behoeve van den door U benoemden kweekeling aan de 2de Tusschenschool, A. van Heusden eene jaarlijksche toelaag van f 100 en aan de helpster bij het onderwijs in de handwerken aan de 1ste Tusschenschool H. van den Hummel eene Jaarwedde van f 30 heeft toegekend, met bepaling, dat die toelaag en jaarwedde geschied zullen worden te zijn ingegaan met den 1e dezer. Uwe missive dd 29 Januarij en 3 Februarij ll no 9 en 11 hadden hierop betrekking. B. en W.
- [19q] (Dordrecht 21 Maart 1874) Naar aanleiding van art. 1 van 't Reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, drie opgaven van kinderen, wier ouders bij Diakenen der Nederd. Hervormde, die der Evang. Luthersche Gemeente en 't Burgerlijk Armbestuur alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op gemelde scholen te doen opnemen. De Burgemeester van Dordrecht.
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt: 1. Metje de Bruin (Pieter 10-2-1868); 2. Christiaan van Leeuwerden/Lijntje van de Ende (Christiaan 14-3-1868); 3. Jasper Wappeorm/Pieternella v.d. Spoel (Philippina Hend.a 23-2-1868); 4. Pieternella Zomer (Pieter 18-12-1864);
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt: 1. Jakobus van Helden/Rijke Kroon (Jacoba Rijka 26-12-1867); 2. Frans Kruisifikx/Aartje Tielekind (Frans 23-10-1866); 3. Daniel van Schaars/Heiltje van der Waard (Daniel 4-1-1868l);
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt: Jan Becht/J.aP.a van Welsenis (Sophia 3-2-1868); Pieter Meijer/G.J. Brugman (Stephanus 6-1-1868); Pieter Meijer/G.J. Brugman (Maria Johanna 6-1-1868);
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt, wier ouders bij het Nederl. Israel Armbestuur bedeeld worden: Broekenwasscher Hartwijk/Beiege Korper (Broekenwasscher 5-4-1868, Paulusgang E85); 
+ Aanneming van nieuwe Leerlingen voor de 1e Stads-Tusschenschool op 23 Maart 1874: 1. Philippina Hendrika Wapperom, Elfhuizen; 2. Pieter Wapperom, Elfhuizen; 3. Jacoba R. Helden, Achterom; 4. Daniel van Scheers, Krommen Elboog; 5. Zacharias Stam, Raamstraat; 6. Anthonetta Scharlo, Hellingen; 7. Arie van Loon, Kolfstraat; 8. Bastiana Kamp, Kolfstraat; 9. Hubert Boon, Varkenmarkt; 10. Johannes van Ooijen, Varkenmarkt; 11. Jacobus Bosman, Hoge Nieuwstraat; 12. Gerritje Dirkje Oosthoek, Tolbrugstraat; 13. Adriaan Schaap, Hoogt; 14. Alewijn M. Tegelaar, Kromme Elleboog; 15. Heiltje Koster, Geldeloozepad; 16. Jan Hermanus Kanter, Hellingen; 17. Jacob Meijers, Stoofstraat; 18. Henriette Maria van der Burg, Marienbornstraat; 19. Maria Reinaart, Stoofstraat; 20. Floortje de Graaf, Kr. Elleboog; 21. Arie Smitshoek, Boonenpad; 22. Dirk van Sprang, Augustijnenkamp; 23. Aalbert Blom, Boomstraat; 24. Elizabeth van Es, Tolbrugstraat; 25. Pieter van Es, Tolbrugstraat; 26. Catharina Sprangers, Raamstraat; 27. Johannes A. Holderman, Slijkveld; 28. Christiaan van Lauwerden, Augustijnenkamp; 29. Hendrika Soetens, Vleeschhowersstraat; 30. Johannes G.H. v.d. Stichel, Hellingen; 31. Ambrosius Roeland, Hellingen; 32. Johannes Jacobus v.d. Elst, Raamstraat; 33. Helena Stromeijer, Kasperspad; 34. Francina Dubbeldam, Raamstraat; 35. Johanna Bonten, Nieuwstraat; 36. MNeijer Stefanus, Hoogt (Luth.); 37. Maria Johanna Stefanus, Hoogt (Luth.); 38. Bastiaan Beerentempel, Hellingen; 39. Johannes Blom, Boomstraat;.
+ Aanneming van nieuwe Leerlingen voor de 2e Stads-Tusschenschool op 23 Maart 1874: 1. Pieter de Bruin, Marienbornstraat; 2. Pieter Zomer, Wijnstraat; 3. Sophia Becht, Marienbornstraat; 4. Frans Kruisifikx, Torenstraatje; 5. Abraham van Eijk, Heerhijmansuisstraat; 6. Gerardus van den Eijk, Rietdijk; 7. Willem van der Elst, 2e Singel; 8. Jannigje Fok, Augustijnenkamp; 9. Cornelia Hendrik, Augustijnenkamp; 10. Geertruida Brand, Augustijnenkamp; 11. Paulus de Jong, Rietdijk; 12. Leendert van der Schalie, Wingerdstraat; 13. Johanna Zwang, Rietdijk; 14. Johannes A. Prins, Augustijnenkamp; 15. Cornelia Alleman, Torenstraatje; 16. Isabella de Grom, Rietdijk; 17. Magdalena Smeetjes, Nieuwkerkhof; 18. Bastiaan van der Rest, Rietdijk; 19. Gerardus Koker, Wingerdstraat; 20. Cornelis v.d. Gijp, Lijnbaan; 21. Jacoba Maria van Heusden, Heerhijmansuisstraat; 22. Jacob van der Borgh, Matenaspad; 23. Johanna C.W. van Balkom, Rietdijkstraatje; 24. Jacobus de Koning, Marienbornstraat; 25. Johannes Pieter van Broek, Rietdijk; 26. Hendrik Vink, Vest; 27. Teunis van de Merwe, Noordendijk; 28. Johan Andries v.d. Wal, Noordendijk; 29. Johannes P. Hombroek, Rietdijk; 30. Cornelis Langeweg, Noordendijk; 31. Johanna E. Wedemijer, Marienbornstraat; 32. Gijsbert Rietveld, Marienbornstraat; 33. Arie Oosterwijk, Weeshuisstraatje; 34. Johannes Lems, Doelenstraat; 36. Willem de Visser, Doelenstraat; 37. Cornelis G. Vink, Heerhijmansuisstraat; 38. Joris Booij, Noordendijk; 39. Aart Booij, Noordendijk; (Albert Blom, Boomstraat); 40. Danira de Jong, Noordendijk; 41. Piet de Jong, Noordendijk; 42. Wouter in 't Veld, Doelenstraat; 43. Jenneke A. Eijns(?), Blijdenhoek; 44. Willem v.d. laars, Vest; 45. Hermina Vermeulen, Kromhout; 46. Pieter van Andel, Noordnedijk; Johanna Visscher, Marienbornstraat; 47. Antonie Helsemans, Augustijnenkamp; 47. Duifje Broekewasser, Paulusgang;
- [21q] Stads-Burgerschool te Dordrecht. Opgaven betrekkelijk het Hulp-personeel. A.M. Cattel (geeft vrij goed onderwijs, houdt gepast orde maar geniet nog niet genoegzaam achting of liefde der leerlingen), A.J. van Braambeek (geeft voortdurend goed onderwijs, in het afgeloopen kwartaal was hij minder goed in 't schoolhouden), H. Koldewijn (geeft goed onderwijs, bewaart orde en wordt van zijne leerlingen geliefd), M. v.d. Berg (is voor zijne afdeeling uitmuntend), G.M. van Woerkom (als naar gewoonte uitmuntend geschikt voor zijne afdeeling), E.E. Leupen (voortdurend zeer goed), M.W.J. Nijman (geeft heel goed onderwijs, maar blijft in 't schoolhouden nog gebrekkig), C.E. van Deventer (toont steeds veel aanleg), G.M. Lambert (goed schoolhoudster en ijverig), W. te Boekhorst (is steeds zeer ijverig en toont wel aanleg tot schoolhouden).
- [22q] Staat 1e stads-tusschenschool. (13. G.J. Smak geb. Takken, 14. W. Versluis, 15. A. Holtheijer, 16. J. v.d. Schulp, 17. H. v.d. Hummel)
+ Staat der School.
  Jongens 233, Meisjes 250 = 483.
  Staat der School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken: 184 Leerlingen.
- [23q] Staat 2e stads-tusschenschool. (14. F.C. v.d. Ent, 15. A.M. van Roosendaal, 16. M.M. Reus, 17. K.C. Lipjes, 18. A.C.W. van Wijk, 19. C. Rutten)
+ Staat der 2e Stads-Tusschenschool gedurende het 1e kwartaal 1874.
  Jongens 219, Meisjes 262 = Totaal 481 leerlingen.
  Voorbereidende klasse der Burger-Avondschool 40 leerlingen
  Handwerken 194 leerlingen
- [24q] Staat 1e stads-armenschool.
+ Staat der 1e Stads Armenschool op 31 Maart 1874.
39 Burgerl. Armbest (16/23)
63 Herv. Diak. (30/33)
325 Onvermogenden (162/163)
8 Lutherschen (3/5)
2 Roomsch Cath (1/1)
1 Israelieten (0/1)
0 Onverm. Israel. (0/0)
= 212/226 = 438 leerlingen 
- [25q] Staat 2e stads-armenschool. (1. E. Hartman, 2. M.F. van Welie, 3. A. Spits, 4. E. Schraage, 5. E.A. Faassen, 6. H.P. van Dorsten
+ 2e Armenschool Staat 1e kwartaal 1874.
  Jongens 146 Onverm., 17 B.A., 23 H.D., 10 L.A., 2 R.C., 1 Isr. = 219 jongens
  Meisjes 179 Onverm., 13 B.A., 31 H.D., 7 L.A., 1 R.C., 6 Isr. = 237 Meisjes
  = te zamen 456 Leerlingen
  Het getal Naai- en Brei-kinderen bedraagt 180.
- [26q] (Dordrecht 2 April 1874) De ondergeteekende hulponderwijzeres aan de inrichting tot opleiding van Bewaarschoolhouderesse alhier, verzoekt beleefdelijk eervol ontslag uit deze betrekking tegen den eenendertigsten Mei e.k. Zich vleiende met eene gunstige beschikking, heeft zij de eer te zijn. Weledele Heeren, UWeledele Onderdanige Dienaresse, C. de Ronde.
- [28q] burgerschool reorganisatie.
- [30q] J.J. van Sluisdam, school Bagijnhof, geouw Voorstraat C885, wederopbouw school Weeshuisplein.
- [32q] (21-4-1872) sollicitatie hoofdonderwijzeres M. van Amstel; Mej. Breunisse Troost; Mej. Winkler; Mej. Lojenga;
- [33q] W.H.A. van Meerkerk.
- [35q] C. Coppens, P. Gips (verlangd bewijs);
- [39q] (15-5-1874) Zegert van Schelt, 18 jaar.
- [40q] Mej. Breunisse Troost paart aan grooten eenvoud en natuurlijkhedi, die den stempel dragen van degelijke beschaving, en helder hoofd en een groote mate van kennis. In de onderwijskunst heeft zij het vergebracht, haar onderwijs onderscheidt zich door goede methode, hedlerheid van voorstelling en door den lieven toon, waarop zij tot de kinderen spreekt. Toen haar gevraagd werd aan een lagere haar geheel vreemde klasse les te geven, was het opmerkelijk hoe zeer de oplettendheid der leerlinge dadelijk werd gaande gemaakt; alle deden hun best om een goed antwoord te geven; was dit ..(?) dan het geval niet, dan verstond zij de kunst door een goede manier van vragen het antwoord door de kinderen zelven te doen verbeteren. Het onderwijs in het rekenen en in de Nederl. taal, dat wij in deze zelfde klasse bijwoonden, was in alle opzichten zeer goed. In hare eigene klasse (de hoogste der school) hoorden wij haar les geven in de Aardrijkskunde en de fransche taal. Hare uitspraak van het fr. was zeer goed en bij het verbeteren eener ..t(?) zeer gemakkelijke kakografie bleek duidelijk, dat hare leerlingen goede vorderingen hadden gemaakt. De directrice Mej. Jasse behoefde ons na afloop van ons onderzoek niet te verzekeren dat het een groot verlies voor hare inrichting zou zijn, indien Mej. B. Troost elders geplaatst werd, bij ons toch drong zich onwillekeurig de gedachte op: Zoodanige onderwijzeres heeft onze gemeente juist noodig. H.L. de Vries, J.J. de Reus, J.C. van Deventer (Dordrecht 15 Mei).
- [41q] Mej. Winkler geheel onvoorbereid op onze komst en daardoor eenigzints ontsteld, wist zich, na een kort onderhoud, kalm en zeker van haar zaak aan het hoofd eener haar ongewone, langere klasse beplaatsen, waarbnij zij tijdelijk werkzaam was ten gevolge der deelneming aan oudere dames aan het onderwijzend personeel aldaar aan de voorjaarsexamens. Haar onderwijs in de aardrijkskunde van Nederland, bepaaldelijk der rivieren, bijrivieren en zijtakken beviel ons goed, het was nauwkeurig en duidelijk en...en(?), niettegenstaande de dorheid der stof, de aandacht der leerlingen beboeijen. Op ons verzoek behandelde Mej. Winkeler vervolgens theorie van het rekenen, de ..... J.J. de Reus (Dordrecht 15 Mei 1874);
- [42q] Mej. Lojenga vonden wij eerst werkzaam in een klasse waar zij de gevolge van een vacature, onderwijs in de geschiedenis gaf; zij deelde ons mede dat door haar alleen onderwijs werd gegeven in het rekenen, de Ned. taal de natuurlijke historie. Met goedvinden van de directrice Mej. Birnie was zij op ons verzoek, evenwel bereid aan eene haar geheel be...(?) klasse onderwijs in de fransche taal te geven. Haar geheele onderwijs verraadde weinig methode, de les in de geschiedenis en de Nat. historie was een soort van voordracht en scheen haar volstrekt geen aanleiding te geven tot vragen over het vroeger geleerde; ook het rekenen, welk vak door haar in alle klassen gegeven wordt, miste de noodige helderheid van voorstelling. Het best beviel ons het onderwijs in de Nederl. en fr. taal; doch fier werden nu en dan vragen gedaan, warop de kinderen moeilijk het bedoelde antoord konden geven. Haar leertoon was, naar onze meening, niet bijzonder geschikt om het hart der leerlingen te winnen.
Mej. Birnie verzekerde ons intusschen dat gedurende hare langdurige ongesteldheid in het afgeloopen jaar Mej. Lojenga als oudste onderwijzeres, naar aller genoegen, de directie over de school gevoerd had. Ofschoon het zeer wel mogelijk is, dat Mej. Lojenga veel kennis bezit, verstaat zij, onzes inziens, evenwel de kunst nier daarvan bij haar onderwijs behoorlijk partij te trekken. H.L. de Vries, J.J. de Reus (Dordrecht 15 Mei 1874);
- [47q] (27-5-1874) Bij deze hebben wij de eer U mede te deelen, dat de Gemeenteraad in zijne zitting van gisteren, heeft ebsloten ten behoeve van de in de plaats der meisjes-afdeeling van de Burgerschool voor lager onderwijs alhier, op te rigten bijzondere school voor meisjes, de, bij zijn besluit van 27 Januarij ll bepaalde subsidie toe te kennen aan Mejufvrouw J.M. Breunissen Troost te Leiden, onder de voorrwaarden, vastgesteld bij voormeld besluit van 27 Januarij 1874, onverminderd 't bepaalde bij 't 4e lid van artikel 3 der wet op 't lager onderwijs, en met bepaling, dat de school uiterlijk met 1 September aanstaande geopend moet zijn. Burgemeester en Wethouders.
- [48q] Met de meeste beleefdheid brengt de onderteekende aan de Plaatselijke School Commissie zijn innigen dank voor zijne benoeming tot hulponderwijzer aan de Inrichting tot opleiding van bewaarschoolhouderessen. Met den besten ijver hoopt hij on die betrekking werkzaam te wezen, om daardoor de Inrichting te doen bloeien en aan de Commissie voldoening te schenken. Hij heeft de eer te zijn WelEd Heeren, Uw dienstw dienaar, J. Kramers (Dordrecht 29 Mei 1874)
- [49q] (Dordrecht 20 Junij 1874) Naar aanleiding van art. 1 van 't Reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, drie opgaven van kinderen, wier ouders bij 't Burgerlijk Armbestuur en Diakenen der Nederd. Hervormde en Evang. Luthersche Gemeente alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op gemelde scholen te doen opnemen. De Burgemeester van Dordrecht.
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt: 1. Johannes van Dijl/Ida Johanna Jilleba (Gerrit 6-4-1868); 2. Hendrik Koopman/Pieternella Ridderhof (Elisabeth 3-5-1868);
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt: 1. Johannes Hermanus Nienkemper/Willemina Rutjes (Engelina 7-8-1862); 2. Jan Fock/Johanna Adriana van der Linden (Andries Simon 7-6-1868); 3. Wiebe Ridderhof/Maria Soentens (Johanna Cornelia 21-3-1868);
+ LIJST van kinderen wier plaatsing op de Stads-Armenschool verzocht wordt: Johannes Bolte/Everdina de Jong (Maria 14 Mei 1868);
+ Aanneming van nieuwe Leerlingen voor de 2e Stads-Tusschenschool op 22 Junij 1874: 1. Jannetje van Dam, Dwarsgang; 2. Elisabeth Koopman, Marienbornstraat; 3. Adriana Visser, Marienbornstraat; 4. Dirk A. Nedemeijer, Augustijnenkamp; 5. Aalbert Blom, Boomstraat; 6. Abraham Koster, K. Kromhout; 7. Arie van Chastelet, Marienbornstraat; 8. Catharina Laarman, Torenstraatje; 9. Johanna C. de Bres, Weeshuisstraatje; 10. Pieter van Welsum, Rietdijk; 11. Engelina Nienkemper, Weeshuisplein; 12. Adrianus van Hemert, Heerhijmansuisstraat;
+ Aanneming van nieuwe Leerlingen voor de 1e Stads-Tusschenschool op 22 Junij 1874: 1. Adriana Knoppers, Vriesestraat; 2. Hendrika Mijnhart, Hellingen; 3. Coenraad Makkelie, Raamstraat; 4. Elisabeth van Voorden, Raamstraat; 5. Gerrit Klijn, Krommenelboog; 6. Johanna van Velzen, Hil; 7. Hendrika Littooij, Hoogt; 8. Hendrika Turn..ond(?), Spuiweg; 9. Bastiana Pieterenlla Ringeling, Hellingen; 10. Huibert Engel de Griek, Kasperspad; 11. Wijnandina Wilhelmina de Griek, Kasperspad; 12. Hendrik Ponsen, Raamstraat; 13. Hendrika Wilhelmina v.d. Linden, Vriesestraat; 14. Gerrrit van Dijl, Zakkedragersstraatje; 15. Hendrika van Welsenes, Nieuwstraat; 16. Johanna Kornelia Ridderhof, Hellingen; 17. Andries Simon Fock, Raamstraat; 18. Hendrika Leriviere, Hoogt; 19. Maria Bolte, Kluizenaarspad
- [50q] Arnoldus Spoel, geb. 26-12-1859.
- [52q] (15-6-1874) Wij nemen de vriheid de Commissie opmerkzaam te maken dat ten gevolge het vertrek van Mej. de Ronde van de 1ste Stadstusschenschool de betrekking van hoofdonderwijzeres op de naai- en breischool aldaar nog onvermeld is, door de benoeming eener hulponderwijzer en er daaraan groote behoefte bestaat die spoedig wordt vervuld. Namens Regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [56q] Stads-Burgerschool. Opgave betrekkelijk het Hulp-personeel. A.M. Cattel (onderwijst vrij goed is altijd ijverig maar geniet geenszins de achting der leerlingen), A.J. van Braambeek (onderwijst zeer goed en beijvert zich beter schoolhouder te worden), H. Koldewijn (geeft goed onderwijs en houdt op gemakkelijke wijze de noodige orde), M. v.d. Berg (onderwijst goed en houdt gepaste orde), G.M. van Woerkom (voortdurend goed), E.E. Leupen (voortdurend goed onderwijzeres en schoolhouderes), W.M.J. Nijman (onderwijst vrij goed, maar mist alle gaven van schoolhouderes), C.E. van Deventer (geeft voortdurend blijken van geschiktheid voor en aanleg tot onderwijzeres), G.M. Lambert (voortdurend goed), W. te Boekhorst (vrij goed).
- [57q] Staat 1e Stads-Tusschenschool. (9. H.C. 't Hooft, 10. J. Ek, 11. P. Stoffels, 12. T. Wolhoff geb. Sibbes, 13. G.J. Smak geb. Takke, 14. J. Holtheijer, 15. W. Versluis, 16. J. v.d. Schulp, 17. H. v.d. Hummel)
  + De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 117 werkjes.
Staat der School.
243 Jongens, 257 Meisjes = 500 leerlingen
Staat van de School voor het onderwijs in de vrouwelijke Handwerken: 190 leerlingen.
- [58q] Staat 2e Stads-Tusschenschool. (11. J. Smits, 12. J.C. Lindemans, 13. A. van Heusden, 14. F.C. van der Ent, 15. A.M. van Roosendaal (22 Juni ziek), 16. M.M. Reus (30/3 tot 8/4 ziek, 15 juni ziek), 17. K.C. Lipjes, 18. J.G.P. van Wijk, 19. C. Rutten (28/29 april ziek))
+ Staat der 2e Stads-Tusschenschool
  223 Jongens, 269 Meisjes = Totaal 492 leerlingen.
  Voorber. klasse der Burg.Avondschool: 36 leerlingen.
  Handwerken: 190 leerlingen.
+ De ondergeteekende neemt de vrijheid het volgende onder de aandacht der Commissie te brengen. De school is oorspronkelijk ingericht wat plaatsing der schooltafels en doorgangen betreft, voor een maximum van 420 leerlingen, welk getal sedert jaren overschreven en in het laatste kwartaal geklommen is tot 492. Hoewel op zeer bekrompen wijze en met verlies van enkele doorgangen zijn die leerlingen gepalatst, voor al ook door het tijdelijk in gebruik krijgen van eenige schooltafels van de Burgerschool. Gedurende de zomermaanden kan die toestand voortduren, doch het is bnoodzakelijk, dat tegen de wintermaanden daarin verandering gebracht worde, wijl bij plaatsing der kachels in vier lokalen geen ruimte voor doorgangen overblijft. Daren boven is de hulp onvoldoende. De leerlingen zijn verdeeld in 15 afdeelingen.
5 afd. à 40 leerl = 200 leerl.
4 afd. à 35 leerl = 140 leerl. 
2 afd. à 28 leerl = 56 leerl.
4 afd. à 24 leerl = 96 leerl. = 15 afd met 492 leerlingen.
De hulp bestaat uit: 6 hulponderwijzers, 1 hulponderwijzeres en 6 kweekelingen = 13, zoodat steeds twee afdeelingen onvoldoende hulp hebben. Een en ander aan de zorg der Commissie beleefdelijk aanbevelende, heeft hijde eer te zijn, J.H. van Trooijen (Dordrecht 29 Junij 1874)
- [59q] Staat 2e Stads-Armenschool.
(1. E. Hartman, 2. M.F. van Welie, 3. A. Spits, 4. E. Schraage, 5. E.A. Faassen, 6. H.P. van Dorsten
  + 2e Armenschool. Staat voor het 2e kwartaal 1874.
  Jongens: Onverm 175, BB 19, DB 22, Luth. 10, Isr. 1, RC 2 = 229
  Meisjes: Onverm 179, BB 14, DB 24, Luth. 6, Isr. 6, RC 1 = 230 = 459 kinderen
  Onderwijs in de handwerken ontvingen 180 meisjes.
- [60q] Staat 1e Stads-Armenschool. (3. C.H. Hins, 4. D.J. Bonket, 5. A.E. Bonket, 6. H. Reus, 7. P.C. Arenout)
+ Staat van de Naai- en Breischool der 1e Stads-Armenschool te Dordrecht op den 30 Junij 1874.
+ Staat der 1e Stads Armenschool op 30 Junij 1874.
37 Burgerl. Armbest (17/20)
58 Herv. Diak. (29/29)
322 Onvermogenden (159/163)
9 Lutherschen (3/6)
3 Roomsch Cath (2/1)
1 Israelieten (0/1)
0 Onverm. Israel. (0/0) = 210/220 = 430 leerlingen (1 Mei in functie gekomen a;s 1e Hulponderw. Johs Huibert de Jong Boers, 1 Junij eervol als kweekeling onstslagen P. Ponsen (met acte Hulponderwijzer))
- [61q] (27-6-1874) klassen J. van Heumen (aantal leerlingen per klasse)
- [62q] (1-7-1874) klassen G. Bonket aantal leerlingen per klasse)
- [63q] rooster opleiding bewaarschoolhouderes.
- [62q] B. Mensen.
- [63q] J. Rijkee.

(envelop 2)
- [64q] (13-7-1874) A. Spoel, kweekeling 2e armenschool.
- [65q] (16-7-1874) pleziertochtje  2e armenschool., hoofd S, Schotel.
- [66q] (20-7-1874) reglement burgerschool voor lager jongens.
- [67q] (Dordrecht 22 juli 1874) Ten einde de lokaliteit, waarin thans 't onderwijs aan de meisjes afdeeling der Burgerschool voor lager onderwijs wordt gegeven en die bestemd is, om in gebruik te worden afgestaan aan de Hoofdonderwijzeres der, in de plaats van die afdeeling, op te rigten bijzondere gesubsidieerde meisjesschool alhier, daarvoor tijdig te kunnen inrigten, zal deze met 1 Augustus eerstkomende beschikbaar moeten zijn.
Doenten gevolge is 't noodig, dat meerbedoelde afdeeling reeds met evengemeld tijdstip worde opgeheven.
Wij hebben de eer U hiervan bij deze kennis te geven, met beleefd verzoek, daaromtrent 't noodige wel te willen bevorderen. Burg. en Wethouders van Dordrecht.
- [68q] (Dordrecht 23 julij 1874) Ten vervolge op onze missive van 22 Julij jl no 1141/596, hebben wij de eer U beleefd te verzoeken, ons wel te willen mededeelen, of 't bij Uw schrijven van 11 Junij tevoren no 69, gedaan voorstel, tot 't verleenen van een eervol ontslag aan 't vrouwelijk onderwijzend personeel der Burgerschool voor lager onderwijs alhier, is gedaan in overleg met en in overeenstemming met 't gevoelen van den heer schoolopziener zoodat, bij aldien de gemeenteraad, op onze voordragt, dit ontslag verleent, zonder dat genoemde ambtenaar vooraf nader is gehoord. 't Raadsbesluit geacht zal kunnen worden te zijn genomen, overeenkomstig 't bepaalde bij de 4e alinea van artikel 22 der wet op het Lager Onderwijs.
Tevens zal 't ons aangenaam zijn te mogen vernemen, of 't U ook bekend is, dat er onder de vorenbedoelde onderwijzeressen zijn, voor wie 't gegrond vooruitzigt bestaat om nadat zij uit hare tegenwoordige betrekking ontslag zullen hebben erlangd, in eene andere over te gaan en, zoo ja, of zulks dan ten haren opzigte niet van invloed is op uwe zienswijze, omtrent de toekenning van wachtgeld, ons bij uw bovenaangehaald schrijven medegedeeld.
Aangezien in verband met 't tijdstip waarop de meisjesafdeeling van de onderwerpelijke school wordt opgeheven, 't wenschelijk is, dat de gemeenteraad in zijne zitting van 28 Julij aanstaande, althans omtrent 't ontslag, een besluit neme, zouden wij 't zeer op prijs stellen wanneer ons voor dien tijd de verlangde inlichtingen konden worden verstrekt. Burg. en Wethouders.
   + een brief waarin genoemd mej. Leupen, kwekelinge Van Deventer, helpster in de handwerken Te Boekhorst.
- [70q] (Dordrecht 29 Juli 1874) Naar aanleiding van Uwe missive dd 11 Junij en 27 Julij jl no 69 en 88, hebben wij de eer te berigten, dat de gemeenteraad, in zijne zitting van gisteren heeft besloten, aan de Dames E.E. LEUPEN en M.W.J. NIJMAN, hulponderwijzeressen aan de Burgerschool voor lager onderwijs alhier, met 1e Augustus aanstaande, op welk tijdstip de meisjesafdeeling aan die inrigting wordt opgeheven, als zoodanig een eervol ontslag te verleenen, in afwachting van 't resultaat der nog bij ons aanhangige overwegingen omtrent de vraag, of en in hoever er termen geacht kunnen worden aanwezig te zijn, om aan haar een wachtgeld toe te kennen in de voorstellen, dienaangaande door ons aan den Raad te doen. Wat de kweekelinge van die school C.E. VAN DEVENTER, aangaat, ten harer opzigte kunnen wij ons wel vereenigen met Uwe zienswijze, bij 't hierboven laatstaangehaalde schrijven medegedeeld. 
Aan de helpsters in de handwerken G.M. Lambert en W. te Boekhorst echter zal door U, met 1e Augustus eerstkomende, ontslag uit die betrekkingen dienen verleend te worden en zulks in afwachting van de door den Gemeenteraad te nemen beslissing, omtrent een aan haar eventueel toe te kennen wachtgeld of gratificatie in eens.
Tegen 't door U gedaan voorstel eindelijk om, met 't oog op de buitengewone omstandigheden, waarin de vorenbedoelde school zich thans bevindt, voor ditmaal 't jaarlijksche examen achterwege te laten en de aanstaande September vacantie der jongens afdeeling te vervangen door eene vacantie van veertien dagen, in te gaan op 1e Augustus eerstkomende, bestaat bij ons geen bezwaar. Burg. en Wethouders.
- [71q] (6-8-1874) A.J. Rijkée, hulponderwijzer 1e tussenschool.
- [76q] (26-8-1874) A.J. van Braambeek en C. Troost.
- [79q] (aug 1874) Bij deze hebben wij de eer U in kennis te stellen, dat door ons
(1) is goedgekeurd, dat aan de alhier door mejuffrouw J.M. Breunissen Troost op te rigten bijzondere van wege de gemeente gesubsidieerde meisjesschool, als hulponderwijzeres der derde klasse (jaarwedde f 450) wordt verbonden Mejuffrouw J.J. MONTAGNE, thans hulponderwijzeres te Leiden en
(2) is vergund dat, door de benoeming van mejuffrouw C.E. van DEVENTER, thans kweekeling aan de Burgerschool voor lager onderwijs alhier, tot kweekeling aan de sub 1 bedoelde inrigint, tijdelijk wordt voorzien, in de nog onvervulde betrekking van hulponderwijzeres der tweede klasse.
Met beleefd verzoek aan den hoofdonderwijzer der Burgerschool voormeld van 't sub 2 bedoeld besluit wel mededeeling te willen doen. Tot deze zaak had betrekking Uw schrijven van 24 Augustus jl no 103. Burgemeester en Wethouders.
- [80q] (Dordrecht 31 augustus 1874) Door den Raad dezer gemeente is, in zijne zitting van 25 Augustus jl besloten om aan de eervol ontslagen helpsters voor de vrouwelijke handwerken aan de Burgerschool voor lager onderwijs alhier, de Dames G.M. Lambert en W. te Boekhorst, eene gratificatie, voor eens, toe te leggen, respectivelijk ten bedrage van zeventig (f 70) en dertig gulden (f 30). Wij hebben de eer U hiervan bij deze mededeeling te doen, met beleefd verzoek zulks wel te willen brengen ter kennis van de belanghebbenden. Nog is door dne Raad in dezelfde zitting, aan de eervol ontslagen hulponderwijzeressen der bovenbedoelde school, de Dames E.E. Leupen en M.W.J. Nijman, toegelegd een wachtgeld tot 't bedrag en op den voet, zooals werd aangegeven bij Uwe missive van 11 Junij en 27 Julij jl no 69 en 88, of wel, eene gratificatie voor eens, ten bedrage van de door haar in voormelde betrekking laatstelijk genoten jaarwedde en toelage, berekend over een half jaar, ter keuze van de belanghebbenden. Zij worden bereids door ons met dat besluit in kennis gesteld. Burgemeester en Wethouders.
- [82q] (15-9-1874) M. v.d. Berg, hulponderwijzer burgerschool;
- [83q] (Dordrecht 16 September 1874) Bij deze hebben wij de eer U te berigten dat de Gemeenteraad in zijne zitting van gisteren, naar aanleiding van Uwe missive dd 4 Julij ll no. 82, heeft besloten, 't hulppersoneel aan de Eerste Tusschenschool alhier met eene hulponderwijzeres met akte voor de handwerken, te versterken als zoodanig is benoemd mejuffrouw M.M. van KATWIJK, hulponderwijzeres te Gorinchem, op eene jaarwedde van f 500 en eene jaarlijksche toelaag van f 100 voor 't geven van onderwijs in de vrouwelijke handwerken. Voorst werd in diezelfde zutting, tot hulponderwijzer der derde klasse, aan de Eerste Armenschool alhier, op eene jaarwedde van f 500 benoemd J.G. Collée hulponderwijzer alhier. Burgemeester en Wethouders.
- [85q] (Dordrecht 19 September 1874) Naar aanleiding van artikel 1 van het reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, eene opgave van kinderen, waarvan de ouders bij Diakenen der Nederduitsch Hervormde Gemeente alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op de armenscholen te doen opnemen. Burgemeester en Wethouders.
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1874): 1. Cornelis Kluit/Catharina Geertruida Nederveen (Pieter Adriaan 5-4-1868, Wijnstraat); 2. Jacobus de Lange/Johanna de Sterke (Arie 29-7-1868); 3. Cornelis Barendrecht/Alida Pieternella Rutte (Willemina 7-7-1868, Marienbornstraat); 4. Johannes Nodelik/Catharina Johanna Smits (Leentje 15-4-1868); 5. Bernardus Schotel/Jacomina Blom (Eldert 24-9-1868);
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de 1e Stads-armenschool: 1. Leentje Nodelik, Raamstraat; 2. Elbert Schotel, Wingertstraat; 3. Cornelis J. Ophorst, Nieuwkerkhof; 4. Herbert Grootenboer, Krommenelleboog; 5. Willem Roozen, Marienbornstraat; 6. Marigje Welsch, Boonenpad; 7. Johanna C. Schaardenburg, Marienbornstraat; 8. Johanna C. Slingelandt; 9. Rietdijkstraatje; 10. Johannis Hekelaar, Kolfstraat; 11. Jannetje Bronkhorst, Noordendijk; 11. Jaapje van Eijsden, Heerheijmansuisstraat; 12. Corstiaan de Wit, Noordendijk; 13. Arie de Man, Augustustijnenkamp; 14. Maaike van Eijsden, Heerheijmansuisstraat; 15. Elisabeth Ponsen, Kolfstraat; 16. Leendert Erkes, Marienbornstraat; 17. Willemina v.d. Schulp, Heerheijmansuisstraat; 18. Cornelia verheijen, Raamstraat; 19. Johanna van Lindonk, Vest; 20. Leendert v.d. Kuip, Augustustijnenkamp; 21. Stoffel Stoel, Doelenstraat; 22. Francisca Gerritsen, Frankenstraat; 23. Leendert J. Jongeleen, Doelenstraat; 24. Pieternella Brussaard, Lijnbaan; 25. Cornelia H. Spoel, 26. Gerritje Ponsen, Hellingen; 27. Dirkje van Pelt, Doelenstraat; 28. Isabella van Heelsbergen, Lastigeendstraatje; 29. Antje Alblas, Lijnbaan; 30. Johanna van Einsbergen, Heerheijmansuisstraat; 31. Pieter de Koning, Marienbornstraat; 32. Willem Confurius, Hellingen; 33. Herbert de Visser, Hellingen; 34. Johannes Sebus, Geldeloozepad; 35. Johanna C. Schilthuizen, Kleine Spuistraat; 36. Clasina J. Ponsen, H. Nieuwstraat; 37. Stijntje de Bruin, Noordendijk; 38. Anna J. Ken..., Raamstraat; 39. Pieter Kluit, Wijnstraat; 40. Jacobus van Dalen, Noordendijk; 41. Arie de Lange, Heerheijmansuisstraat; 42. Emanuel Cariot, Helleingen; 43. Johannis Ke.., Hellingen; 44. Willemina Barendrecht, Marienbornstraat; 45. Cornelia Hend. Baars, Nieuwstraat; 46. Christiaan Frederik Hatenboer, Torenstraatje; 47. Jan Bos, Wijngaardstraat; 48. Ploontje Lawende, Torenstraatje (2e armenschool toegelaten); 49. Johannes v.d. Tak, Vriezestraat;
- [86q] (21-9-1874) M.M. Heidenreich;
- [89q] (Dordrecht 15 October 1874) Naar aanleiding van Uwe missive van 12 October jl no. 119, hebben wij de eer te berigten, dat door ons is goedgekeurd, dat aan de bijzondere, van wege de gemeente gesubsidieerde, meisjesschool alhier, hoofdonderwijzeres mejufvrouw J.M. Breunissen Troost, als hulponderwijzeres der 2e klasse worde verbonden, mejufvrouw M.C. GRAAFF. Burgemeester en Wethouders van Dordrecht.
- [90q] Stadsburgerschool (A.M. Cattel, A.J. van Braambeek, G.M. van Woerkom, H. Koldewijn, M. v.d. Berg)
- [91q] Staat 1e tussenschool dd 28-9-1874.
  + De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 119 werkjes.
  Staat der School
  Jongens 251 meisjes 251 = 502
  Staat van de School voor het onderwijs in de vrouwelijke handwerken: 174 Leerlingen.
- [92q] Staat 2e tussenschool  (12. J. Smits, 12. J. Lindemans, 13. A. van Heusden, 14. F.C. v.d. Ent (28 tot 31 Aug (ziek); 15. A.M. van Roosendaal (6 juli (ziek), 14 tot 21 sept (sterfgeval)); 16. M.M. Reus; 17. K. Lipjes; 18. A. van Wijk; 19. C. Rutten)
  + Staat der Tweede-Stads-Tusschenschool
   222 Jongens 270 meisjes = Totaal 492 leerlingen
   Handwerken: 200 leerlingen
   Voorbereidende klasse der Burger-Avondschool: 24 leerlingen
- [93q] Staat 1e armenschool
+ Staat der Eerste Stads-Armenschool op 1 October 1874.
Burgerl. Armbestuur 39 (18 j./21 m.)
Herv. Diakonie 61 (30/331)
Onvermogenden 333 (165/168)
Lutherschen 10 (3/7)
Roomsch Cath. 3 (2/1)
Israelieten 1 (0/1)
Onverm. Isr. 0 (0/0) = 218 jongens en 229 meisjes = 447 (16 leerlingen verlaten de school)
+ Staat van de Naai- en Breischool der 1e Stads-Armenschool te Dordrecht op den 1 October 1874.
- [94q] Staat 2e armenschool (1. E. Hartman, 2. M.F. van Welie, 3. A. Spits, 4. E. Schraage, 5. E.A. Faassen, 6. H.P. van Dorsten)
+ 2e Stads-Armenschool.
Staat der school over het 2e kwartaal 1874.
Onverm / B.A. / H.D. / Luth / R.C. / Ist.
Jongens 175 + 19 + 22 + 11 + 2 + 1 = 230
Meisjes 177 + 12 + 24 + 6 + 1 + 6 = 226 = samen 456 kinderen
180 meisjes ontvangen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [95q] VERSLAG van den toestand in de werking der inrichting tot opleiding van bewaarschoolhouderessen over het 1873-1874.
De inrichting tot opleiding van bewaarschoolhouderessen begon in November 1873 met 22 leerlingen, nl 5 in de hoogst; 9 in de middelste en 8 in de laagste klasse. in den loop van het jaar is 1 leerling der hoogste klasse overleden. 3 leerlingen verlieten de bewaarschool in de middelste en 3 in de laagste klasse, zoodat het jaar met 15 leerlingen sluit.
De hulponderwijzeres DE RONDE vertrok in Mei naar Gorinchem en werd vervangen door den hulponderwijzer KRAMERS. Juffrouw DE RONDE was steeds met ijver werkzaam en de heer Kramers toont dat hij alles wil aanwenden tot bevordering der kweekelingen. Ook Juffvrouw VAN DEN HUMMEL als geëxamineerde bewaarscoolhoudster, heeft bewijzen dat zij bekwaam is voor hare taak. Op haar rust de behandeling der vakken genoemd onder letter d, i en k van art 4 van het reglement der inrichting.
Toen in het begin van het leerjaar door mij werd beproefd in hoeverre die Juffrouw ook voor reken- en taalwerk na in den in een klasse kon optreden, bleek het spoedig dat haar op dien weg de bekwaamheid ontbrak. Op den duur kon die inrichting, zodoende niet in 3 klassen verdeeld blijven. Sedert de maand Mei heeft de heer KRAMERS de laagste klasse en is de middelste voorloopig met de hoogste vereenigd geomen. Zoolang de graad van ontwikkeling der leerlingen niet te veel verschilt, kan de zaak op genoemde wijze wel voortgaan. Mocht evenwel later blijken dat de bevordering der kweekelingen te veel schade lijdt, dat hoop ik aan Uwe geachte commissie het voorstel te doen tot vermeerdering der bestaande hulp met één hulponderwijzer of hulponderwijzeres.
Over den ijver en lust der meeste kweekelingen kan met lof gesproken worden; de aanleg van enekelen is min. Met bijzondere toewijding wordt getracht dien minder goeden aanleg te gemote te komen. Om de ontwikkeling van allen, vooral op opvoedkudigen weg zooveel mogelijk te bevorderen bestaat thans aan de inrichting een leesinrichting. Zij bezit reeds een zestigtal boeken en boekjes, die tegen een kleine contributie geregeld 's wekelijks gelezen worden. De volgende werkjes zijn er onder anderen in opgenomen:

1. dr. Lubach en dr. Coronel: De opvoeding van den mensch van zijn kindsheid tot den volwassen leeftijd.
2. Elize Polko: Het vrouwenleven van moeders schoot naar eigen haard
3. dr. Lanckhard: Opvoedkundige schetsen voor school en huis
4. mevr S. Küller: De verst. opvoeding der kinderen of de ontwikkeling van den geest en de zintuigen in de verschillende tijdperken van den kinderlijke leeftijd
5. Elize van Calcar: De hoop der toekomst
6. dr S.S. Coronel: De Bewaarschool
7. G.C.B. Suringar: De opvoeding der zintuigen
8. K. Gutzkow: De zonen van Pestalozzi (opv. romman)
9. W. Swart: Onderwijs, orde en tucht
10. Handleiding om kinderen van 2 tot 8 jaar al spelende gemakkelijk en leerzaam bezig te houden, vervolgens de ontwikkelings methode van Frederik Fröbel met 80 platen;
11. Spoor, Gedichten enz

Het hoofddoel der leesinrichting is het aanbrengen van meerdere opvoedkundige kennis.
Eindelijk heb ik de eer mede te deelen dat voor het eindexamen zich zullen aanmelden twee leerlingen der hoogste klasse: de juffr. Schotman en van Dijl; en één leerling der middelste klasse: Juffr. Herman.
Zij hebben haar korten voorbereidingstijd zeer goed besteed, en naar den graad harer ontwikkeling staan zij aangeschreven als no. 1 Schotman, no. 2 van Dijl en no. 3 Herman.
Ten zeerste verlang ik, dat in de verdiensten der kweekelingen eenige verbetering moge komen want daarin meen ik een kracht te zien, om de tegenwoordig werkzaam zijnde dames aan de inrichting te behouden. Drie leerlingen toch, die bij het einde van den cursus vertrokken beloofden veel goeds. Mocht ik met dit eerste jaarverslag, aan de bedoeling uwer commissie hebben voldaan, dan ben ik zoo vrij hieraan toe te voegen dat dor mij met onafgebroken ijver zal worden voortgegaan om meer en meer de inrichting aan hare bestemming te doen beantwoorden. Met hoogachting en aanbeveling, S. Schotel
+ PROGRAMMA-EINDEXAMEN voor Bewaarschoolhouderes 2 Nov. 1874.
van Heuman - uitwerken van sommen, 1/2 uur
Schotel - onderzoek Frobelmethode, 1/2 uur
Schotel - onderzoek muziek en natuurkennis, 1/2 uur
van Heuman - lezen met taal, 1/2 uur
(1/2 uur) Vervolgens één groot, klein en briefschrift van het woord Delfshaven.
En een opstel over een der volgende onderwerpen:
1. Iets over het leven en streven van Fr. Frobel;
2. Wat weet gij van Pestalozzi.
3. Beschrijf de opeenvolgende oefeningen der klankmethode
4. Hoe denkt gij over beloonen en straffen in de bewaarschool.
+ Dordrecht den 12 Nov 1874
  WelEd Heer! Tot meublement is noodig voor de 1e Stads Armenschool
  1 U..ebakje(?)
  1 Ezel
  1 Telraam
  2 Borden
  1 Boekenkast en
  Bergplaats voor de naaikussentjes
  Met Hoogachting, WeEdeer U Ed w. dienaar, G. Bonket
- [96q] C. van Bellen, hulponderwizjer
- [97q] (22-10-1874) A.J. Rijkee.
- [98q] (Dordrecht 23 October 1874) Bij deze hebben wij de eer te berigten, dat mejufvrouw M.M. van KATWIJK, benoemde hulponderwijzeres aan de Eerste Tusschenschool alhier, ons heeft medegedeeld, dat zij den 13 November a.s. hare betrekking hoopt te aanvaarden. Dezerzijdsche missive dd 15 September jl no 1480/762 had hierp betrekking. Burgemeester en Wethouders.
- [100q] (27-10-1874) R. Adema, hulponderw. te Amsterdam.
- [102q] (26-10-1874) J.J.M. Montagne en F. Hardeman;
- [104q] (25-11-1874) Herman Buis, geb. 16-10-1868, kwekkeling;
- [107q] (24-11-1874) Bij deze hebben wij de eer te berigten, dat door den Gemeenteraad, in zijne zitting van heden, benoemd tot HULP-ONDERWIJZERES der 2de kalsse, aan de Tweede Tusschenschool alhier, op eenen jaarwedde van f 450 C.M. BERG, hulponderwizjeres te Hendrik Ido Ambacht onder voorwaarde dat door haar in de maand April aanst examen in de handwerken worde afgelegd en zij al terstond bij eventuele in functie treding bij 't onderwijs in de handwerken behulpzaam zal zijn. Burgemeester en Wethouders.
- [108q] (24-11-1874) A.J. van der Kolff.
- [109q] verhoging traktament hulponderwijzers.
- [110q] (15-12-1874) W. van Woerkom, P. van Neck Jr, W.H.A. van Meerkerk
- [111q] helpsters stedelijke bewaarschool o.a. A. de Greef;
- [112q] (Dordrecht 1-12-1874) Bij deze hebben wij de eer U te berigten dat mejufvrouw C.M. BERG, benoemde hulponderwijzeres aan de Tweede Tusschenschool alhier, ons heeft medegedeeld die benoeming aan te nemen, doch het tijstip, waarop zij in dienst zal treden, nog niet te kunnen opgeven, dewijl dit afhandelijk is van het otnslag uit hare tegenwoordige betrekking. Dezerzijdsche missive van 24 November jl No 1839/937, had laatstelijk hierop betrekking. Burgemeester en Wethouders.
- [112a q] EXTRACT uit het verbaal van het verhandelde bij BURGEMEESTER en WETHOUDERS VAN DORDRECHT Woensdag den 9 December 1874. Is gelzen eene missive van de Plaatselijke Schoolcommissie alhier, dd 3 December ll no 147, houdende aanbeveling voor de betrekking van Regentes van het onderwijs in de handwerken voor meisjes op de openbare scholen voor lager onderwijs, ter vervulling van de, mnet 1e Januarij e.k., ten gevolge van periodieke aftreding te ontstane vacature. Gezien art 8 van de bijzondere bepalingen voor genoemd onderwijs. Is besloten: met 1 janaurij 1875 te herbenoemen tot regentes voor het onderwijs in de handwerken voor meisjes op de openbare scholen voor lager onderwijs mevrouw SCHUIJTEN geb Kits van Heijningen en zulks voor den tijd van vier jaren. Hiervan zal, bij extract dezer, mededeeling worden gedaan aan de Plaatselijke Schoolcommissie voorn, ter informatie en met verzoek hiervan mededeeling te willen doen aan de herbenoemde. De Burgemeester.
- [113q] (Dordrecht 19 December 1874) Naar aanleiding van artikel 1 van het reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, twee opgaven van kinderen, waarvan de ouders bij Diakenen der Ned. Hervormde Gemeente en 't Burgerlijk Armbestuur alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op de armenscholen te doen opnemen. Burgemeester en Wethouders.
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1874): 1. Cornelia Zoeteman (Adriana Francina 28-11-1868); 2. Jacobus Lelieveld/Jacoba Boghert (Hendrik 15-10-1865); 3. Cornelis van der Velden (Adriaantje 22-11-1864);
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de Stads-armenschool: 1. Adriaantje van der Velden, Frankenstraat; 2. Helena van der Weijden, Noordendijk; 3. Christiaan Pieter Knieriem, Torenstraatje;
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de 1e Stads-armenschool: 1. Jurijna F. Zoeteman, Botjesstraat; 2. Hendrik Lelieveld, Augustijnenkamp; 3. Marij van de Water, Hellingen; 4. Sophia den Boer, Kolfstraat; 5. Jenneke Klundert, Marienbornstraat; 6. Johannes van Dijk, Augustijnenkamp; 7. Suzanna Kroon, Augustijnenkamp; 8. Cornelia Bisschop, L. Breestraat; 9. Jan H. Schmidt, Marienbornstraat; 10. Wilhelmina Dijk, Hellingen; 11. Alida Kievits, Marienbornstraat; 12. Obbe van der Krap, Vischstraat; 13. Pieternella Krap, Vischstraat; 14. Willem H. Wijnhuizen, Breestraat; 15. ....etc;
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1874): 1. Pieter van de Water/Neeltje Kamermans (Margaretha 12-10-1868); 2. Stephanus Hendrik Schreuder/Johanna Trouillard (Johanna Wilhelmina Cornelis 7-12-1868); 3. Adrianus de Boer/Willemina van der Tak (Sophia 9-11-1868); 4. Jacoba de Klundert/Neeltje Stuurman (Jenneke 2-10-1868);
- [115q] personeel stadsburgerschool (A.M. Cattel, C. van Bellen, H. Koldewijn, G.M. van Woerkom);
- [116q] Staat 1e tussenschool (7. J. op den Zieke, 8. K. Roos, 9. M.M. van Katwijk, 10. H.C. 't Hooft, 11. J. Ek, 12. P. Stoffels, 13. T. Wolhof geb. Sibbes, 14. G.J. Smak geb. Takken, 15. W. Versluis, 16. J. Holtheijer, 17. J. v.d. Schulp, 18. H. v.d. Hummel)
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 119 deeltjes.
Staat der School. Jongens 246 Meisjes 252 = Samen 498
Staat van de School voor het onderwijs in de Vrouwelijke handwerken: 171 - 5 willekeurigen = Blijft 166 Leerlingen
- [117q] Staat 2e tussenschool 
+ Staat der 2e Stads-Tusschenschool (13. F.C. v.d. Ent, 14. A.M. van Roosendaal, 15. M.M. Reus, 16. K.C. Lipjes, 17. J.G.P. van Wijk, 18. C. Rutten)
219 jongens 276 Meisjes = totaal 495 leerlingen.
Handwerken: 200 leerlingen.
Voorb. kl. Burg. A.: 48 leerlingen.
(Dordrecht 28 Dec 1874 J.H. van Prooijen)
- [118q] Staat 1e armenschool (1. J.J. de Ruiter, 2. C.H. Hins, 3. H.H. Buijs, 4. A. Kloppers, 5. D.J. Bonket, 6. A.E. Bonket, 7. H. Reus, 8. P.C. Arenout, 9. L.M. Holtheijer)
+ Staat der Eerste Stads-Armenschool op 31 December 1874.
Burgerl. Armbestuur 38 (17 j./21 m.)
Herv. Diakonie 66 (32/34)
Onvermogenden 358 (176/182)
Lutherschen 10 (3/7)
Roomsch Cath. 4 (2/1)
Israelieten 1 (0/1)
Onverm. Isr. 0 (0/0) = 231 jongens en 231 meisjes = 477 (7 leerlingen verlaten de school)
+ Staat van de Naai- en Breischool der 1e Stads-Armenschool te Dordrecht op den 31 December 1874.
- [119q] Staat 2e armenschool
+ Staat 4e kwartaal 1874.
Jongens 177 onverm, 19 B.A, 22 H.D., 11 L.A., 2 R.C, I Isr = 232
Meisjes 178 onverm, 12 B.A, 24 H.D., 6 L.A., 1 R.C, 6 Isr = 227 = 459 kinderen
Het onderwijs in vrouwelijke handwerken werd bijgewoond door 180 meisjes.
- [120q] Benoodigheden bij het onderwijs in de Frobelmethode.
Twee wollen ballen.
Twee houten dito, rollen en kuben met spillen
Twee doosjes-acht kuben (derde speelgave)
Twee doosjes-acht bouwsteenen (vierde gave) 
Twee doosjes-zevenentwintig kuben (vijfde speelgave)
Twee doosjes-zevenentwintig bouwsteenen (6e speelgave)
Vijf soorten van mozaikplaatjes in doozen; van elk 100 stuks.
100 vlechtlatten - 100 legstokjes - 10 vouwstokjes
Een doos met ringen waarin 40 groote heele ringen (ongeveer 5 duim); 40 kleine heele (3 duim); 40 halve eerste soort; 40 halve laatste soort; 10 vlechtnaalden.
3 soorten van erwtenstokjes van elk 100 stuks.
10 leien met ruitjes; een bord, met ruitjes van 0.05 dm2.
- [122q] (29-12-1874) J. Stavenburg, hulponderwizjer.
- [123q] jaarwedden onderwijzend personeel.

[bron: SAD 121-40 brieven over het jaar 1874]

1875

(envelop 1; brieven liggen niet opvolgond)
- [29r] Staat 2e armenschool.
+ Staat der School 1e kwartaal 1875.
  Jongens 175 onverm, 19 B.A, 22 H.D, 11 Luth, 2 R.C. 1 Isr = 230
  Meisjes 177 onverm, 12 B.A, 24 H.D, 6 Luth, 1 R.C. 6 Isr = 226
  Alzoo samen 456 kinderen.
  In de vrouwelijke handwerken ontvingen onderwijs: 180 meisjes.
- [30r] J.H. van Dalen, stedelijke bewaarschool;
- [31r] (14-4-1875) Joh. Gijsb. Lawende, stedelijke bewaarschool;
- [32r] (16-4-1875) kennisplein Weeshuisplein;
- [36r] (24-4-1875) prisjuitdeeling nieuwe regeling;
- [37r] (26-4-1875) verlaten kind Math. Corn van Lobbregt, geb. 12-5-1867.
- [38r] rekeningen;
- [40r] D. van der Koogh, stedelijke bewaarschool;
-----
- [2r] (4-1-1875) J. Slavenburg en P. van Neck Jr.
- [4r] (6-1-1875) .H. van Dorsten, hulponderwijzer;
- [8r] onderwijzersgezelschap over 1874.
- [9r] (Dordrecht 26-1-1875) Naar aanleiding van Uwe missive van 13 Januarij jl no 13 hebben wij de eer te berigten dat door ons
(1) is goedgekeurd (a) 't door de Hoofdonderwijzeres aan de bijzondere, vanweg de gemeente gesubsidieerde meisjesschool alhier, mejufvrouw J.M. Breunissen Troost, aan Mejufvrouw M. HEIDENREICH met 1e Januarij jl verleend eervol otnslag; (b) de tijdelijke anstelling ana hare inrigting van mejufvrouw S. BÖGER, als hulponderwijzeres
(2) bedoelde Hoofdonderwijzeres als diligent te beschouwen ten aanzienv an de vervullind der vacature ontstaan dot 't dub 1a bedoeld ontslag. Burg. en Weth. van Dordrecht.
- [17r] (Dordrecht 3 Maart 1875) Naar aanleiding van Uwe missive van 22 Februarij jl no 19, hebben wij de eer te berigten dat door ons is goedgekeurd, dat aan de bijzondere, van wege de gemeente gesubsidieerde, meisjesschool alhier, hoofdonderwijzeres mejufvrouw J.M. Breunissen Troost, als hulponderwijzeres der 1ste klasse, worde verbonden mejufvrouw H.M. Burghgraef. Burg. en Weth. van Dordrecht.
- [19r] STAAT der Bewaar- en Kleinkinder- of Maitressen-Scholen
1 openbare bewaarschool, 1 onderwijzeres, 9 helpsters, 161 jongens/143 meisjes=304
a bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 11 helpsters, 191/199 = 390
b bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 4 helpsters, 80/115=195
c bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 0 helpsters, 19/17=36
d bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 1 helpsters, 12/14=26
e bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 2 helpsters, 24/22= 46
f bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 0 helpsters, 12/13=25
g bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 4 helpsters, 29/33=62
a bijzondere Kleinkinder- of Maitressen-School 1 helpster, 6/5=11
b bijzondere Kleinkinder- of Maitressen-School 1 helpster, 2/9=11
c bijzondere Kleinkinder- of Maitressen-School 1 helpster, 7/15=22
d bijzondere Kleinkinder- of Maitressen-School 1 helpster, 3/3=6
e bijzondere Kleinkinder- of Maitressen-School 1 helpster, 0/4=4
f bijzondere Kleinkinder- of Maitressen-School 1 helpster, 3/3=6
Het getal der kinderen is genomen op 31 Januarij 1875. De openbare bewaarschool is eene gemeenteschool. De 7 bijzondere bewaarscholen zijn
a=van de Nederduitsch hervormde diakonie;
b= van de Roomsch Katholieke gezindt;
c= de Christelijke bewaarschool
d= van mej. Vollenhoven-Reus
e= van mej. van der Koog
f= van mej. Vliegenthart
g= van mej. Sillevis-van den Heuvel
De 6 kleinkinderen of maitressenscholen zijn
a= van vr. Berentemfel
b= van vr. van der Want;
c= van vr. van Ameijden
d= van vr. Herriks
e= van vr. Boshamer
f= van vr. Schaffels
Sedert de laatste opgave is de kleinkinderschool van vr. HERMANS vervallen. De maitressen zijn onder de rubriek helpsters vermeld. Aldus opgemaakt door de plaatselijke schoolcomies te Dordrecht, den 26 maart 1875. (J.W. v.d. Noordaa, secretaris)
- [20r] (15-3-1875) J. van Buul, hulponderwijzer 1e openbare armenschool;
- [21r] (Dordrecht maart 1875) Naar aanleiding van artikel 1 van het reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, drie opgaven van kinderen, waarvan de ouders bij Diakenen der Ned. Herv. en der Evang. Luthersche Gemeente en 't Burgerlijk Armbestuur alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op de armenscholen te doen opnemen. Burgemeester en Wethouders.
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1875): 1. Naantje van der Rest (Neeltje 11-2-1869); 2. Leentje van Welie (Dirk 10-2-1869);
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1875): 1. Jan Hennekes/Petronella (Sophia 20-2-1869); 2. Teunis Schilthuizen/Maria Elisabeth van der Kaa (Teunis Bartholomeus 10-7-1868); 3. Johannes Nienkemper/Wilhelmina Rutjes (Johanna Hendrika 27-1-1869); 4. Arie van Duinen/Maria Hagen (Cornelis 24-2-1869); 5. Nicolaas de Koen/Catharina van Efferen (Adriana Catharina 15-1-1869); 6. Willem van Leeuwen/Anna Mathilda Evers (Willem 21-3-1869); 7. Cornelis van den Adel/Marina Elizabeth van Egmond (Herman 7-3-1869); 8. Hendrika Louwman/Alida Barto (Jacoba 19-5-1864); 9. Hendrika Louwman/Alida Barto (Hendrik 3-11-1868);
+ Evangelische Luthersche Gemeente. Arnoldus Wolf/Elizabeth Meusen (Mathijs 12-3-1869)
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de 1e Stads-armenschool 22 Maart 1875: 1. Arie Visser, Hooge Nieuwstraat; 2. Johanna Barto, Kromme Elleboog; 3. Johannes Erkens, Kromme elleboog; 4. Adriana Vrolijk, Hil; 5. Arnold T. Keizer, op de Hoogt; 6. Josina Kuipers, Nieuwstraat; 7. Marigje Boon, Kromhout; 8. Leentje de Groot, Hil; 9. Maria Visser, Hil; 10. Huibert van Hoek, Hellingen; 11. Catharina Muls, Hil; 12. Nicolaas Duister, Schuitenmakersstraatje; 13. Johannes Wagenaar, Sarisgang; 14. Sophia Hennekes, Kolfstraat; 15. Cornelis Magendans, Raamstraat; 16. Antje van Vugt, Nieuwstraat; 17. Neeltje Bogers, Kromme Elleboog; 18. Flora Vrolijk, Tolburgstraatje; 19. Cornelis van Duinen, Augustijnenkamp; 20. Johanna H. Nienkemper, Weeshuisstraatje; 21. Pieter Walson, Stoofstraat; 22. Jacob Göbel, Vriese..; 23. Bastiaan Rademaker, Casperspad; 24. Cornelis Gilles Brandt, Augustijnenkamp; 25. Johannes J.L. Wo...; 26. Adriana van Hemert, Heerhijmanshuisstraat; 27. Hendrik A. Steenraad, Lastige Eenstraat; 28. Pieternella W. Tisserand, Wijngaardstraat; 29. Philip Leleiveld, Hil; 30. Cornelis van Wingerden, Kromme Elleboog; 31. Johanna Brouwers, Hellingen; 32. Jan van den Staaij, Suikerstraat; 33. Pieter van den Bosch, Stek; 34. jacoba Louwman, Casperspad; 35. Hendrik Louwman, Casperspad; 36. A.M. van Eijsden, Kofstraat; 37. Teunis B. Schilthuis, Marienbornstraat; 38. Joseph v.d. Linden, Sp..gang; 39. Maaike v.d. Linden; 40. Cornelia van Es, Breestraat; 41. Johanna van Evenwel, Kromhout; 42. Adr. C. de Koen, Heerheymansuistraat; 43. Servaas Hombag, Stoofstraat; 44. Cornelis Winkster, Geldelozepad; 45. Aart van Dijl, Nieuwstraat; 46. Johanna Kleton, Achter s Landswerf
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de 2e Stads-armenschool 22 Maart 1875: 1. .................etc.
- [23r] Dingsdag den 30 maart 1875) Is gelezen eene missive van de Plaatselijke Schoolcommissie alhier, dd 27 Maart ll no. 37, houdende mededeeling dat Mejufvrouw M.P. van der Koog, de Bewaarschool van mejufvrouw de WAAL alhier heeft overgenomen, doch tot dusver de vergunning daartoe niet heeft bekomen, met verzoek die alsnog te willen verleenen. gezien de daarbij overgelegde bescheiden; Gelet op art. 5 van het Reglement voor de Bewaar- en kleinkinderscholen in de Provincie Zuid-Holland;
Is besloten aan mejufvrouw M.P. van der Koog voorn. bij extract dezer, vergunning te verleenen tot voortzetting der bijzondere bewaar- of kleinkinderschool in deze gemeente tot de oprigting waarvan aan Mejufvrouw DE WAAL bij besluit dezer vergadering van 2 November 1868 no 12 vergunning werd verleend, onder gehoudenheid dat zij zich stipt gedrage naar de bepalingen vervat in het Reglement voor die school, door haar vastgesteld met medewerking der Plaatselijke Schoolcommissie alhier den 1 Mei 1874 waarvan aan haar door genoemde Commissie een afschrift zal worden ter hand gesteld, ...;
-----
- [41r] (18-5-1875) H.M. Burghgraef, bewijs art. 37c.
- [42r] (22-5-1875) mej. A.m.E. Lojenga.
- [48r] (Dordrecht 7 Junij 1875) Naar aanleiding van het aanstaande vertrek van Mej. HOLTHEIJER hebben wij de eer aan de commissie ter vervulling der vacature op de 1ste Stads Armenschool voor te dragen: Mejufvrouw Frederika de VRIES, woonplaats Zandweg.
Aangezien deze onderwijzeres het examen in de handwerken heeft afgelegd, meenen wij, zij op hooger salaris aanspraak mag maken, en nemen wij de vrijheid de Commissie zulks in overweging te geven. Namens Regentessen J.J. de Koning Brand.
+ - (Dordt den 25 Mei 1875) WelEd Gestr. Heer, Op verzoek van de Presidentesse der Naai en Breischolen der Gemeente, moet ik UEd Gestr kennis geven, dat Jufvrouw L.M. Holtheijer haar ontslag als mede helpster aan mijne inrigting heeft aangevraagd tegen 1 Jlij a.s. of vroeger. Met Hoogachting, WelEd Gestr. Heer U Ed w dienaar, G. Bonket
- [51r] (15-6-1875) A. Bolhuis, hulponderwijzer, 2e armenschool.
- [52r] (Dordrecht 19 Junij 1875) Naar aanleiding van artikel 1 van het reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, twee opgaven van kinderen, waarvan de ouders bij t Burgerlijk Armbestuur en Diakenen der Ned. Herv. Gemeente alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op de armenscholen te doen opnemen. Burgemeester en Wethouders.
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de 1e Stads-armenschool 21 Junij 1875: 1. M.C. Lobberegt, K. Breestraat; 2. Johanna Schreuder, Augustijnenkamp; 3. Sijgje van der Elst, Stoofstraat; 4. Maaike Smit, Sarasgang; 5. Maarten Verloop, Vest; 6. Nicolaas van Eijsden, Hil; 7. Antonie van Eijsden, Hil; 8. Marinus Giphart, Torenstraatje; 9. Hermina Smit, Hellingen; 10. Teuntje van der Krab, Vischstraat; 11. Frederik S. Pidoux, Blijdenhoek; 12. Michiel van der Boor, Frankenstraat; 13. Hendrika Huisman, Dubbeldamscheweg; 14. Johanna de Visser, Vriezestraat; 15. Willem van Leeuwen, H. Nieuwstraat; 16. Nansje van Os, Dwarsgang; 17. Margaretha de Vries, Hil; 18. Neeltje Wienhoven, Hil; 19. Jacobus van Rijnen, Dwarsgang; 20. Willem Lems, Varkenmarkt; 21. Maria A.E. Ponsen, Augustijnenkamp; 22. Alida Bozua, Varkenmarkt; 23. Janna Bozua, Varkenmarkt; 24. Adrianus de Bruijn, Marienbornstraat; 25. Janna de Bruijn, Marienbornstraat; 26. Geertje Prins, Augustijnenkamp; 27. Antje Blom, Suikerstraat; 28. Jacob Rietveld, Weeshuisstraatje; 29. Antonia van der Waard, Marienbornstraat; 30. Albertus Johannes Advocaat, Noordendijk, 31. Pieter Knieriem, Torenstraatje; 32. Willemina J. Stam, Marienbornstraat; 33. Leonardus Räber, Vleeschhouwerstraat; 34. Willem den Broeder, Heerhijmanssuistraat; 35. Christoffel den Broeder, Heerhijmanssuistraat; 36. Maria C. van Toor, Kromhout; 37. Elisabeth A.A. de Gids, Pottenkade; 38. Adrianus Elzeman; 39. Elisabeth Bouwens, Bagijnhof; 40. Marie Hartman, Gevulde gracht; 41. Martinus Huisman, Kolfstraat; 42. Dina Meijer; 43. Bastiaan van 't Hof, Stoofstraat
+ Aanneming van nieuwe leerlingen voor de 2e Stads-armenschool 21 Junij 1875: 1. Christina H. Minnebreuker, Heerheijmansuisstraat; 2. Johannis van der Waard, Marienbornstraat (misvormd en ziekelijk); 3. Lijsje de Wit, Noordendijk;
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1875): 1. Johan George Meijer/Barendina Noorenburg (Dina 10-4-1869); 2. H.C. Lobbregt/Neeltje van Weelie (Matthijs Cornelis 12-5-1867);
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1875): 1. Adrianus Elzerman/Dirkje Fok (Adrianus 18-4-1869); 2. Steven Schreuder/Johanna Trouillard (Johanna 6-12-1868); 3. Jan Hendrika Minnebreuker/Christina Scheeris (Christina Hendrika 4-3-1865); 4. Nicolaas van der Elst/Aaltje de Zeeuw (Sijgje 27-5-1869); 5. Willem Smit/Leentje Eiklenboom (Maaike 29-4-1869); 6. Pieter Verloop/Maria van Klaveren (Maarten 28-6-1869);
- [53r] (22-6-1875) van Merkom, onderwijzer in Indie
- [56r] stadsburgerschool voor jongens (personeel);
- [57r] Staat 1e tusschenschool. (15. C. van Dijk, 16. P. Wolhoff geb. Sibbes, 17. G.J. Smak geb. Takken, 18. W. Versluis, 19. A. Holtheijer, 20. J. v.d. Schulp, 21. H. v.d. Hummel)
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 122 werkjes.
  Staat der School
  Jongens 249 Meisjes 274 = Samen 523
  Staat der School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken: 167 leerlingen
- [58r] Staat 2e tusschenschool. (10. J. Smits, 11. J.C. Lindeman, 12. A. van Heusden, 13. A. Houtgraaf, 14. F.C. v.d. Ent, 15. A.M. van Roosendaal, 16. M.M. Reus, 17. K.C. Lipjes, 18. J.G.P. van Wijk, 19. C. Rutten)
+ Staat der Tweede Stads-Tusschenschool (2e kwartaal 1875)
  207 jongens 266 meisjes Totaal 473 leerlingen.
  Voorbere. klasse der Burger-Avondsch.: 30 leerlingen.
  Handwerken: 199 leerlingen.
- [59r] Staat 1e armenschool. (1. A. Kloppers, 2. D.J. Bonket, 3. A.E. Bonket, 4. H. Reus, 5. P.C. Arenout, 6. L.M. Holtheijer)
+ Staat van de Naai- en Breischool der 1e Stads-Armenschool te Dordrecht op den 30 Junij 1875.
+ Staat der Eerste Stads-Armenschool op 30 Junij 1875.
  Burgerl. Armbestuur 40 (18 j./22 m.)
  Herv. Diakonie 69 (31/38)
  Onvermogenden 373 (183/190)
  Lutherschen 8 (3/5)
  Roomsch Cath. 4 (3/1)
  Israelieten 1 (0/1)
  Onverm. Isr. 0 (0/0) = 238 jongens en 257 meisjes = 495 (10 Leerlingen verlaten de school)
- [60r] Staat 2e armenschool.
+ Staat der 2e openbare Armenschool over het 2e kwartaal 1875.
  Jongens 164 onverm, 16 B.A., 22 D.A, 10 L.A, 2 R.C., 1 Isr.=215 jongens
  Meisjes 171 onverm, 9 B.A., 20 D.A, 6 L.A, 1 R.C., 4 Isr.=211 meisjes =   Samen 426 kinderen
  180 Meisjes ontvingen onderwijs in Vrouwelijke handwerken.
- [61r] brief R. Adama (Houwerzijl prov. Groningen);
- [62r] (12-7-1875) J. Heude, verlof 30 dagen.
- [63r] pleziertochtje.
- [64r] (23-7-1875) ca 200 kinderen diergaarde Rotterdam.
- [69r] (6-8-1875) J. Hartmans.
-----
- [24r] (Dordrecht 2-4-1875) In antwoord op uw Missive van den 25 Maart nemen wij de vrijheid de Commissie voor te dragen; als helpster op de 2de Stads-Armenschool in de plaats van Mej. van WELIE, Mej. Cornelia van der REST oud 16 jaar, woonplaats Kromhout naast het gebouw van de Heer van der KLOES, welke in aller deele de vereischte bekwaamheden bezit en ten 2de Mej. M. ADVOKAAT woonplaats Vest. Namens Regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [25r] personeel stadsburgerschool.
- [26r] Staat 1e stadstussenschool.
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 122 werkjes.
  Staat der School
  Jongens 247 Meisjes 260 = Samen 507
  Staat der School in de Vrouwelijke Handwerken: 172 Leerlingen.
- [27r] Staat 2e stadstussenschool. (12. J.C. Lindeman, 13. A. van Heusden, 14. F.C. v.d. Ent, 15. A.M. van Roosendaal, 16. M.M. Reus, 17. K.C. Lipjes, 18. J.W.P. van Wijk, 19. C. Rutten)
+ Staat der 2e Stads-Tusschenschool
  Jongens 225 Meisjes 271 = Totaal 496 leerlingen.
  Voorbereidende klasse der Burger-Avondschool: 48 leerlingen.
  Handwerken: 194 leerlingen.
- [28r] Staat 1e stadsarmenschool. (1. A. Kloppers, 2. D.J. Bonket, 3. A.E. Bonket, 4. H. Reus, 5. P.C. Arenout, 6. L.M. Holtheijer)
+ Staat van de Naai- en Breischool der 1e Stads-Armenschool te Dordrecht op den 1 April 1875.
+ Staat der Eerste Stads-Armenschool op 1 April 1875.
Burgerl. Armbestuur 40 (18 j./22 m.)
Herv. Diakonie 67 (30/37)
Onvermogenden 386 (186/200)
Lutherschen 10 (3/7)
Roomsch Cath. 4 (3/1)
Israelieten 1 (0/1)
Onverm. Isr. 0 (0/0) = 240 jongens en 268 meisjes = 508 (47 Leerlingen verlaten de school, 9 leerlingen overgepl. bij mr. Schotel = 56)

(envelop 2)
- [71r] (Dordrecht 16-8-1875) Met 31 December a.s. is de overeenkomst geeindigd, waarop den 27 November 1871 voor den tijd over 4 jaren de aanbesteding heeft plaats gehad voor de levering van schoolbehoeften, ten dienste van de scholen der Gemeente.
Alvorens de aanbesteding opnieuw te doen plaats hebben, heb ik de eer, onder bijvoeging van een exemplaar van de voorwaarden waarop die aanbesteding het laatst heeft plaats gehad, U te verzoeken, mij wel te willen mededeelen of daartegen ook bij U bedenkingen bestaan en zoo ja, welke wijzigingen zij als dan zullen moeten ondergaan. De Burgemeester van Dordrecht.

2e Perceel. Benoodigheden voor handwerken enz (Aannemer wed. J. Degens)
23. 1 kg saijet f 3
24. 6 klossen garen no 14, 20, 24, 30, 36
25. 5 kg garen (zwart) f 2
26. 5 kg breigaren f 2
27. per kaartje Teekengaren, in kleueren f 0,02
28. 1 h.g. spelden f 0,50
29. 19 pakjes Naainaalden, No 4, 6, 8, 12 f 0,50
30. 1 pakje Maasnaalden, 25 stuks f 0,20
31. 25 Stopnaalden f 0,20
32. 1 stel Breinaalden, in 3 soorten f 0,14
33. 6 Vingerhoeden f 0,15
34. 6 Maasballen f 0,60
35. 6 Teekenlapjes f 0,60
36.6 Vaagdoeken f 1,20
37. 6 Handdoeken f 2,40
38. 6 meter Bruidslint (rood en groen) f 0,18

- [73r] (31-8-1875) R. Volwerk, hulponderwijzer Zuidland.
- [74r] (31-8-1875) D. van der Waaij.
- [76r] (4-9-1875) P. van West, hulponderwijzer 2e armenschool.
- [78r] A. van der Steen.
- [79r] (Dordrecht 8-9-1875) Bij dezen heb ik de eer Uwe aandacht te vestigen op den toestand mijner school, gedurende het 1ste jaar van haar bestaan en bij den aanvang van het 2de, terwijl ik tevens de vrijheid neem Uwe medewerking te verzoeken, waar die toestand onbevredigend blijkt te zijn, ten middelen tot verbetering kunnen worden aangewend. Bij de opening der school (9 Sept 1874) bedroeg het aantal leerlingen 83, terwijl in het 1ste kwartaal om verschillende redenen, later wegens ziekte of verandering van woonplaats, ongeveer evenveel de school verlieten, als er nieuwe werden ingeschreven, zoodat gemiddeld 84 leerlingen van het onderwijs gebruik maakt. Hieronder waren er 37 voor wie slechts f 25 werd betaald, zoodat de schoolgelden in het geheel f 2320 opbrachten, wat mede Subsidie van f 1200 door een inkomen van f 3520 uitmaakt.
Wat het aantal hulponderwijzeressen betreft, werd aan de voorwaarden voldaan en terstond een viertal, namelijk eene aan de 1ste, een van de 2de en twee van de 3de klasse aangesteld, doch om naar wensch te slagen zag ik mij verplicht, het salaris der eerste van f 650 op f 700 te brengen en later dat van eene hulponderw. der 3de klasse met f 50 te verhoogen.
Van 1 Jan, toen mej. HEIDENREICH wegens eene aanstelling in Indie haar ontslag kreeg, tot 1 Mei moest de betrekking van 1ste hulpond. vacant blijven door gebrek aan geschikte gelegenheid tot inwoning, en gedurende dien tijd, werd onder goedkeuring van Heeren B. en W. tijdelijk eene hulponderw. aan de school verbonden tegen eene jaarwedde van f 525. Verder was ongeveer 5 maanden eene kweekeling mede werkzaam tegen f 150 's jaars, zoodat in het geheel aan hulponderw. en kweekeling eene som van f 2138 werd uitbetaald.
Hierbij moet nog gerekend worden f 332 onkosten, waarvan ongeveer f 150 voor schoonmaken en het verrichten van enkele diensten aan school, en de rest voor brandstof en andere benoodigheden, die dit jaar gering waren, maar vermeederen naar mate de schoolmeubelen en andere schoolbehoeften langer in gebruik zijn geweest.
Van f 3520 inkomsten ging alzoo f 2138 + f 332 = f 2470 af, zoodat de school slechts een voordeel van f 1050 opleverde, te gering voor een behoorlijk bestaan, ook al wile men het aanbrengen van gewenschte verbeteringen op school nalaten.
Die verbeteringen echter, namelijk verhooging der jaarwedden en vermeederdering van het onderwijzend personeel, komen nog in velen opzichte, noodzakelijk voor, zal de school op den duur aan de eischen voldoen. Gedurige verwisseling toch werkt nadeelig op dne gang van het onderwijs en eene degelijke onderwijzeresse wil niet alleen in eigen onderhouw kunnen voorzien, maar ook voldoening hebben van haren arbeid, wat niet het geval kan zijn, wanneer zij telkens eene afdeeling schriftelijk moet laten werken om met een andere bezig te zijn, en den tijd niet kan vinden om het noodige te verklaren. Het vorig jaar deed zich dit bezwaar minder gevoelen; door de leerlingen der 6e klasse in vele opzichten nog hetzelfde behoefde als die der 5de klasse, terwijl de behoeften van een klas 5de en 6de kl. uitmaken, te veel verschillen, om ze voor verscheidenen vakken in ééne afdeeling te vereenigen.
Het is bij den aanvang van dit schooljaar niettegenstaande 7 leerl. uit de hoogste klasse de school verlieten, het aantal tot 93 gelopen, dat zonder uitzicht op verhooging van Gemeentewege is het mij vooralsnog onmogelijk eene vijfde hulponderwijzeres aan te stellen.
Daar ik hoogst ongaarne om geldelijke bezwaren een werkkring zou verlaten, die mij overigens voldoet, en uwe goede bedoelingen mij meermalen zijn gebleken, ben ik zoo vrij U mijne belangen en die mijner school verder aan te bevelen, in de hoop dat door Uwe tusschenkomst eenige vernadering moge komen in de voorwaarden, waarop ik mijne aanstelling ontving. De hoofdonderwijzeres der Gesubsidieerde meisjesschool J.M. Breunissen Troost.
- [80r](10-9-1875) G.W. Hollander, hulponderwijzer 1e tusschenschool.
- [82r] (18-9-1875) Naar aanleiding van artikel 1 van het reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, twee opgaven van kinderen, waarvan de ouders bij t Burgerlijk Armbestuur en Diakenen der Ned. Herv. Gemeente alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op de armenscholen te doen opnemen. Burgemeester en Wethouders.
+ Indeeling van Nieuwe Leerlingen 20 Sept 1875: 1. Willemina de Bres, Weeshuisstraat; 2. Johanna v.d. Berg, Wijngaardstr.; 3. Herndrik Alleblas, Marienbornstr.; 4. Maria v.d. Meijle, Kromme elleboog; 5. Leentje van Os, Raamstraat; 6. Willemina Smitshoek, Boonepad; 7. Jan Kamberg, Marienb.str; 8. Corn.s. Jac.s Kelderman, Hellingen; 9. Joh.s Alb.s Meiboom, Heerh.huisstr.; 10. Paulina Johanna Tukker, Suikerstraat; 11. Pieter Vink, Krommelleboog; 12. Nic.s van RAAMT, Kolfstraat; 13. Paulus Boogaart, Augustijnenkamp; 14. Frederika Plan.ta Berning, Kolfstraat; 15. Joh. Hendr. van Andel, Aug.kamp; 16. Hendr. de Sterke, Marienb.str; 17. Hendr.Will.a Bosman, Hooge Nieuwstraat; 18. Margina Clazina de Ridder, Hooge Nieuwstraat; 19. Jannigje van Dijk, Aug.kamp; 20. Francina Vigelius, Pelsestr.; 21. Thomas van Eijsden, Heerh.str.; 22. Anth.a van Megchelen, Aug.kamp.; 23. Corn.s. Joh.s Zoeteman, Hellingen; 24. Eliz. Tijssen, Kolfstraat; 25. Joh. Geertruida Bellaart, Gev. Gracht; 26. Elis. Adriana Brandt, Aug.kamp.; 27. Elizabeth v.d. Weijden, Breeweg; 28. Jacobus Nic.s Kempers, Suikerstraat; 29. Geertruida Vink, Dolhuisstraat; 30. Neeltje Schouten, Frankenstraat; 31. Lijsje de Jong, Noordendijk; 32. Teunis Stuurman, Marienbornstraat; 33. Andries Willem Baars, Gevulde Gracht; 34. Dirkje Johanna Zwang, Heerh. straat; 35. Johs Zwang, Hellingen; 36. Anton Jan Nieuwkoop, Marienbornstraat; 37. Maria Ida Peper, Spuiweg; 38. Hermina Meineke, Krommelleboog (1e armenschool); 39. Johanna Catharina Louman, Nieuwbrug (1e armenschool); 40. Maria Blanckert, Kolfstraat (1e armenschool); 41. Simon Blanckert, Kolfstraat (1e armenschool); 42. Petronella Klootwijk, Varkenmarkt (1e armenschool); 43. Adriana Magdalena Ponsen, Vest (1e armenschool) ***** 1. Goris Grootenboer, Marienbornstraat; 2. Antonie de Jong, Schuitenmakersstraat; 3. Grietje Nauer, Hellingen, 4. Bartholomeus Commers, Hoogt; 5. Klaas van Raamt, Kolfstraat
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1875): 1. Teunis Grootenboer/Margaretha Catharina Ruurman (Goris 10-9-1869); 2. Anthonie van Os/Cecilia de Boo (Klazina 12-8-1869);
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt (1875): 1. Willem de Jong/Elsje Zwang (Antonie 3-6-1867); 2. Leendert Nauer/Anna Maria de Visser (Grietje 12-11-1868); 3. Bartholomeus Commers/Anna Elisabeth van Duinen (Bartholomeu Johannes 14-12-1868); 4. Teunis Grootenboer/Margretha Catharina Hartman (Clara 16-9-1869); 5. Klaas van Raamt/Sara de Vries (Klaas 27-8-1869);
- [84r] burgerschool personeel.
- [85r] Staat 1e stadstusschenschool.
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 122 werkjes.
  Staat der School: Jongens 261 Meisjes 261 = samen 522.
  Staat der School voor het onderwijs in Vrouwelijke Handwerken: 187 Leerlingen.
- [86r] Staat 2e stadstusschenschool. (13. F.C. v.d. Ent, 14. A.M. van Roosendaal, 15. M.M. Reus, 16. K.C. Lipjes, 17. J.W.P. van Wijk, 18. C. Rutten)
+ Staat der 2e Stads-Tusschenschool 206 Jongens 258 Meisjes = Totaal 464 leerlingen.
  Handwerken: 191 Leerlingen.
  Voorber. klasse B.A.: 24 Leerlingen.
- [87r] Staat 2e stadsarmenschool.
+ Tweede-Stads-Armenschool. Staat over 't derde kwartaal 1875.
  Jongens onverm 165, B.A. 14, H.D. 22, Isr. 1, Luth. 10, R.C. 2
  Meisjes onverm 172, B.A. 9, H.D. 18, Isr. 4, Luth. 6, R.C. 1
  Samen 214 jongens en 210 meisjes = 424 Leerlingen.
  180 meisjes ontvingen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [88r] (28-9-1875) G.M. van Woerkom.
- [90r] indeling klassen 1e armenschool (J.H. de Jong Boers).
- [91r] (1-10-1875) W. van Eigens en J. Muller, sted. bewaarschool.
- [92r] (Dordrecht 20-10-1875) De Hoofdonderwijzeres der bijzondere door de Gemeente gesubsidieerde Meisjesschool alhier, Mejuffrouw J.M. Breunissen Troost, heeft zich, blijkens de hierbij gaande missive van 28 September ll. tot den Gemeenteraad gewend, met 't verzoek de aan de subsidie verbonden voorwaarden te willen herzien, op grond vvan de motieven, neergelegd in haar tot U gerigt en copielijk mede hierbijgevoegd schrijven, van 8 September tevoren.
In verband met de van den Raad, in zijne zitting van gisteren, ontvangen opdragt, om hem, ten aanzien van dat verzoek, te dienen van berigt en raad, zou het ons aangenaam zijn, hieromtrent Uw gevoelen te kennen. Wij hebben mitsdien de eer, U beleefd te verzoeken ons dit, kan het zijn eenigzins spoedig, wel te willen mededeelen. Burgemeester en Wethouders van Dordrecht.
- [93r] (Dordrecht 23 October 1875) Wij hadden de eer te ontvangen Uwe missive van 21 dezer, No. 127, betreffende 't verzoek van Mejuffrouw J.M. Breunissen Troost, Hoofdonderwijzeres der bijzondere gesubsidieerde Meisjesschool alhier, om herziening der voorwaarden waarop aan haar door de Gemeente subsidie werd verleend. Over 't algemeen kunnen wij ons met de daarbij gedane voorstellen wel vereenigingen. ten aanzien van de wijziging voorgedragen op Artikel 4, 3a, tweede alinea, zouden wij echter gaarne nog eenige in lichting ontvangen alvorens eene beslissing te nemen. Naar Uwe meening, zou die alinea moeten luiden:
Indien het getal leerlingen minder dan 125 bedraagt, wordt het aantal Hulponderwijzeressen met eene verminderd, van zoodanige klasse enz.
Ook wanneer dus 't aantal leerlingen tot op 50, of zelfs nog lager, mogt dalen, zou de Hoofdonderwijzeres toch nog verpligt zijn, zich door minstens vijf hulponderwijzeressen te doen bijstaan.
Is dit werkelijk Uwe bedoeling, dan zouden wij zoodanige voorwaarde nog al bezwarend voor de Hoofdonderwijzeres achten en vreezen dat zij zich daaraan moeijelijk zou kunnen onderwerpen. Wij nemen mitsdien de vrijheid U beleefd te verzoeken ons wel te willen mededeelen of onze opvatting juist is en, zoo ja, of de Hoofdonderwijzeres met Uw voorstel op dit punt in kennis is gesteld en daartegen geen bezwaar heeft gemaakt. Aangezien 't voornemen bestaat, om den zaak in de op Dingsdag aanstaande te houden zutting van den Gemeenteraad aan de orde te stellen en, zoo eenigzins mogelijk aftedoen, zal het ons hoogst aangenaam zijn, vooraf de verlangde inlichtingen van U te mogen ontvangen. Burgemeester en Wethouders van Dordrecht.
- [94r] weduwe G. Bonket geb. Nieuwkasteel.
- [95r] Marinus van Dijk, geb. 11-8-1861.
- [96r] (25-10-1875) J.F. op den Zieke, hulponderwijzer 2e tussenschool.
- [99r] (25-10-1875) Johanna Catharina van Trooijen, geb. 29-4-1861, kweekeling.
- [100r] (19-10-1875) J.M.F. Orelio, hulponderwijzer.
- [106r] (Dordrecht 12-11-1875) Naar aanleiding van 't daartoe door de Hoofdonderwijzeres der Bijzondere gesubsidieerde Meisjesschool voor lager en meer uitgebreid lager onderwijs alhier, gedaan verzoek, heeft de Raad dezer Gemeente in zijne zitting van 27 October jl besloten de voorwaarden, waarop aan die Intichting de subsidie uit de gemeentekas werd verleend vastgesteld bij zijn besluit van 27 Januarij 1874 te herzien en daarin de volgende wijzigingen te brengen.
ARTIKEL 4 Wordt voortaan gelezen: Op een getal van 125 leerlingen, wordt de Hoofdonderwijzeres bijgestaan door minstens zes hulponderwizjeressen te weten enz
Indien het getal leerlingen minder dan 125 bedraagt, kan het aantal hulponderwijzeressen met een of meer, naar gelang van omstandigheden, worden verminderd, van zoodanige klasse, als enz
ARTIKEL 7 leze men aldus:
Aan de Hoofdonderwijzeres wordt toegekend eene jaarlijksche subsidie, bestaande in de noodige schoollokalen, kleedkamers, schoolbanken en f 1800. Met uitzondering enz
Voorts bepaalde de Gemeenteraad, dat deze wijzigingen geacht zullen worden te zijn in werking getreden met 1 September jongstleden. Tot deze zaak hadden betrekking Uwe missiven van 21 en 25 October jl No 127 en 132. Ik heb de eer U, bij deze met de door den Gemeenteraad genomen beschikking in kennis te stellen. De Burgemeester van Dordrecht.
- [109r] (27-11-1875) teekenonderwijs H.B.S. (J.L. van der Made, J. Orelio).
- [114r] (Dordrecht 6-12-1875) Is gelezen eene missive van de Plaatselijke Schoolcommissie alhier, dd 3 December ll,. No. 148, houdende aanbeveling voor de betrekking van Regentes over het onderwijs in de handwerken aan meisjes, op de openbare scholen voor lager onderwijs, ter vervulling van de, met 1 Januarij eerstkomende, ten gevolge van periodieke aftreding, te ontstane vacature.
Gezien artikel 1 van de Verordening voor Regentessen voornoemd, van 31 Maart 1868; Is besloten: met 1 Januarij 1876 te herbenoemen tot Regentes over het onderwijs in de handwerken aan meisjes, op de openbare scholen voor lager onderwijs: Mevrouw ESSENIUS GREEFF-SLOTEMAKER en dit, voor den tijd van vier jaren; Hiervan zal, bij extract mededeeling worden gedaan aan de Plaatselijke Schoolcommissie voornoemd, ter informatie en met verzoek van kennisgeving aan de herbenoemde. De Burgemeester.
- [118r] (14-12-1875) J. Elich, hulponderwijzer;
- [119r] (15-12-1875) G. Dekker, hoofdonderw te Wormer.
- [120r] (eervol ontslag 15-12-1875) W.J. van der Kolff.
- [123r] (21-12-1875) Bij deze hebben wij de eer te berigten, dat de levering der voor de Jaren, 1876, 1877, 1878 en 1879 benoodigde schoolbehoeften, waarvan de aanbesteding op den 6e December jl heeft plaats gehad, door ons is toegewezen als volgt:
(a) 't eerst perceel aan H.R. van Elk alhier....;
(b) 't tweede perceel aan de wed. J. Degens alhier, voor 80% boven het, bij voormelde tarief vastgestelde bedrag;
(c) 't derde perceel aan J.P. Revers voor 5%...;

- [124r] (22-12-1875) A.H. van Riel, hulponderwijzer;
- [126r] brief M. Poors, stedelijke bewaarschool.
- [127r] personeel stadsburgerschool.
- [128r] Staat 1e stadstusschenschool
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 boekjes.
  Staat der school.
  Jongens 266 Meisjes 268 = 543.
  Staat van de School voor het onderwijs in de vrouwelijke Handwerken:
  177 Leerlingen - 2 willekeurigen = Blijft 175 Leerlingen
+ NAMEN van leerlingen welke de Eerste Stads-Tusschenschool willekeurig hebben verlaten (Dordrecht 27 Dec 1875): 1. Willem Breur, 2. Christina Candel (naar 't weeshuis); 3. Cornelis Candel (naar 't weeshuis); 4. Willemina Fuijk (naar de Armenschool); 5. Helena Fuijk (naar de Armenschool); 6. Jan van den Heuvel (naar de Armenschool); 7. Karel Quast (overleden); 8. Pieter van Rekum (Bijz school); 9. Elizabeth Stok; 10. Teuntje Verwaard; 11. Willem Wordragen (Bijz school); 12. Jozef Weber. 
+ NAMEN van leerlingen welke toegang verzoeken tot het onderwijs in de Vrouwelijke handwerken aan de Eerste Stads-Tusschenschool (Dordrecht 27 Dec 1875)
- [129r] Staat 2e stadstusschenschool
+ Staat der Tweede Stads-Tusschenschool
207 Jongens 253 meisjes = Totaal 460 leerlingen.
Handwerken: 183 leerlingen.
Voorber. klasse Burger Avondsch.: 46 leerlingen.
- [130r] Staat 1e openbare armenschool (Helpsters: 1. A. Kloppers (2 dagen examen voor nut geslaagd), 2. F. de Vries (14 dagen ziek), 3. D.J. Bonket (2 dagen examen voor smaak geslaagd), 4. A.E. Bonket (4 dagen ziek), 5. H. Reus (4 dagen ziek), 6. P.C. Arenout (geen))
+ Staat der Eerste Openb. Armenschool over het 4e kwartaal 1875.
Jongens 223 onverm., 10 B.A., 13 D.A., 0 L.A., 0 R.C., 0 Isr = 246
Meisjes 246 onverm., 8 B.A., 23 D.A., 4 L.A., 1 R.C., 1 Isr = 283
Samen 529 kinderen
150 Meisjes ontvingen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [131r] Staat 2e openbare armenschool (1. E. Hartman, 2. A. Spits (1 maal (examen)), 3. E. Schraage (3 maal (familiezaken)), 4. E.A. Faassen, 5. H.P. van Dorsten, 6. Cornelia van der Rest)
+ 2e Stads-Armenschool. Staat over 't 4e kwartaal 1875.
Jongens 166 onverm., 11 B.A., 28 H.D., 9 L.A., 0 R.C., 1 Ist = 215
Meisjes 182 onverm., 13 B.A., 24 H.D., 8 L.A., 1 R.C., 4 Ist = 213 = samen 447 kinderen
180 Meisjes ontving onderwijs in Vrouwelijke handwerken.
- [131bis r] verslag burgerschool gedurende Kermis 24/5 - 4/6 1875 (M.H. Rottier 7-6-1875);

[bron: SAD 121-41 brieven over het jaar 1875]

1876

(envelop 1)
- [1s] (18-12-1875) Naar aanleiding van artikel 1 van het reglement voor de openbare armenscholen, heb ik de eer U te doen toekomen, twee opgaven van kinderen, waarvan de ouders bij t Burgerlijk Armbestuur en Diakenen der Ned. Herv. Gemeente alhier bedeeld worden, met verzoek die kinderen op de armenscholen te doen opnemen. Burgemeester en Wethouders.
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt: 1. Machiel Johannes Schouten/Maria Frederika Latooi (Jasper 21-11-1869); 2. Jan Theodorus Plus/Wilhelmina Kol (Neeltje Johanna 29-11-1869);
+ Lijst van kinderen wier plaatsing op de Stads-armenschool verzocht wordt: 1. Johannes Plus/Wilhelmina Kol (Johanna 24-11-1869); 2. Rijk de Roo/Huiberdina Margritha Kamermans (Helena Martina 29-8-1869);
+ NAMEN der leerlingen die met den 3e Jan 1876 overgeplaatst worden van de 1e naar de 2e Armenschool: 1. Jacob Rietveld, Weeshuisplein; 2. Adriana Elzerman, Augustijnenkamp; 3. Frans Spoel, Doelstraat; 4. Geertruida Prins, Augustijnenkamp; 5. Wilhelmina Geffart, Weeshuisplein; 6. Johanna Hendrika Nieuwkemper, Weeshuisstraatje; 7. Maria Anna Eliz. Ponsen, Augustijnenkamp; 8. Johanna Cornelia Schreuders, Augustijnenkamp; 9. Bastiaan de Koning, Marienbornstraat; 10. Suzanna Georgina Kroonen, Marienbornstraat; 11. Jenneke de Klundert, Marienbornstraat; 12. Corn.s Spoel, Marienbornstraat; 13. Joh. Catharina Louwman, Nieuwbrug; 14. Eldert Schotel, Heer Heimansuisstraat; 15. Maaike van Eisden, Heer Heimansuisstraat; 16. Jaapje van Eisden, Heer Heimansuisstraat; 17. Arie Chasselet, Marienbornstraat; 18. Arie de Man, Augustijnenkamp; 19. Leendert Jongeleen, Augustijnenkamp; 20. Maria v.d. Koogh, Heer Heimansuisstraat
+ Indeeling van Leerlingen op de Armenscholen (20 December 1875; door eenig Armbestuur bedeeld): 1. Jasper Schouten, Vriezeweg (1e armenschool); 2. Neeltje Plus, Kolfstraat (1e armenschool); 3. Helena M. de Roo, H. Bakstraat (1e armenschool); 4. Jansje Buis, Gevulde Gracht (1e armenschool);
+ Indeeling van Leerlingen op de Armenscholen (20 December 1875; onvermogend): 1. Nicolaas Bozua, Riedijk; 2. Johannes Vlasblom, Torenstraat; 3. Anna Dubbelman, K. Kromhout; 4. Jan Hendrik Minnebreuker, Heerheijmansuisstraat; 5. Gerrit Bouwens, Lijnbaan; 6. Johannes Hermanus Persijn, Heerheijmansuisstraat; 7. Machiel Kelfkens, Blijenhoek; 8. Arie Ridderhof, Breestraat; 9. Gerardina Jansen, Torenstraat; 10. Cornelia Hendr.a v.d. Linden, Kromme Elleboog; 11. Gerardina Visser, Blijenhoek; 12. Pieter van Os, Bakstraat; 13. Christiaan van Os, Bakstraat; 14. Jacs Hendr.s van Os, Bakstraat; 15. Lambs van Eijnsbergen, Heerheijmansuisstraat; 16. Willem van den Heuvel, Noordendijk; 17. Johs van Houwelingen, Riedijk; 18. Eliz. Smol, Hil; 19. Dirk Willem Mitzer, Blijenhoek; 20. Jenneke Buitenhek, Blijenhoek; 21. Karel Hartman, Varkenmarkt; 22. Pieter Knieriem, Hellingen; 23. Pieter Christ. Knieriem, Hellingen; 24. Dientje Boer, Bagijnhof; 25. Nansje Stichel, Hellingen;
+ Aanneming van nieuwe leerlingen 20 Dec 1875: 1. Gerrit Grondhout, Kromme Elleboog; 2. Maria van Oijen, Varkenmarkt; 3. Hendrik van der Velden, Dwarsgang; 4. Johs Soeteman, Spuistraat; 5. Alida Johanna Oosthoek, Torenstraat; 6. Marcus Aardoom, Sluisweg; 7. Hendr Lariviere, L. Breestraat; 8. Frans van der Graaf, Sluisweg; 9. Cornelia v.d. Rest, Sluisweg; 10. Hendrika Hermanus Wemmers, Vest; 11. Huiberdina Scheepbouwer, Kasperspad; 12. Jan Willem Muller, Doelenstraat; 13. Aart Tegelaar, Kromme elboog; 14. Jan van Schelt, Dwarsgang; 15. Johannes Leendert Blanchard, Stoofstraat; 16. Johanna Stiegelis, Breestraat; 17. Paulina Simonis, Raamstr; 18. Geertruida Simonis, Raamstr;
- [2s] (21-12-1875) helpsters stedelijke bewaarschool.
- [3s] (Maandag 27 dec 1875) Is gelezen eene missive van Mejufvrouw J.M. breunissen Troost, Hoofdonderwijzeres der, van wege de gemeente gesubsidieerde, bijzondere school voor meisjes alhier, dd 8 December jl, houdende verzoek om goedkeuring, dat aan hare inrigting als hulponderwijzeres is aangesteld mejufvrouw A. ROEPMAN, aanvankelijk op eene jaarwedde van f 450 die met f 50 zal worden verhoofd, zoodat zij eene akte voor de Fransche taal en de Handwerken zal hebben verkregen.
Gezien 't adres van de Plaatselijke School Commissie alhier, bij missive dd 21 December jl no 156 daarop verstrekt; Gelet op de voorwaarden, waarop ten behoeve van de boven bedoelde school, uit de Gemeentekas, subsidie werd verleend, vasn 27 Januari 1874, gewijzigd den 27 October jl. Wordt besloten: de door voornoemde Hoofdonderwijzeres gevraagde en boven omschreven goedkeuring te verleenen.
Afschrift van dit belsuit zal worden gezonden aan enz en extract aan de Plaatselijke School Commissie alhier tot kennisgeving. De Burgemeester.
- [5s] (3-1-1876) E.F. van Vloten.
- [9s] (18-1-1876) G. Dekker, hoofdonderw 1e armenschool.
- [10s] onderwijzersgezelschap.
- [12s] (11-2-1876) M. Schmidt, stedelijke bewaarschool.
- [13s] mej. J.J. Kriens;
- [19s] (Dordrecht 6-3-1876) Bij deze hebben wij de eer U, ter voldoening aan 't door de Gedeputeertde Staten dezer Provincie, bij missive dd 22/28 Februarij jl B no 391 en 330 (1e afd) G.S. no 36 en 37 gedaan verzoek, bij afschrift mededeeling te doen van hunne beschikkingen van 22 Februarij jl no 36 en 37, op 't door E.D. te Boekhorst, en B.C. van Dorsten alhier gedaan verzoek, om dispensatie van art 11 alinea 3 van het Provinciaal Reglement op de Bewaar- en kleinkinderscholen in Zuid Holland. B. en W. van Dordrecht.
+ De Gedeputeerde Staten der Provincie Zuid-Holland, Gelezen een adres van Elisabeth Dorothea te Boekhorst, wonende te Dordrecht, krachtens art. 11 alinea 3 van het Reglement op de Bewaar- of kleinkinderscholen in deze provincie dd 17 November 1854 (Prov blad no o102 van 1855) dispensatie verzoekende van de verpligting tot overlegging van een bewijs dat zij gedurende het laatste jaar aan het examen voorafgaande aan eene bewaar- of kleinkinderschool onafgebroken werkzaam is geweest, ten einde te kunnen deelnemen aan het examen ter verkrijging der acte van algemeene toelating als Bewaarschoolhouderes.
Alsmede het hieromtrent ingewonnen berigt van den heer Schoolopziener in het 8ste district dd 19 dezer no 12; gehoord het rapport van de leden der betrokken Afdeeling; Hebben besloten. Aan de adressante de gevraagde dispensatie te verleenen, doch daaraan de voorwaarde te verbinden, dat door haar binnen een jaar na dagteekening dezer, examen worde afgelegd, bij gebreke waarvan de verleende dispensatie vervalt. Afschrift dezer zal worden gezonden aan de adressante als beschikking op haar verzoek
. ('s Gravenhage den 22 febr 1876)
- [20s] (7-3-1876) mej. A. Roepman, bewijs art 37c.
- [22s] STAAT der Bewaar- en Kleinkinder- of Maitressen-Scholen
1 openbare bewaarschool, 1 onderwijzeres, 9 helpsters, 156 jongens/148 meisjes=304
a bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 11 helpsters, 180/176 = 356
b bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 4 helpsters, 91/120=211
c bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 1 helpsters, 34/38=72
d bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 0 helpsters, 8/8=16
e bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 2 helpsters, 21/28= 49
f bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 5 helpsters, 30/36=66
g bijzondere bewaarschool, 1 onderwijzeres, 0 helpsters, 11/22=33
Het getal der kinderen is genomen op 31 Januarij 1876. De openbare bewaarschool is eene gemeenteschool. De 7 bijzondere bewaarscholen zijn
a=van de Nederduitsch hervormde diakonie;
b= van de Roomsch Katholieke gezindte;
c= de Christelijke bewaarschool
d= van mej. Vollenhoven-Reus
e= van mej. van der Koog
f= van mej. Sillevis-van den Heuvel
g= van mej. Nienkemper
Aldus opgemaakt door de plaatselijke schoolcommissie te Dordrecht, den 27 Maart 1876. (J.W. v.d. Noordaa, secretaris)
- [23s] Indeeling van Leerlingen voor de Openbare Armenscholen te Dordrecht den 20ste Maart 1876: Jilles SPOEL, Marienbornstraat, Lijas STERKMAN, Sara'sgang; Pieter LOS, Augustijnenkamp; Willem ROOS, Torenstraatje; Karolina SMOL, dne Hil; Neeltje FLEURIJN, Riedijkstraatje; Joseph Hendrik van WEL, Loverstraatje; Heiltje de JONG, Tolbrugstraatje; Geertruida ERKES, Kromme Elleboog; Rijk Martinus ZWANG, Bagijnenhof; Arnoldina Commerina van der REST, Hellingen; Nicolaas Alleman, Torenstraatje; Christiaan BERGEIJK, Augustijnenkamp; Elizabeth BERGEIK, Augustijnenkamp; Christiaan STAM, Raamstraat; Adrianus Jacobus VERMEULEN, Achter Nieuwkerk; Johanna Pieternella STEENRAAD, Lastigend straatje; Johanna Wilhelmina Geertruida FOK, Kromme Elleboog; Jacobus van der HOLST, Towudraaiersvest; Adrianus Leendert LIGTMANS, Heerheimanshuisstraat; Johanna Cornelia SPAAN, Dolhuisstraat; Pieter de WIT, Kolkstrat; Dirk Adrianus vand er MADE, Noordendijk; Adriana van Dijk, den Hil; Johannes van Dijk, den Hil; Jenneke Wedemeijer, Wijngaardstraat; Corstiaan MEIJERS, Heerheimanshuisstraat; Jannetje FOK, Kromme Elleboog; Elizabeth Adriana KIEVITS, Marienbornstraat; Dirk Ponsen, Tolbrugstraatje; Anna Maria Bronkhorst, Noordendijk; Wilhelmina Ligtmans, Riedijsktraatje; Alletta van der HUCHT, Torenstraatje; Cornelis van der REST, Hellingen; Jacob van der REST, Hellingen; Willem BRAND, Hellingen; .....................etc;
- [24s] Staat 1e armenschool
+ De bibliotheek bevat 138 boekjes.   Staat der school.   Jongens 253 Meisjes 278 = samen 531 leerlingen.
  Staat van de School voor het onderwijs in de vrouwelijke Handwerken:  155 meisjes 
- [25s] Staat 2e armenschool
+ Tweede Stads-Armenschool. Eerste kwartaal 1876.
  Jongens onverm. 191, B.A. 11, H.D, 21, Luth, 8, Isr 1, R.C. 0 = 232
  Meisjes onverm. 191, B.A. 7, H.D, 22, Luth, 7, Isr 4, R.C. 1 = 232 = samen 464 kinderen
  Het aantal kinderen op de school voor vrouwelijke handwerken bedraagt: 180.
- [26s] Staat 1e tussenschool
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 boekjes.
  Staat der school.   Jongens 272 Meisjes 269 = 541.
  Staat van de School voor het onderwijs in de vrouwelijke Handwerken:   189 Leerlingen - 6 willekeurigen = Blijft 183 Leerlingen
- [27s] Staat 2e tussenschool (7. J.J. Kriens (Is bij alle onderwijs met opgewektheid en veel inspanning werkzaam. Bij het onderwijs in de handwerken is zij zeer goed. Voor het gewoon lager onderwijs moet zij nog veel leeren), 8. C.M. Berg, 9. A. Houtgraaf, 10. J. Smits, 11. A. van Heusden, 12. J. Lindeman, 13. J.C. van Trooijen)
+ Staat der Tweede Stads-Tusschenschool.   226 Jongens 237 Meisjes = Totaal 463 leerlingen.
  Handwerken: 175 leerlingen.   Voorbereidende klasse der Burger-Avondschool: 44 leerlingen.
- [24s !] (29-1-1876) prijsuitdeeling en vacanties
- [29s] (15-4-1876) H.A. Versluis, bewaarschool.
- [32s] (Dordrecht 2-5-1876) Ter vervulling der vacature op de 2de stadsarmenschool door het vertrek van Mej. van DORSSEN ontstaan, nemen wij de vrijheid in hare plaats aan de Commissie voor te dragen, Mej. Johanna Cornelia ADVOCAAT, oud 19 jaar, woonplaats Bleijenhoek. Wij deelen U tevens mede dat men ons om meerder hulp bij de 1ste klasse op diezelfde school gevraagd heeft, daar het aantal leerlingen tegenwoordig zoo veel grooter is geworden, en wij die hulp ook zeer wenschelijk achten; verzoeken wij de Commissie ons toe te staan eene nhelpster aan te stellen tegen een salaris van f 15 alleen des zomers, aangezien de kinderen uit de buitenwijken de school des winters niet bezoeken. Namens dames regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [34s] brief Sels Schulders, stedelijke bewaarschool
- [36s] (10-5-1876) Elizabeth Alida Faassen, ontslag wegens huwelijk
- [38s] (18-5-1876) Naar aanleiding van Uwe missive, dd 9 Mei jl no 46 hebben wij de eer U mede te deelen,d at door den gemeenteraad, in zijne zitting van den 16e mei jl is goedgekeurd dat aan J.C. Advocaat, benoemd helpster bij het onderwijs in de handwerken voor meisjes aan de 2de Armenschool alhier, eene jaarlijskche toelaag van f 30 worde toegekend, grekend te zijn ingegaan den 1 mei jl. Burg. en Weth.
- [40s] (Dordrecht 23-5-1876) Voldoende aan Uw verlangen om medegedeeld in uw missive van den 12e Mei jl, dragen wij de Commissie als helpster op de 2de Stad Armenschool voor, Johanna Hulst woonplaats Vriezenstraat. Namens dames regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [43s] (29-5-1876) Simon Joh. van Efferen, geb. 24-2-1862.
- [47s] Pieter de Lange, geb. 14-1-1862.
- [49s] jaarwedden personeel.
- [51s] (Dordrecht 14-6-1876) Naar aanleiding van Uwe missive dd 3 Junij jl, no 64, hebben wij de eer U mede te deelen, dat door den Gemeenteraad, in zijne zitting van gisteren, is goedgekeurd, dat aan J. Hulst, ebnoemd helpster bij het onderwijs in de handwerken voor meisjes aan de 2de Armenschool alhier, eene jaarlijksche toelaag van f 30 worde toegekend, in te gaan met 1e Julij a.s. Burgemeester en Wethouders.
- [53s] (Dordrecht 19-6-1876) Wij hebben de eer aan de Commissie voor te dragen als helpster op de 2de stadsarmenschool in plaats van Mej. van DORSEN Mej. Jaantje RUTTEN, oud 16 jaar woonplaats achter de Groote Kerk en haar tevens kennis te ven dat wij ten gevolge der vacature door het bedanken voor de benoeming van Mej. van HULST op nieuw ontstaan, zoo spoedig mogelijk ene ander in hare plaats zullen voordragen. Namens dames regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [55s] personeel brugerschool.
- [56s] Staat 1e tussenschool.
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 werkjes.
Staat der School: 279 Jongens 265 Meisjes.
Staat der School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken: 191 Leerlingen.
- [57s] Staat 2e tussenschool. (Hulppersoneel..........12. A. Houtgraaf, 13. J.C. van Trooijen, 14. F.C. v.d. Ent, 15. A.M. van Roosendaal, 16. M.M. Reus, 17. K.C. Lipjes, 18. J.W.P. van Wijk, 19. C. Rutten)
+ Staat der Tweede Stadstussenschool: 
Jongens 216 Meisjes 257 = Totaal 473 leerlingen.
Handwerken: 195 Leerlingen.
Voorbereidende klasse der Burger-Avondschool 32 leerlingen.

(envelop 2)

- [58s] Staat 1e armenschool (14. A. Kloppers (27 Apr tot 16 Mei ziek)), 15. D.J. Bonket (19 Mei examen), 16. A.E. Bonket (30 Mei ongesteld), 17. H. de Reus (26 Apr tot 3 Mei ongesteld), 18. P.C. Arnout (30 Mei ongesteld), 19. F. de Vries (29 Mrt tot 1 Apr ongesteld))
+ Staat der School.
Onverm. 208 jongens, 223 meisjes
Diak. bed 23 jongens, 23 meisjes
Burgerl bed 13 jongens, 11 meisjes 
Luth. bed. 2 jongens, 1 meisje
Totaal 246 jongens, 258 meisjes = samen 504
Staat der school voor het onderwijs in de vrouwelijke handwerken:
Onverm. 129 meisjes
Diak. bed 10 meisjes
Burgerl bed 11 meisjes 
Luth. bed. 1 meisje = samen 151 meisjes.
De bibliotheek bevat 138 boeken. 
- [59s] Staat 2e armenschool (17. E. Hartman, 18. A. Spits, 19. E. Schraage, 20. E.A. Faassen, 21. C. v.d. Rest, 22. J.C. Advocaat, 23. vacature (Hulst))
+ 2e Armenschool
  Onverm. 194 Jongens, 193 meisjes
  B.A. 12 Jongens, 6 meisjes
  H.D. 16 Jongens, 18 meisjes
  Isr. 1 Jongens, 4 meisjes
  Luth. 2 Jongens, 7 meisjes
  R.C. 1 Jongens, 3 meisjes = 226/231 = 458 kinderen
  Onderwijs in vrouwelijke handwerken ontvangen: 180 meisjes.
- [60s] Aannemingslijst voor de Stads-Armenscholen (19 Juni 1876): 1. Abraham Molenaar, Varkenmarkt; 2. Jan Veen, Marienbornstraat; 3. Huibert Johannes Zatter, Hellingen; 4. Petrus van Eijk, Heerheimansuisstraat; 5. Albertus de Jong, Schuitenmakersstraat; 6. Maria Brussaart, Lijnbaan; 7. Hendrika van den Berg, Breedeweg; 8. Johanna Maria Welsch, Markettenweg; 9. Cornelis Casper de Bres, Breedweg; 10. Odilia Ruurman, Heerheimansuisstraat; 11. Elizabeth Krusifics, Torenstraat; 12. Neeltje Kooij, Marienbornstraat; 13. Martinus Oosterwijk, Stoofstraat (4-6-1870); 14. Arie Grootenboer, Heerheimansuisstraat (6-5-1870); 15. Jacob Hartman, Varkenmarkt (13-12-1869); 16. Jenneke Helsemans, Augustijnenkamp (16-3-1870); 17. Hendrika Schaardenburg, Kolfstraat (19-2-1870); 18. Antonia en Jozua Baars, Papterspad (1-2-1868 en 19-8-1869); 19. Jacoba Boshoven, Hellingen (2-8-4-1870); 20. Judith Roos, Nieuwkerksplein (15-5-1870); 21. Martinus en Geertruida Koopman, Riedijk (26-5-1868 en 5-12-1869; 22. Johannes Keurvorst, Kolfstraat (20-4-1870); 23. Catharina A. Teeuwen, Hellingen (moeder heeft geweigerd kind te school te zenden); 23. Catharina Stiegelis, Heerheimansuisstraat (9-4-1870); 24. Karel Clemens Räber, Vleeschhouwerstraat (9-1-1865); 25. Florida Johanna de Graaf, Stoofstraat (13-12-1867)
- [61s] A.M. Cattel.
- [64s] (Dordrecht 9-7-1876) Ter vervanging van Mej. van HULST die bedankt heeft voor de betrekking als helpster op de 2de stadsarmenschool dragen wij bij deze de Commissie voor Mej. Elisabeth van DOORN, oud 18 jaar, Heerhermanshuisstraat. Namens dames regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [67s] (25-7-1876) P.C. Görlitz, hulponderwijzer te Opheusden
- [69s] (27-7-1876) Bij deze hebben wij de eer U te berigten, dat de Gemeenteraad, in zijne zitting van 25 Julij jl, aan J. Rutten, door U benoemd tot helpster bij het onderwijs in de handwerken aan de 2de Armenschool alhier, eene Jaarwedde van f 30 heeft toegekend, met bepaling, dat deze gerekend zal worden te zijn ingegaan op 18 Julij tevoren. Uwe missive dd 18 Julij jl no 82 had hierop betrekking. Burgemeester en Wethouders.
- [74s] L.J. Eijdman.
- [75s] (1-9-1876) Dordrecht 1 Sept. 1876. Mijnheer ! De ondergetekende, Helpster bij het onderwijs in de vrouwelijke handwerken aan de eerste stads tusschenschool alhier, verzoekt bij deze met primo Oktober haar ontslag als zoodanig. UE Dienaresse, H.C.P. van den Hummel
- [76s] (Dordrecht 19 September 1876) De ondergeteekende, Helpster bij het onderwijs in de Handwerken aan de Tweede Tusschenschool alhier, heeft de eer aan de Plaatselijke Schoolcommissie eervol ontsalg uit die betrekking te verzoeken tegen primo October 1876. UED Dienaresse, A.M. van Roozendaal.
- [78s] Staat 1e armenschool.
+ Staat der School
  Onvermogend 204 Jongens 220 Meisjes = 424
  Diak. bed. 28 Jongens 28 Meisjes = 56
  Burgerl. bed. 17 Jongens 12 Meisjes = 29
  Luthersch bed 3 Jongens 2 Meisjes = 6 = 252/263 = 515 leerlingen
  Staat der School voor vrouwelijke handwerken
  Onvermogend 126 meisjes
  Diak. bed. 11 meisjes
  Burgerl. bed. 11 Meisjes = totaal 148 meisjes
- [79s] Staat 2e armenschool. (1. E. Hartman, 2. A. Spits, 3. E. Schraage, 4. C. v.d. Rest, 5. J.C. Advocaat, 6. J. Rutte, E. van Doorn)
+ Tweede Stads-Armenschool. Staat van het getel leerlingen over 't 3e kwartaal 1876.
  Jongens 198 onverm., 12 B.A., 15 H.D., 3 L.A., 1 R.C., 0 Isr.
  Meisjes 194 onverm., 7 B.A., 20 H.D., 4 L.A., 3 R.C., 4 Isr.
  Totaal 229 jongens, 232 meisjes of 461 leerlingen
  180 Meisjes ontvingen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [80s] Staat 1e tussenschool.
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Scholbibliotheek bevat 136 werkjes.
  Staat der School gedurende het 3e kwartaal 1876.
  Jongens 281 Meisjes 265 = Totaal 546 Leerlingen.
  Staat der School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken: 175 Leerlingen.
- [81s] Staat 2e tussenschool. (12. J.C. van Trooijen, 13. S. van Efferen, 14. F.C. v.d. Ent, 15. A.M. van Roosendaal, 16. M.M. Reus, 17. K.C. Lipjes, 18. J.W.P. van Wijk, 19. C. Rutten)
+ Staat der Tweede Stads-Tusschenschool.
  Jongens 224 Meisjes 255 = Totaal 479 leerlingen.
  Voorber. klasse B.A = 28 leerlingen.
  Handwerken: 186 leerlingen.
- [82s] personeel stadsburgerschool;
- [84s] (27-9-1876) Wij hebben de eer, bij deze, te berigten, dat de Gemeenteraad, in zijne zitting van gisteren, aan E. van DOREN, door U benoemd tot helpster bij het onderwijs in de handwerken aan de 1de Armenschool alhier, eene jaarwedde van f 30 heeft toegekend, met bepaling, dat deze gerekend zal worden te zijn ingegaan met half September te voren. Uwe missive dd 14 dezer no 9 had hierop betrekking. Burgemeester en Wethouders.
- [85s] A. Houtgraaf
- [92s] (Dordrecht 8-11-1876) Wij hebben opgemerkt dat de orde op de 1ste Stadsarmenschool veel te wenschen overlaat, en schrijven zulks toe aan het kleine getal helpsters in verhouding tot dat der kinderen; naar aanleiding daarvan zijn wij zoo vrij de commissie om nog eene helpster voor die school te vragen, en bij toestemming daarvan haar dan daartoe aan te bevelen. Mej. Geertruida STEMPELS oud 18 jaar geëxamineerd woonplaats in de Gevangenpoort op het salaris als de andere van f 65. Namens dames regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [97s] (15-11-1876) J.C. Lindeman;
- [99s] (Dordrecht 12-10-1876) Wij hebben de eer aan de Commissie voor te dragen als helpster op de 1ste stadstusschenschool Mej. E.D. te Boekhorst, geëxamineerd, oud 24 jaar, woonplaats Groenmarkt, in plaats van Mej. v.d. HUMMEL, en op de 2de stadstusschenschool Mej. E. de LANGE, oud 18 jaar, woonplaats Kromhout, in plaats van Mej. Roosendaal; tevens geven wij de Heeren in overweging om aan Mej. v.d. Hummel 3 maanden salaris te onthouden, omdat zij, alvorens ontslagen te zijn, de school eigendunkelijk heeft verlaten.
Ten slotte wenschen wij aan het oordeel der Commissie te onderwerpen, de volgende wijziging in de door U vastgestelde traktementen.
Eerste Stadstusschenschool
Mej. Wolhof van f 115 te brengen op f 120
Mej. Takke van f 85 te brengen op f 90
Mej. Versluis van f 65 te brengen op f 70
Mej. Holtheijer (geëxamineerd) van f 65 te brengen op f 80
Mej. v.d. Schulp van f 45 te brengen op f 50
Mej. te Boekhorst (geëxamineerd) te brengen op f 65
Tweede Stadstusschenschool
Mej. v.d. Ent van f 80 te brengen op f 85
Mej. Reus van f 65 te brengen op f 70
Mej. Lippitz van f 60 te brengen op f 65
Mej. van Wijk van f 45 te brengen op f 50
Mej. Rutten van f 35 te brengen op f 45
Mej. E. de Lange te brengen op f 40
Eerste Stads Armenschool
Mej. Kloppers (geëxamineerd) van f 120 te brengen op f 130
Mej. D.J. Bonket van f 80 blijven op f 90
Mej. A.E. Bonket van f 75 te brengen op f 80
Mej. Reus van f 65 te brengen op f 70
Mje. Aarnout van f 55 te brengen op f 60
Mej. de Vries (geëxamineerd) blijven op f 80
Tweede Stads Armenschool
Mej. Hartman (geëxamineerd) van f 120 te brengen op f 130
Mej. Spits (geëxamineerd) van f 65 te brengen op f 80
Mej. Schragen van f 65 te brengen op f 70
Mej. v.d. Rest van f 30 te brengen op f 40
Mej. J.C. Advocaat f 30 te brengen op f 40
Mej. Joh. Rutten f 30 te brengen op f 40
Mej. E. van Doorn f 30 te brengen op f 40
en geven U verder in bedenking of het niet raadzaam zou zijn, om met het oog op de ophande zijnde verhooging, voor de beiden voorgedragen helpsters, dat meerdere salaris reeds terstond te doen ingaan. Namens dames regentessen, J.J. de Koning Brand.
- [101s] (11-12-1876) Is gelezen eene missive van de Plaatselijke School Commissie alhier, dd 8 December jl, no 125, houdende aanbeveling voor de betrekking van twee Regentessen over het onderwijs in de handwerken aan meisjes, op de openbare scholen voor lager onderwijs, ter vervulling van de met 1e Januarij e.k. ten gevolge van periodieke aftreding te ontstane vacature. Gezien art 1 van de verordening voor Regentessen voornoemd, van 31 Maart 1868; Is besloten met 1e janaurij 1877 te herbenoemden tot regentes over het onderwijs in de handwerken aan meisjes op de scholen voor lager onderwijs, Mejufvrouw W.F. VELTMAN en Mejufvrouw A.H. STOOP. Hiervan zal, bij ectract dezer, mededeeling worden gedaan aan de Plaatselijke School Commissie voornoemd, ter informatie en met verzoek van kennisgeving aan de herbenoemden.
- [104s] Wij hebben de eer U bij deze te berigten, dat door den Gemeenteraad, aan de door U benoemde helpsters, bij het onderwijs in de handwerken aan de 1ste en 2de Tusschen- en 1ste Armenschool alhier, F.E. te BOEKHORST, E. de LANGE en G. STEMPELS respectivelijk eene jaarwedde van f 80, f 40 en f 80 is teogekend met bepaling dat de wedde van eerstgenoemde gerekend zal worden te zijn ingegaan met 15 Novemnber, die van de tweede met 16 October jl, terwijl ten aanzien van laatstgemelde Uw berigt omtrent 't tijdstip harer indeinst treding nog wordt tegemoet gezien. Uwe missive dd 8 dezer no 126 had hierop betrekking. Burg. en Wethouders van Dordrecht.
- [104bis s] LIJST der aanneming voor de beide Stads Armenscholen 18 December 1876: 1. Hendrik van Vendeloo, Kolkstraat (1-10-1870); 2. Leendert de Gaffel, Stoofstraat; 3. Karel van den Eijk, Wingerdstraat; 4. Aart Zwang, Wingerdstraat (geb. 17-12-1870); 5. Hendrik Vernel, Heerheimanshuisstraat; 6. Jenneke Fritse, Heerheimanshuisstraat; 7. Dirk Zandman, Torenstraatje (geb. 1870); 8. Jannetje van der Hum, Kromhout (8-8-1870); 9. Daniel Brandt, Kolkstraat; 10. Hendrika van der Linden, Tolbrugstraat; 11. Johannes van der Elst, Breedewg; 12. Adrianus Wilhelmus Jan Broes, Kluizenaarspad (geb. 31-10-1870); 13. Willem van Efferen, Stoofstraat (geb. 21-11-1870); 14. Maria Harmsen, Vriesestraat (4-11-1867); 15. Zacharias van Dijk, den Hil (24-11-1870); 16. Jacoba Kleton, Hellingen (18-11-1870); 17. Cornelis van Kooten, Torenstraat (3-10-1870); 18. Johanna Antonis Lems, Varkenmarkt (31-10-1870); 19. Geertruida Vermeulen, Marienbornstraat (21-0-1870); 20. Alxander Johannes Schouten, Heerheimanshuisstraat; 21. Margaretha Busink, Raamstraat (geb. 1-1-1870); 22. Adrianus van Velsen, den Hil (28-10-1870); 23. Cornelis Gilles van der Kuip, Augustijnenkamp (10-12-1870); 24. Martinus Gennissen, Augustijnenkamp (25-9-1870); 25. Willem Frederik Nedermeijer, Augustijnenkamp; 26. Katharina Mackenbach, Vleeschhouwerstraat; 27. Cornelis Johanna Oerlemans, Spuiweg; 28. Daniel Oerlemans, Spuiweg; 29. Adriana Blom, Suikerstraat (25-11-1870); 30. Andreis Buijs, Gevulde gracht; 31. Belia van der Merwe, Gevulde gracht; 32. Teunis Wapperom, Augustijnenkamp; 33. Albert Blom; 34. Machiel van Duijnen; 35. Johannes Hazenbosch, Hoog; 36. Pieter Mulder, Papeterspad (geb. 1-7-1870, onvermogend);
+ LIJST der aanneming voor de beide Stads Armenscholen 18 December 1876: 1. Truitje Lawende, 12-9-1870 Torenstraatje; 2. Gerardus Montfoort 6-6-1870 Varkenmarkt; 3. Willemina Schaap 21-5-1870 Wingerdstraat; 4. Agatha Broere Dwarsgang; 5. Macheltje Randwijk, Dwarsgang; 6. Pieter Esseboom geboren 6-12-1865, Hoogt / Cornelia Esseboom geboren geb. 1-11-1870, Hoogt; 7. Dirk Dubbeldam, Raamstraat; 8. Pietje Grootenboer, Nieuwkerksplein; 9. Johannes van Lindonk, Vest; 10. Herberdina Alblas, Noordendijk; 11. Johannes Faas, Zandweg; 12. Arie Meijers, Stoofstraat; 13. Cornelis de Wit, Breedeweg; 14. Martijntje en Francina van Kuilenburg, Kolstraat; 15. Aagje van KOL, Lastigendstraat; 16. Aart van Roosendaal, Blijenhoke; 17. Johanna Ant.a Kool, Doelstraat; 18. Adriana Knieriem, Hellingen; 19. Alida Johanna Peper 8-4-1870 Spuiweg; 20. Pieter Spruijt, Kromme Elboog; 21. Johannes Corns Smits, Lindegracht; 22. Corns Ponse, Nieuwstraat; 23. Kaatje van Eijsden, Kolkstraat; 24. Jannigje Bijkerk, Noordendijk; 25. Neeltje van der Grijp, Lijnbaan; 26. Hilletje Slaman; 27. Arie Schotel; 28. Hendrik Kampman; 29. Hendrika de Kok, Stek; 30. Elizabeth van der Boor, Kolkstraat; 31. Agnieta van Welzenis, Breedeweg; 32. Willem Johanna Sluisdam, Hil; 33. Adriana Gov. Steenraad, Lastigendstraat; 24. Paulus Boogert, Augustijnenkamp (12-6-1869);.....;
- [108s] Staat 1e tussenschool
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 werkjes.
  Staat der School.
  Jongens 291 Meisjes 264 = Samen 555
  Staat van de School voor het onderwijs in Vrouwelijke Handwerken: 165 Leerlingen.
- [109s] Staat 2e tussenschool 
+ Staat der Tweede-Stads-Tusschenschool.
  Jongens 222 Meisjes 237 Totaal 459 leerlingen
  Handwerken: 174 leerlingen
  Voorber. Klasse B.A.: 50 leerlingen
- [110s] Staat 1e armenschool
+ Staat der School
  Onvermogend 211 Jongens 224 Meisjes = 435
  Diak. bedeelden 31 Jongens 24 Meisjes = 55
  Burg. bedeelden 12 Jongens 10 Jongens = 22 Samen 254/258 = 512
  Staat der School voor 't onderwijs in de handwerken
  Onvermogend 122 meisjes 
  Dia.k bedeelden 11 meisjes 
  Burg. bedeelden 11 meisjes = Samen 144
- [111s] Staat 2e armenschool (16. E. Hartman, 17. A. Spits, 18. E. Schraage, 19. C. van de Rest, 20. J.C. Advocaat, 31. B.C. Rutte, 22. E. van Doorn)
+ Tweede openb. Stads Armenschool. Staat over het 4e kwartaal 1876.
  Jongens Onverm. 205, B.A. 12, H.D. 16, Luth. 3, R.C. 1, Isr. 0 = 237
  Meisjes Onverm. 208, B.A. 10, H.D. 14, Luth. 4, R.C. 3, Isr. 3 = 242 = 479 kinderen
  180 meisjes ontvingen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
+ .....Wegens vermeerderd schriftelijk werk der leerlingen en het vormen van een nieuwe schrijfklasse (schriftelijk) is de aanvrage van schriften meer dan anders. Meer en meer wordt bij mij het schrijven en beredeneerd rekenen op de lei afgeschaft. De overtuiging wint bij mij veld, dat het werken op de lei, om meer dan eene reden, dienst vervangen te worden door schriftelijk werk. De hoofdonderwijzer S. Schotel.
- [111bis s] Sels-Schulders, stedelijke bewaarschool (opgericht 1844);

[bron: SAD 121-42 brieven over het jaar 1876]

* * 1877 * *

- [2t] (15-1-1877) Bij deze hebben wij de eer te berigten dat door ons is goedgekeurd dat door mejuffrouw J.M. Breunissne Troost, Hoofdonderwijzeres der bijzondere van wege de gemeente gesubsidieerde meisjesschool aan de aan die inrigting verbonden hulponderwijzeres der 1e klasse Mejuffrouw H.M. BURGHGRAEF, op haar verzoek ontslag uti die betrekking is verleend en dat als zoodanig aan de Inrigitng worde verbonden Mejuffrouw M.J. van LESSEN, op eene Jaarwedde van f 650. Uwe missive van 3 Januarij jl No 1 had hierop betrekking. Burg. en Wethouders.
- [3t] jaarwedden stedelijke bewaarschool o.a. P.A. v.d. Ven, M.M. Hageman, A. de Greef...etc;
- [4t] De ondergeteekende in aanmerking nemende. dat zij sedert eenige tijd door ziekte is verhinderd hare betrekking te vervullen en dat zij vooreerst nog niet in staat zal zijn weder in fucntie te treden. verzoekt bij dezen eervol ontslag als onderwijzeres aan de opleidingsklasse voor bewaarschoolhouderessen. UEd dienares, W.G. van den Hummel (Dordrecht 24 Januari 1877). 
- [6t] onderwijzersgezelschap.
- [8t] VERSLAG omtrent den toestand in de werking der inrichting tot opleiding van Bewaarschoolhouderesse te Dordrecht (1875-1876)
De inrichting tot opleiding van Bewaarschoolhouderessen ving in November 1875 aan met 17 leerlingen waarvan 3 in de hoogste, 4 in de middelste en 10 in de laagste klasse waren geplaatst. In diezelfde maand werden tot de inrichting toegelaten mej. E. en W. te BOEKHORST, M. Schmidt, A.M. Droogendijk, J. Bothof en W. Nelemans. Den 29en November werd met gunstig gevolg geëxamineerd mej. M.M. Hageman en den 27en Juni 1876 werd mede nagehouden examen de acte als bewaarschoolhouderes utigereikt aan de dames B.C. van DORSTEN, E. te Boekhorst en P.A. van der Ven.
M. Poots en M. de Vries verlieten de bewaarschool en daarmede de inrichting om een betrekking als kinderjuffrouw te aanvaarden.
Het laatst gehouden toelatingsexamen verleende 9 meisjes toegang tot de inrchiting, zoodat het getal leerlingen op heden 26 bedraagt, waarvan 4 in de hoogste, 11 in de middelste en 11 in de laagste klasse zijn geplaatst.
Aan de inrichting zijn met den ondergeteekende werkzaam de hulponderwizjer J. Kramers en de geëxamineerde beewaarschoolhouderes G. van den Hummel. Beiden geven reden tot tevredenheid, daar zij steeds met den meesten ijver en met vrucht werkzaam zijn. De bewaarschoolhouderes was gedurende eenige weken door ziekte verhinderd hare betrekking waar te nemen. Zooveel mogelijk werd door den ondergeteekende in hare werkzaamheden voorzien.
Wat de werking der inrichting betreft, wil ik, alhier met het oog op de vorming voor de bewaarschool, practisch gedeelte, opmerken dat het ook hier geldt: Leeringen wekken en voorbeelden trekken. Niet alles tich wat op de inrichting wordt voorgehouden vindt toepassing in de bewaarschool. Dit legt hoofdzakelijk aan het hoofd der bewaarschool en niet zoo gemakkelijk hare wijze laat varen. Nog altijd wordt te veel op de bewaarscholen besproken en met de kinderen verwerkt, wat te hoog voor die kleintjes is. Al wat niet aanschouwelijk is of daarop gegrond, moest van de bewaarschool geweerd worden. 't Begrip en de voorstelling door aanschouwing verkregen zijn nog geen schering en inslag.
Vele versjes en vertellingen en kooroefeningen zijn een bederf voor de bewaarschool. 't Geheugen wordt nog altijd beschouwd als een afzonderlijk vermogen, en niet als een vasthoudende kracht van 't geheel. 't Is dus bijkomend, een gevolg.
Die vasthoudende kracht heeft ook 't gehoor en de spraak, doch de oefening van 't zoogenaamd geheugen geschiedt langs dien weg te overmatig, daardoor wordt de vorming van 't verstand gebrekkig en lijdt schade.
Wat door gezicht en verstand verkregen wordt of wordt opgenomen, is men blijvend zoowel bij kleinen als grooten, en 't gehoor en de spraak blijven daarbij niet buiten werking, maar worden ook geoefend, als is het niet opzettelijk door zoogenaamde kinderversjes en dito vertellingen. Op verleerde wijze worden kweekelingen dagelijks voorgegaan en omdat dat opdreunen en nazeggen gemakkelijk gaat, vindt 't bijval. Alleen aan de bewaarschool der Ned. Herv. Gemeente heeft men in de tijd op mijn verzoek het lezen leeren nagelaten en zich zooveel mogelijk onthouden van het afgetrokkene. Door voortdurend te trachten, gezonde denkbeelden omtrent opleiding van kinderen van 3 tot 4 jaar in te prenten bij de leerlingen der inrichting zal ik den ouden verkeerde vorm zeker schaden en nieuwe gedachten doen ontstaan in 't wezenlijk belang der kinderen en ook tot voordeel van 't lager onderwijs, wat zij later zullen ontvangen. Een kind dat bij de aanvankelijke ontwikkeling schade lijdt, 't is zeltzaam als t later degelijk wordt. De bewaarschool zoo gewichtig is te ontraden, als ze verkeerd ebstuurd en geregeld wordt.
Indien later de behoefte aan een tweede stedelijke bewaarschool zich mocht doen gevoelen, zoo is mijn innige wensch, dat die moge verbonden worden aan een der bestaande scholen voor lager onderwijs onder toezicht van den hoofdonderwijzer.
En hiermede Weledele heeren meen ik aan mijne verplichting voldaan te hebben. met ijver en nauwgezetheid hoop ik 't volgend jaar voort te gaan op den ingeslagen weg, en de goedkeuring Uwer geachte Commissie zal mij daartoe een spoorslag te meer zijn. Hoogachtend, S. Schotel
- [10t] Gerrit leenheer, geb. Ridderkerk 9-11-1860.
- [11t] (Dordrecht 16 Febr 1877) Wegens verandering van betrekking neem ik de vrijheid Uw Ed G om ontslag te verzoeken, als helpster bij het onderwijs in de handwerken aan de 2e openbare armenschool, en wel tegen het laatst van April a.s. Niet twijfelende of Uw EG zult aan mijn ebleefd verzoek wel willen voldoen teeken ik mij met de meeste achting. J.C. ADVOCAAT.
- [19t] (20-3-1877) C. van Versendaal en D. van Nieuwkoop, stedelijke bewaarschool.
- [19bis t] Aanneming van leerlingen voor de beide Stads-armenscholen op 19 Maart 1877: 1. Gerrit Brand, Zuidpolderdijk; 2. Cornelis Brand, Zuidpolderdijk; 3. Willem Nachtegaal, Zuidpolderdijk; 4. Jannigje Nachtegaal (6-12-1871), Zuidpolderdijk; 5. Flora de Vries, Kluizenaarspad; 6. Wijnandra Schaap, Hellingen (11-2-1871); 7. Dirk de Bis, Stoofstraat (geb 28-1-1871); 9. Adriana Wilhelmina v.der Wal, Tolbrugstraat; 10. Barendina Baldina van Wingerden, Kromme Elleboog; 11. Jakob van Riemsdijk, Botjesstr.; 12. Dina van der Krap, Vischstraat (4-4-1871); 13. Johanan Pietronella Grollé, Spuipoort (9-3-1871); 14. Hendrika van Hemert; 15. Laurens van Heusden; 16. George Kroonen, Augustijnenkamp (6-1-1871); 17. Hendrika de Wit, Aardappelmarkt (21-1-1871); 18. Cornelis Louwman, Nieuwstraat; 19. Hendrika Willem v.d. Heuvel, Noordendijk; 20. Hendrik van der Wal, Noordendijk; 21. Hendrik Willem Alleman, Noordendijk; 22. Geertruida Vlasblom, Wingerdstraat; 23. Cornelis de Bruijn; 24. Johannes Filippus v.d. Steen, Heerhermanhuisstraat; 25. Hendrika Johanna Oosthoek, Noordendijk; 26. Nicol. Adrianus Johannes de Swart, Kluizenaarspad (3-3-1870); 27. Corn. Oosterwijk (18-2-1871), Bleijenhoek; 28. Jan Hendrik Wedemeijer, Wingerdstraat; 29. Jan Tuk, Marienbornstraat; 30. Johanna Vlasblom, Riedijk; 31. Maria Louisa Volmer, Tolbrugstraat; 32. Helena Vlasblom, Riedijkstraat; 33. Dirk van der Boor; 34. Gerrit Kroon; 35. Willem de Jong, Kasperspad; 36. Cornelis van Es; 37. Magd. Corn. van Pelt, Doelstraat (18-12-1870); 38. Kaatje Ruitenburg, Doelstraat; 39. Jansje Ruitenburg, Doelstraat; 40. Pieter Corn Grootenboer, Aug. kamp; 41. Geertruida Ant. van Schelt, Torenstraat; 42. Sara Maria Lens, Torenstraat; 43. Johanna Cornelia Walgers (8-1-1871), Wingerdstraat; 44. Arie Zwart, 9-8-1865, Raamstraat; 45. Sophia Hermina Zwart, Raamstraat; 46. Sijgje Huisman, begraafplaats; 47. Aart de Bruijn, Marienbornstraat (geb 15-12-1870); 48. Cornelia Piet. de Meer, Kolkstraat; 49. Katharina Boljé, Heerheimanshuisstraat; 50. Huibert van Aken, Raamstraat; 51. Jan v.d. Linden, Heerheimanshuisstraat; 52. Antje v.d. Linden, Heerheimanshuisstraat; 53. Arn. Vliegenthart, Papeterspad; 54. Klazina v.d. Merwe, Noordendijk; 55. Arie Verhoeven, Lange Breedstraat (2-2-1871); 56. Jacoba Christ. Roeland; 57. Johannes van Efferen, Kromme Elleboog; 58. Kaatje van Eijsden, Hil; 59. Maatje Meijer, Raamstraat (14-2-1870); 60.....................;
- [20t] personeel stadsburgerschool.
- [21t] Staat 1e tussenschool. (17. T. Wolhoff geb. Sibbes, 18. G.J. Smak geb. Takke, 19. J. Holtheijer (van 1-12 Oct door een val), 20. J. Versluis, 21. E.D. te Boekhorst (van 23-30 Maart door ongesteldheid harer moeder), 22. J v.d. Schulp)
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 werkjes.
 Staat der School
 Jongens 284 Meisjes 261 = Samen 545 Leerlingen.
 Staat der School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken: 162 Leerlingen.
- [22t] Staat 2e tussenschool.
+ Staat der Tweede Stads-Tusschenschool.
  Jongens 222 Meisjes 239 Totaal 461 Leerlingen.
  Handwerken: 176 Leerlingen.
  Voorber. kalsse B.A: 50 Leerlingen.
- [23t] Staat 1e armenschool.
+ Staat der school.
  Onverm. 220 Jongens 236 
  Burg. Armb. 15 Jongens 7 Meisjes
  Herv. Diak. 32 Jongens 24 Meisjes = samen 267/267 = totaal 534 leerlingen.
  Staat der school voor het onderrwijs in de Handwerken.
  Onverm. 125 meisjes
  Burg. Armb. 7 meisjes
  Herv. Diak. 13 meisjes = samen 145 meisjes 
  De bibliotheek bevat 147 boeken.
- [24t] Staat 2e armenschool.
+ 2e Stads-Armenschool. Staat der school gedurende het 1e kwartaal 1877.
  Onverm. 205 Jongens 201 Meisjes 
  Burg. Armb. 9 Jongens 6 Meisjes
  Herv. Diak. 15 Jongens 19 Meisjes
  Luth 3 Jongens 4 Meisjes
  Ist 0 Jongens 4 Meisjes
  R.C. 1 Jongens 3 Meisjes= samen 233/237 = samen 470 leerlingen.
  180 meisjes ontvingen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [33t] (30-4-1877) school Hellingen.
- [34bis t] (17-4-1877) Wij hebben de eer U, bij deze te berigten, dat door den Gemeenteraad is toegekend aan de door U benoemde helpster, bij het onderwijs in de handwerken aan de 2de Armenschool E. HOSKORN eene jaarwedde van f 80 en ten behoeve van de kweekelingen en aspirantkweekelingen aan de 1ste en 2de Tusschenschool A. Holthuijzen en G.A. de Vries eene toelage ieder van f 100, C. Ek en J. van Dalen ieder van f 40, en J. Romanesko van f 125 s jaars. Uwe missve van 7 en 13 Mei jl no 52, 57 en 62 hadden hierop betrekking. B. en W.
+ (Dordrecht 30 Maart 1877) Naar aanleiding eener missive van 27 dezer hebben wij de eer de commissie aan te bevelen als helpster op de 2de stads armenschool in de plaats van Mej. J.C. Advocaat, Mej. E. Hoskorn oud 20 jaar, geëxamineerd woonplaats Breëweg over de Heer Germ. Mede uit naam van Regentessen J.J. de Koning Brand.
- [35t] Jozef Romanesko, geb. 22-7-1859.
- [37t] (Dordrecht 8-5-1877) Bij deze hebben wij de eer, U in afschrift mededeeling te doen van een besluit van de Gedeputeerde Staten dezer provincie, dd 1/4 Mei jl, G.S. no 37, waarbij aan W. te BOEKHORST alhier, dispensatie wordt verleend van art 11 al. 3 van het Reglement op de Bewaar of klein kinderscholen in deze provincie. B. en W.
- [44t] platte Helingen bij de Spuibrug, nieuwe openbare school.
- [48t] J.B. Melsen
- [50t] (5-7-1877) uitstapje 120 kinderen, Scheveningen;
- [52t] H.J. Knaap benoemd hoofd school Hellingen;
- [53t] (6-8-1877) Is gelezen eene missive van mejufvrouw J.M. Breunissen Troost, Hoofdonderwijzeres der van wege de gemeente gesubsidieerde bijzondere school voor meisjes alhier, dd 19 Julij jl, waarbij goedkeuring van deze vergadering wordt verzocht, dat:
(1) aan Mejufvrouw M. GRAAFF, op haar verzoek als hulponderwijzeres der 2e klasse aan die inrigting, ontslag verleend worde en mejufvrouw J.M. MONTAGNE, mede hulponderwijzeres aan die inrigting in hare plaats worde bevorderd en
(2) ter vervulling van de door die bevordering te ontstane vacature, worde benoemd mejufvrouw J.W. MANN.
Gelet op 't adres van de Plaatselijk School Commissie alhier, bij missive van 1 Augustus jl no 80 daarop verstrekt. Gelet op de voorwaarden waarop aan de bedoelde school subsidie is verleend van 27 Januarij 1874, gewijzigd den 27 october 1875. Wordt besloten; goed te keuren dat
(a) door de Hoofdonderwijzeres voornoemd aan mejufvrouw M. Graaff, eervol ontslag wordt verleend, als Hulponderwijzeres aan hare school;
(b) door haar aan die school tot hulponderwizjeres der 2e klasse (jaarwedde f 525) wordt bevorderd mejufvrouw J.M. MONTAGNE en
(c) aan de school wordt verbonden als hulponderwijzeres der 3e klasse (op eene jaarwedde van f 525), mejufvrouw J.W. MANN. 
Afschrift van dit besluit zal worden gezonden aan mejufvrouw Breunissen Troost vornoemd en de Plaatselijke Schoolcommissie alhier, ter informatie. De Burgemeester.
- [55t] Mej. M.A. Mussert, bewaarschool.
- [56t] F. Janse, hulponderwijzer;
- [60t] Staat 1e armenschool. (10. Anna Houtgraaf, 11. Cornelia van Deventer, 12. Johannes de Ruiter, 13. Court Hendrik Hins, 14. Hermanus Hendrik Buijs, 15. Annetje Kloppers, 16. Dina Johanna Bonket, 17. Adriana Elizabeth Bonket, 18. Hendrika Reus, 19. Pieterne  lla Cornelia Arenout, 20. Frederika de Vries, 21. Geertruida Stempels)
+ Staat der school
Onverm. 223 Jongens 234 Meisjes
Diak. bed. 29 Jongens 22 Meisjes
Burg. bed. 12 Jongens 5 Meisjes = Samen 204/261 = totaal 525 kinderen
Staat der brei- en Naaischool
Onverm. 132 Meisjes
Diak. bed. 9 Meisjes
Burg. bed. 5 Meisjes = 146 meisjes.
De bibliotheek bevat: 147 werkjes.
- [61t] Staat 2e armenschool. (17. E. Hartman, 18. A. Spits, 19. E. Schraage, 20. C. van de Rest, 21. S. Hoskorn, 22. B.C. Rutte, 23. E. van Doorn)
+ 2e Stads-Arenschool. Staat over 't 2e kwartaal 1877. 
Onverm. 8 Jongens 2 Meisjes
B.A. 10 Jongens 14 Meisjes
H.D. 0 Jongens 2 Meisjes
Luth. 0 Jongens 4 Meisjes
Isr. 0 Jongens 2 Meisjes = 231/235 = samen 466 kinderen
180 meisjes ontvangen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [62t] Staat 1e tussenschool.
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 boekjes.
Staat der School
Jongens 290 Meisjes 265 = Samen 555
Staat van de School voor het onderwijs in de vrouwelijke handwerken: 160 Leerlingen.
- [63t] Staat 2e tussenschool.
+ Stads der Tweede Stads-Tusscehnschool.
Jongens 225 Meisjes 231 = Totaal 456 Leerl.
Voorber. klasse B.A: 48 leerl.
Handwerken: 171 leerl.
- [64t] personeel stadsburgerschool.
- [65t] Aanneming van leerlingen voor de beide Stads-Armenscholen op den 18de Juni 1877: 1. Minus Geerlofs (aug 1865), Boomstraat; 2. Teuntje van As, Hellingen (23-9-1867); 3. Johanna Maria Brouwer, Geldel.pad (22-6-1867); 4. Geerdina Prins, Aug.Kamp (15-4-1871); 5. Leoanrd Mitzer, Blijenhoek; 6. Eva den Ouden, Kromm.Elboog (5-5-1871); 7. Pieter van Wijk, Tolbrugstraat (8-4-1871); 8. Pieter Schaap, Raamstraat (29-9-1870); 9. Aart Heijbeek, Gravenstraat (8-4-1871); 10. Maria Welsch, Markettenweg (9-6-1871); 11. Izaak Adrianus van den Maasse, Torenstraat (20-51871); 12. Clsina Brouwers, den Hil; 13. Lambertus Bemolt, Aug.Kamp, 1-12-1866; 14. Judith Reus, Botjesstraat (15-5-1870); 15. Adrianus Ruitenberg, Doelstraat; 16. Coop Mast, Torenstraat; 17. Johannes Duister, Schuitem.str.; 18. Cornelia van Son, Aug.kamp; 19. Jacoba Rijnaart, Stoofstraat; 20. Pieter van Dijk, Aug.kamp (21-4-871); 21. Frederik Cornelis Groesbeek, Aug.kamp; 22. Elizabeth Johanna Kemper, 2e Singel (11-4-1871); 23. Alida van der Steen, Frankenstraat; 24. Pieter van Wijngaarden, Hellingen; 25. Cornelis Dubbeldam, Weeskinderdijkje; 26. Susanna Catharina van Son, Breedenweg (16-6-1871); 27. Willemina Bonten, Aug. kamp; 28. Jansje van Dam, Kolkstraat; 29. Frederik van Wijnen, Kleine Spuistraat; 30. Antje den Haring; 31. Maria van der Linden; 32. Johanna Jacoba Hekelaar, Raamstraat; 33. Bastiaan Berning; 34. Bastiaan Cornelis Bosman; 35. Catharina Beerentempfel; 36. Dirkje van der Boor; 37. Elizabeth D... (19-9-1870), Pelsestraat;
- [66t] (Dordrecht 11-8-1877) Wij hebben de eer aan de plaatselijke schoolcommissie kennis te geven, dat wij als plaatsvervangster voor Mej. P.C. Arenout, als helpster bij het onderwijs in de handwerken aan meisjes aan de 1ste openbare Armenschool voordragen Mej. Johanna Hendrika Uitderlinden op de Voorstraat, Wijk D no. 19 en voor Mej. F. de Vries Elisabeth Grooteboer in de Heerhermanshuisstraat, beide zijn niet geexamineerd. Namens de dames Regentessen voor het onderwijs in de handwerken aan meisjes aan de openbare scholen voor lager onderwijs, W.F. Veltman, voorzitster.
- [69t] J.W. Mann.
- [70t] (27-9-1877) Bij deze hebben wij de eer te berigten, dat door den Gemeenteraad, in zijne zitting van 25 dezer, is goedgekeurd, dat aan de door U benoemde helpsters bij het onderwijs in de handwerken, aan de 1ste Armenschool alhier J.H. Uitderlinden en E. Grootenboer, ieder eene jaarwedde van f 40 worde toegekend. Uwe missive, dd 11 September jl No 91 had hierop betrekking. B. en W.
- [75t] Staat 1e armenschool. (17. A. Kloppers, 18. D.J. Bonket, 19. A.E. Bonket, 20. P.C. Arenout, 21. H. Reus, 22. F. de Vries, 23. E. Grooteboer, 24. J.H. Uitterlinden, 25. G. Stempels)
+ Staat der School.
Onverm. 213 jongens 240 meisjes = 458
Burgerl. bed. 14 jongens 6 meisjes = 20
Diak. bed. 27 jongens 24 meisjes = 51 = 259/270 = 529 leerlingen
Staat der Naai- en Breischool
Onverm. 130 meisjes
Burgerl. bed. 4 meisjes
Diak. bed. 9 meisjes = 143 meisjes.
- [76t] Staat 2e armenschool.
+ Staat der 2e Stads-Armenschool over het 3e kwartaal 1877.
  Jongens: Luth.A 1, B.A. 7, H.D. 10, Onverm. 213 = 231 jongens
  Meisjes: B.A. 2, H.D. 14; Isr 4l ov. 218 = 238 meisjes = samen 469 kinderen
  De school voor vrouwelijke handwerken werd bezocht door 180 meisjes.
- [77t] Staat 1e tussenschool.
+ De Inventaris is dezelfde gebleven. De Schoolbibliotheek bevat 136 werkjes.
  Staat der School in het 3e kwartaal 1877.
  Jongens 284 Meisjes 258 = Totaal 542
  Staat van de School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken:
  173 Leerlingen 8 willekeurigen = Blijft 165 Leerlingen. 
+ Namen der kinderen die de school willekeurig verlaten hebben: Huibert van Es; Frederik Eichhorn; Dirk van Eijnsbergen; Charlotte Froelich (naar s Hage 9 Juli); Johannes Froelich (naar s Hage 9 Juli); Simon Goeijer (naar s Hage 9 Juli); Abraham Goeijer (naar s Hage 9 Juli); Isaak Goeijer (naar s Hage 9 Juli); Maria de Heer (Papendrecht 5 sept); David van der Hoek (Zwijndrecht); Maria van der Hoek (Zwijndrecht); Marinus van der Hoek (Zwijndrecht); Evert Jilleba; Leendert Kroonen (6 Aug); Willem Kriens (Amsterdam 6 Aug); Quirinus Kok (s Hage 29 Aug.); Johannes Molendijk; Cornelis Maurik (Gorkum 3 Sept.); Willem Ophuizen (Armschool); Gerrit van Beren (18 Juni); Adrianus Quast (Mej. Troost); Dirkje Verlaat (20 Aug.); Alida van Doorn Waalwijk (Mej. Troost); Jakob Wolf (Burgerschool); Johan Wannen (Bijz school 9 Juli); Pieter Wettel (Rotterdam 7 Juni); 
+ Meisjes die 't onderwijs in de Handwerken aangevraagd hebben
- [78t] Staat 2e tussenschool.
+ Staat der Tweede Openbare Tusschenschool.
  230 jongens 235 meisjes Totaal 465 leerlingen.
  Voorber. klasse Burger.Av.: 36 leerl.
  Handwerken: 171 leerlingen.
- [79t] personeel stadsburgerschool.
- [80t] (Dordrecht 14 October 1877) Wij nemen de vrijheid de Commissie te vragen of zij voornemens is dit jaar traktementsverhooging aan de helpsters te geven, en haar in dat geval beleefd opmerkzaam te maken, wij dan gaarne zouden zien, deze enkel toegekend werd aan de hierachterstaande helpsters. Namens Regentessen J.J. de Koning Brand.
- [85t] (19-11-1877) Zijn gelezen de verzoekschriften van (1) M. Schellart hoofdonderwizjeres der Roomsch Catholieke Meisjesschool alhier, namens E.E.M. Poppe (2) A. Stumpel alhier, dat aan hen zal worden uitgereikt 't bewijs, bedoeld bij art. 37c der wet op het lager onderwijs...;
- [86t] (27-11-1887) J. Kila en J.J. de Ruijter.
- [92t] (10 December 1877) Is gelezen eene missive van de Plaatselijke Commissie alhier, dd. 4 December jl no. 126, houdende aanbeveling voor de benoeming van een regentes over het onderwijs in de handwerken aan meisjes, op de openbare scholen voor lager onderwijs, ter vervulling van de met 1e Januarij e.k., ten gevolge van periodieke aftreding, te onstane vacature. Gezien artikel 1 van de Verordening voor Regentessen voornoemd, van 31 Maart 1868; Is besloten: met 1e Januarij 1878 t herbenoemen tot Regentes over het onderwijs in de handwerken aan meisjes, op de openbare scholen voor lager onderwijs, Mevrouw J.J. de KONING-BRAND. Hiervan zal, bij extract dezer, mededeeling worden gedaan aan de Plaatselijke School Commissie voornoemd, ter informatie en met verzoek de belangstellende met hare herbenoeming te willen in kennis stellen. De Burgemeester. 
- [94t] (Dordrecht 10 Dec 1877) Ten gevolge der verplaatsing van twee helpsters naar de nieuwe school bestaat er een behoefte aan een helpster op de tweede stadstusschenschool, en stellen de Commissie daartoe voor Mej. Hoskorn, Breeweg niet geëxamineerd. Namens regentessen, J.J. de Koning Brand. 
- [94bos t] (14-12-18767) Dr Posthumus.
- [95t] kinderen armenscholen;
- [96t] Staat 1e armenschool
+ Staat der school.
Onvermogend 203 Jongens 236 meisjes = 439
Diak. bedeelden 21 Jongens 24 meisjes = 45
Burgerl. bedeelden 12 Jongens 7 meisjes = 19 = Samen 236/267 = 503 leerlingen.
Staat der brei- en naaischool
Onvermogend 124 meisjes
Diak. bedeelden 14 meisjes
Burgerl. bedeelden 5 meisjes = samen 143 meisjes 
- [97t] Staat 2e armenschool (14. E. Hartman, 15. A. Spits, 16. E. Schraage, 17. C. van de Rest, 18. B.C. Rutte, 19. E. van Doorn, 20. S. Hoskorn)
+ Tweede Stads-Armenschool. Staat gedurende het 4e kwartaal 1877.
Jongens onv. 186, H.D. 7, B.A. 5 = 198
Meisjes onv. 184, H.D. 10, B.A. 2, Isr 3, Luth 1 = 200 = 398 kinderen
180 meisjes ontvangen onderwijs in vrouwelijke handwerken.
- [98t] Staat 1e tussenschool (14. A. Holthuizen, 15. T. Wolhoff geb Sibbes, 16. G.J. Smak Takken, 17. W. Bezuijen geb. Versluis, 18. A. Holtheijer, 19. E. te Boekhorst, 20. J. v.d. Schulp)
+ De Schoolbibliotheek bevat 136 werkjes.
Staat der School
Jongens 226 Meisjes 214 = 440 Leerlingen.
Staat van de School voor het onderwijs in de Vrouwelijke Handwerken: 136 Leerlingen.
- [99t] Staat 2e tussenschool (14. A.M. Warburg, 15. F.C. v.d. Ent, 16. M.M. Reus, 17. K.C. Lipjes, 18. J.W.P. van Wijk)
- [100t] Staat school platte Hellingen (17. C. Rutten, 18. E. de Lange)
- [101t] personeel stadsburgerschool.

[bron: SAD 121-43 brieven over het jaar 1877]

* * *

(c) Dordrecht EvD 2010.